Odtrutka

Z Wikipedii

Na tę stronę wskazuje przekierowanie ze strony Antidotum. Zobacz też: Antidotum – płyta Kasi Kowalskiej.

Odtrutka (antidotum) – substancja, która ma zdolność neutralizacji lub zmniejszenia toksyczności trucizny. Jej działanie najczęściej polega na tworzeniu z trucizną niewchłanialnego lub mniej toksycznego związku chemicznego. Wyróżnia się odtrutki swoiste (skierowane przeciw konkretnej truciźnie) i nieswoiste (ogólne, np. mleko czy węgiel aktywny przy zatruciach doustnych).

[edytuj] Klasyfikacja odtrutek

Odtrutki swoiste:

Substancje przeprowadzające truciznę w związki nierozpuszczalne lub chelatowe. Wiążą się z trucizną obecną w ustroju dezaktywując ją.
- przykłady:
  - wersenian dwusodowo-wapniowy – w zatruciach metalami ciężkimi
  - dimerkaptol i penicylamina – w zatruciach niektórymi metalami
Reaktywatory – substancje normalizujące procesy metaboliczne, uwalniają zablokowany enzym samemu wiążąc się z toksyną obecną w ustroju.
- przykłady:
  - obidoksym – w zatruciach pochodnymi fosfoorganicznymi w celu przywrócenia czynności enzymu acetylocholinesterazy
  - azotyn amylu – w zatruciach cyjankami powodują powstanie methemoglobiny i połączenie się z nią cyjanków, które tym samym oddysocjowują z zablokowanej oksydazy cytochromowej.
  - wersenian dwukobaltowy – w zatruciach cyjanowodorem i cyjankami
odtrutki witaminowe – stosowane w zatruciach substancjami, których działanie jest odwrotne do witamin
- przykłady:
  - Witamina B₆ w zatruciu izoniazydem
  - Witamina K w zatruciu pochodnymi kumaryn
Substancje blokujące przemiany metaboliczne trucizn (stosowane jeśli trujące są metabolity)
- przykłady:
  - etanol – w zatruciach alkoholem metylowym i glikolem etylenowym uniemożliwia powstanie toksycznych metabolitów (formaldehydu, kwasu mrówkowego, toksycznych pochodnych glikolu)
Substancje przyspieszające i ułatwiające metabolizm toksyn (stosowane jeśli metabolity są nietoksyczne):
- przykłady
  - N-acetylocysteina – w zatruciu paracetamolem
  - tiosiarczan sodu – w zatruciach cyjankami
Związki redukujące – w zatruciach substancjami methemoglobinotwórczymi. Przykłady:
- Błękit metylenowy
- tionina
Antagoniści działania farmakologicznego trucizn. Działają przez zablokowanie receptorów, z którymi wiąże się trucizna.
- przykłady:
  - nalokson – w zatruciach opioidami
  - flumazenil – w zatruciach benzodiazepinami
  - atropina w zatruciach związkami fosforoorganicznymi
  - penicylina krystaliczna – w zatruciach muchomorem zielonawym
Odtrutki swoiste oparte na działaniu przeciwciał
- przykłady
  - przeciwciała przeciwko digoksynie i jadowi żmii
  - Surowica