Tritlenek azotu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tritlenek azotu
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny NO3
Masa molowa 62,00 g/mol
Wygląd niebieski gaz[1]

Tritlenek azotu (nazwa Stocka: tlenek azotu(VI); nadtlenek azotu[2]), NO3nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków azotu, w którym atom azotu występują na formalnym stopniu utlenienia VI[3]. Powstaje z pentatlenku diazotu (N2O5) pod wpływem ozonu, nie zawiera wiązania nadtlenkowego −O−O− i jest silnym utleniaczem. Pod wpływem wody rozkłada się do kwasu azotowego i tlenu[1][4].

Według dawnych doniesień obserwowano go jako niebieski gaz, który podczas ogrzewania do temperatury 100 °C rozkładał się z towarzyszącą luminescencją. Uważano też, że można uzyskać jego roztwory eterowe[1].

Obecnie wiadomo, że NO3 jest rodnikiem azotanowym, który jest trwały na tyle, że można go analizować w stanie gazowym bezpośrednio po otrzymaniu[4] lub stabilizować przez uwięzienia w matrycy neonowej w temperaturze kilku kelwinów[5]. Silnie absorbuje światło w całym zakresie widzialnym, z dwoma maksimami przy 627 i 662 nm[6][7]. Laboratoryjnie otrzymać go można, oprócz reakcji N2O5 + O3, przez fotolizę azotanu chloru (ClONO2) lub pentatlenku diazotu (N2O5)[4] oraz w reakcji atomowego fluoru z kwasem azotowym[7]:

F + HNO3NO3 + HF

NO3 powstaje naturalnie w atmosferze w reakcji NO2 z ozonem. W ciągu dnia ulega szybkiej fotolizie, natomiast w nocy akumuluje się i odgrywa znaczącą rolę jako utleniacz związków organicznych obecnych w atmosferze, przy czym przekształca się w kwas azotowy prowadzący do powstawania kwaśnych deszczów[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 Philip John Durrant, Bryl Durrant: Zarys współczesnej chemii nieorganicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1965, s. 768.
  2. Azotu tlenki. W: Encyklopedia Powszechna. T. 1. Warszawa: PWN, 1973, s. 181.
  3. Encyclopedia of Inorganic Chemistry. R. Bruce King (red.). Wyd. 2. John Wiley & Sons, 2005. ISBN 9780470860786.
  4. 4,0 4,1 4,2 Andrei Deev, Jonas Sommar, Mitchio Okumura. Cavity ringdown spectrum of the forbidden Ã2E"←X~2A'2 transition of NO3: Evidence for static Jahn–Teller distortion in the à state. „J. Chem. Phys.”. 122 (22), s. 224305, 2005. doi:10.1063/1.1897364. 
  5. 5,0 5,1 Marilyn E. Jacox, Warren E. Thompson. The infrared spectroscopy and photochemistry of NO3 trapped in solid neon. „J. Chem. Phys.”. 129 (20), s. 204306, 2008. doi:10.1063/1.3020753. 
  6. Harold S. Johnston, Richard Graham. Photochemistry of NOx and HNOx Compounds. „Canadian Journal of Chemistry”. 52 (8), s. 1415–1423, 1974. doi:10.1139/v74-214. 
  7. 7,0 7,1 A.R. Ravishankara, P.H. Wine. Absorption cross sections for NO3 between 565 and 673 nm. „Chemical Physics Letters”. 101 (1), s. 73–78, 1983. doi:10.1016/0009-2614(83)80308-X.