Ukraińska Armia Wyzwoleńcza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ukraińska Armia Wyzwoleńcza
Українське Визвольне Військо
Ukrainische Befreiungsarmee
U.A.W.
Ukraińska Armia WyzwoleńczaУкраїнське Визвольне ВійськоUkrainische Befreiungsarmee
znak
Państwo  III Rzesza
Historia
Sformowanie 1943
Rozformowanie 15 maja 1945
Pierwszy dowódca gen. Mychajło Omelianowicz-Pawlenko
Dane podstawowe
Podporządkowanie Wehrmacht (1943 - marzec 1945)
Ukraińska Armia Narodowa (od marca / kwietnia 1945)
Liczebność 80 000
 % PKB {{{PKB}}}

Ukraińska Armia Wyzwoleńcza (UAW, niem. Ukrainische Befreiungsarmee - UBA, ukr. Українське Визвольне Військо, Ukrainske Wyzwolne Wijsko - UWW) – istniejąca jedynie formalnie ukraińska formacja zbrojna podczas II wojny światowej.

Ukraińska Armia Wyzwoleńcza została powołana w 1943 r. przez Naczelne Dowództwo Wehrmachtu. Na jej czele stanął gen. Mychajło Omelianowicz-Pawlenko, a funkcję szefa sztabu objął płk Petro Kriżaniewski. W jej skład miali wejść Ukraińcy służący jako Hiwisi w oddziałach niemieckich i w niektórych batalionach policyjnych Schuma, jeńcy wojenni z Armii Czerwonej, członkowie Ukraińskiej Powstańczej Armii, ochotnicy ze wschodniej Ukrainy. Liczyła od 50 tys. w 1944, do 80 tys. żołnierzy w roku 1945.

Głównym celem utworzenia formacji było przeciwstawienie jej Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (ROA), w której jednostkach służyło bardzo wielu Ukraińców. Za zgodą Niemców mogli oni przejść do UWW, np. tak zrobili wszyscy słuchacze pochodzenia ukraińskiego w liczbie 200 osób ze szkoły oficerskiej ROA w Saubersdorf, koło Wiener Neustadt w Austrii.

Dzięki silnemu poparciu gen. Ernsta Köstringa, odpowiedzialnego za formowanie tzw. legionów wschodnich (Ostlegionen), liczebność oddziałów UWW wzrosła do ok. 50 tys. ludzi pod koniec 1944 r., a następnie do ok. 80 tys. pod koniec wojny. W rzeczywistości Ukraińska Armia Wyzwoleńcza nigdy nie była jedną formacją, gdyż poszczególne oddziały wchodzące w jej skład działały samodzielnie lub w ramach większych jednostek niemieckich. Ponadto stacjonowały w różnych okupowanych krajach.

Na początku kwietnia. 1945 r. część oddziałów UWW zgrupowanych w batalion została przyłączona do 2. Dywizji Ukraińskiej Armii Narodowej (UNA), utworzonej 17 marca 1945 roku, pod zwierzchnictwem generała Pawło Szandruka. Większość żołnierzy oddziałów UWW dostała się do niewoli sowieckiej i została zamordowana lub osadzona w łagrach. Ci, którzy weszli w skład 2. Dywizji UNA skapitulowali przed zachodnimi aliantami i nie zostali wydani Sowietom, podobnie jak Ukraińcy służący na zachodzie Europy, m.in. dzięki pomocy i zaangażowaniu generała Władysława Andersa.

Większość oddziałów UWW było umundurowanych w uniformy Wehrmachtu. Rozkazem z 29 kwietnia 1943 r. Ukraińcy mogli nosić pagony i patki, a także żółto-niebieską owalną kokardę i żółto-niebieską naszywkę na ramieniu ze znakami УВВ i tryzubem.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Небелюк М. Під чужими прапорами. Paris 1947;
  • Thorwald, Jürgen Die Illusion: Rotarmisten in Hitlers Heelen. München: Droemer Knauer Verlag, 1974
  • Anders, Władysław Hitler's Defeat in Russia. Chicago: H.Regnery Co., 1953
  • Луць Горобець С. Курінь ім. Івана Богуна. Газ. "Шлях Перемоги". Мюнхен 1967, чч. 6–39.