1944

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

rok 1944 / MCMXLIV XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1942 « 1943 « 1944 » 1945 » 1946

Spis treści

1 II wojna światowa
2 Pozostałe wydarzenia w Polsce
3 Pozostałe wydarzenia na świecie
4 Urodzili się
5 Zmarli
6 Zdarzenia astronomiczne
7 Nagrody Nobla
8 Zobacz też
9 Święta ruchome

[edytuj] II wojna światowa

[edytuj] Pozostałe wydarzenia w Polsce

1 stycznia – powstała zdominowana przez komunistów podziemna Krajowa Rada Narodowa, jej przewodniczącym został Bolesław Bierut.
3 stycznia – oddziały Armii Czerwonej przekroczyły przedwojenną wschodnią granicę Rzeczypospolitej.
15 stycznia – siłami Okręgu Wołyń AK (27 Wołyńska Dywizja Piechoty) rozpoczęto na Wołyniu akcję „Burza”.
29 stycznia – miała miejsce masakra w Koniuchach.
1 lutego – Armia Krajowa dokonała zamachu na Franza Kutscherę, szefa SS i policji Dystryktu Warszawskiego.
9 lutego – Gestapo zamordowało ppor. Arkadiusza Deglera ps. „Grad” Szefa Sztabu Armii Ludowej na Okręg Częstochowski.
22 lutego – oddział UPA dokonał w nocy z 22 na 23 lutego masakry 131 Polaków w Berezowicy Małej.
28 lutego – 14 Dywizja Grenadierów SS (1 ukraińska) i Ukraińska Powstańcza Armia zmasakrowały ludność polską we wsi Huta Pieniacka. Zamordowano 800-1200 osób.
10 marca – kilkuset ukraińskich mieszkańców Sahrynia zostało zamordowanych przez polskie podziemie.
12 marca – 365 Polaków zostało zamordowanych w Palikrowach przez oddział SS.
15 marca – Rada Jedności Narodowej opublikowała deklarację programową „O co walczy naród polski”.
24 marca
- niemiecka akcja represyjna w miejscowości Markowa wobec rodziny Ulmów oraz ukrywanych przez nich Żydów z rodzin Szallów i Goldmanów. Zginęło 9 Polaków, w tym nienarodzone dziecko w 9 miesiącu ciąży i 8 Żydów.
- z obozu jenieckiego Stalag Luft III w Żaganiu uciekło 80 lotników. Tylko trzech nie złapano.
6 kwietnia – co najmniej 38 Polaków zginęło w ataku powstańców UPA na Sołotwinę.
10 kwietnia – Rudolf Vrba i Alfred Wetzler uciekli z obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau.
16 kwietnia – ukraińscy żołnierze 14 Dywizji Grenadierów SS dokonali masakry ludności polskiej w Chodaczkowie Wielkim, w której zginęły 862 osoby.
19 – 21 kwietnia – rzeź wołyńska: UPA dokonała masakry ok. 500 Polaków i polskich Ormian w Kutach.
26 kwietnia – prezydent Władysław Raczkiewicz wydał dekret o tymczasowej organizacji władz na terytorium Rzeczypospolitej.
4 maja – w Owczarni na Lubelszczyźnie oddział Armii Ludowej podstępnie rozbroił i wymordował 18 partyzantów Armii Krajowej, a 13 dalszych zranił.
9 maja – oddział UPA dokonał w nocy na 10 maja masakry polskiej ludności we wsi Derżów.
20 maja – patrol AK odnalazł nad Bugiem niewybuch niemieckiej rakiety V-2.
22 maja – jednostka UPA dokonała masakry w Bryńcach Górnych, zginęło od 120 do 145 osób.
24 maja – w Szymbarku w odwecie za zastrzelenie Niemca rozstrzelano 10 działaczy z Tajnej Organizacji Wojskowej „Gryf Pomorski”.
14 czerwca – doszło do bitwy na Porytowym Wzgórzu, największej bitwy partyzanckiej na ziemiach polskich.
7 lipca – operacja „Ostra Brama”. Oddziały Armii Krajowej w sile 15 000 żołnierzy brały udział w walkach o Wilno razem z Armią Czerwoną. Po zakończeniu walk polskie oddziały zbrojne zostały rozbrojone i internowane przez NKWD.
8 lipca – rząd na emigracji upoważnił Delegaturę Rządu i Komendę Główną AK do ogłoszenia powstania w Warszawie.
11 lipca – w Krakowie miał miejsce nieudany zamach na Wilhelma Koppe, dowódcę SS i Policji w Generalnym Gubernatorstwie.
20 lipca – w Moskwie utworzono PKWN pod przewodnictwem Edwarda Osóbki-Morawskiego.
21 lipca
- w Moskwie powstał zależny od Stalina Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN – przewodniczący Edward Osóbka-Morawski, zastępcy Wanda Wasilewska i Andrzej Witos).
- utworzono Resort Bezpieczeństwa Publicznego PKWN.
22 lipca
- ogłoszono Manifest Lipcowy.
- Akcja Burza we Lwowie: 5 Dywizja Piechoty AK „Dzieci Lwowskich” i 14. Pułk Ułanów Jazłowieckich AK rozpoczęły walki o Lwów.
- 300 więźniów zostało zamordowanych na lubelskim zamku przez wycofujących się hitlerowców.
22-28 lipca – akcja „Burza” we Lwowie. Oddziały AK, wspierając jako jednostki piechoty zmotoryzowane oddziały Armii Czerwonej, przyczyniły się znacznie do wyzwolenia Lwowa. Po zakończeniu walk oddziały AK zostały rozbrojone, zaś dowódcy wezwani przez sowietów na naradę, aresztowani i uwięzieni.
22-30 lipca – akcja Burza na Lubelszczyźnie. W ciągu 9 dni zaciętych walk oddziały AK samodzielnie wyzwoliły: Bełżec, Kock, Lubartów, Poniatową, Szczebrzeszyn, Urzędów, Wąwolnicę i Zamość.
23 lipca
- wyzwolono obóz koncentracyjny w Majdanku, na terenie obozu Rosjanie natychmiast utworzyli obóz filtracyjny NKWD dla żołnierzy AK i NSZ, wykorzystując w tym celu infrastrukturę hitlerowską.
- PKWN wydał dekret o podporządkowaniu spraw dotyczących AK.
25 lipca – nocą z 25/26 lipca została przeprowadzona akcja Most III, polegająca na dostarczeniu kurierów Rządu RP na uchodźstwie na tereny okupowanej Polski i w drodze powrotnej zabranie elementów zdobytego nad Bugiem pocisku V-2 oraz kurierów.
27 lipca – podpisano polsko-radzieckie porozumienie graniczne.
30 lipca
- Armia Krajowa wyzwoliła Mińsk Mazowiecki.
- nadająca z Moskwy Radiostacja im. Tadeusza Kościuszki wyemitowała czterokrotnie odezwę wzywającą ludność Warszawy do powstania.
1 sierpnia
- 1 sierpnia – wybuchło powstanie warszawskie.
- siedzibę PKWN przeniesiono do Lublina.
3 sierpnia – bitwa pod Truskawką oddziałów Grupy Kampinos i Wehrmachtu.
6 sierpnia – pierwszy napad UPA na Baligród.
8 sierpnia – pierwsza audycja radiostacji AK „Błyskawica”.
9-16 sierpnia – w okolicach Studzianek pod Kozienicami doszło do bitwy pancernej jednostek polskiej 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte i radzieckiej 8. Armii 1. Frontu Białoruskiego z niemiecką 1. Dywizją Pancerno-Spadochronową „Hermann Göring”.
16 sierpnia – napad UPA na Muczne.
21 sierpnia – pod Surkontami doszło do pierwszej po 1939 roku regularnej bitwy pomiędzy oddziałami Armii Krajowej i Armii Czerwonej.
22 września – PKWN zawarł z Litwą tzw. układ republikański.
23 sierpnia – 250 polskich oficerów więzionych przez NKWD na Majdanku zostało wywiezionych do łagrów w ZSRR.
24 sierpnia – PKWN wydał dekret o wprowadzeniu do obiegu prawnego środka płatniczego z napisem Narodowy Bank Polski.
29 sierpnia – Niemcy zlikwidowali getto żydowskie w Łodzi.
30 sierpnia – 30. dzień powstania warszawskiego: częściowa ewakuacja kanałami załogi Starego Miasta do Śródmieścia.
31 sierpnia – PKWN wydał dekret o karach dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy i zdrajców narodu polskiego.
2 września – 33 dzień powstania warszawskiego: powstańcy zakończyli obronę Starego Miasta. Upadła Kolumna Zygmunta, rażona pociskami z czołgu niemieckiego.
6 września – PKWN wydał dekret o reformie rolnej nacjonalizujący majątki większe niż 50 ha.
9 września
- 40. dzień powstania warszawskiego: dobrowolna ewakuacja z miasta 8000 ludzi. Silne ataki hitlerowców skierowane na północne Śródmieście i Czerniaków.
- PKWN zawarł tzw. układy republikańskie z Białoruską SRR i Ukraińską SRR.
11 września – Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ustawę o organizacji i zakresie działania rad narodowych.
13 września – zburzony został Most Kierbedzia.
21 września – Centralny Komitet Ludowy uznaje Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego za rząd tymczasowy.
23 września – wydano dekret PKWN – Kodeks Karny Wojska Polskiego.
25 września – 56. dzień powstania warszawskiego: w nocy wycofała się kanałami z Mokotowa do Śródmieścia część żołnierzy, ludności i władz cywilnych.
30 września – pod naciskiem Wielkiej Brytanii ze stanowiska Naczelnego Wodza odwołano generała Kazimierza Sosnkowskiego.
2/3 października – w Ożarowie podpisano honorowy akt o kapitulacji powstania warszawskiego. Rozpoczęto systematyczne wyburzanie miasta.
3 października – Leopold Okulicki objął stanowisko Komendanta Głównego Armii Krajowej.
4 października – Rada Ministrów podjęła uchwałę o żałobie narodowej z powodu kapitulacji Warszawy.
5 października – ostatnie oddziały Armii Krajowej opuszczają Warszawę po kapitulacji powstania warszawskiego.
7 października
- utworzono Milicję Obywatelską pod kierownictwem Franciszka Jóźwiaka i Państwowy Urząd Repatriacyjny.
- w obozie Auschwitz-Birkenau doszło do największego w historii obozu buntu. Zginęło 451 więźniów.
7/8 października – w nocy oddziały AK podjęły nieudaną próbę rozbicia więzienia UB na zamku w Rzeszowie.
9 października – Heinrich Himmler wydał rozkaz całkowitego zburzenia Warszawy.
12 października – premier rządu RP Stanisław Mikołajczyk przybył do Moskwy w trakcie rozmów Stalin-Churchill.
12/13 października – w nocy dwóch oficerów wywodzących się z AK wyprowadziło z koszar do konspiracji 636 żołnierzy 31 Pułku Piechoty LWP. Była to największa tego typu dezercja z Ludowego Wojska Polskiego.
15 października – ukazało się pierwsze wydanie Życia Warszawy.
17 października – obraz Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem, który w czasie wojny był ukryty w podlubelskiej wsi, został przekazany kierownikowi resortu kultury i sztuki przy PKWN.
23 października – utworzono Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
30 października – PKWN wydał dekret o ochronie państwa.
12 listopada – powstał Centralny Komitet Żydów Polskich.
20 listopada – PKWN wydał dekret o przekształceniu Polskiego Radia w przedsiębiorstwo państwowe.
23 listopada – PKWN wydał dekret o organizacji samorządu terytorialnego.
24 listopada – doszło do najtragiczniejszej w dziejach polskich kolei katastrofy w Barwałdzie Średnim.
29 listopada – po dymisji Stanisława Mikołajczyka premierem Rządu RP został Tomasz Arciszewski, niepodległościowy działacz PPS.
1 grudnia – ukazał się pierwszy numer Polskiej Kroniki Filmowej.
2 grudnia – Sąd Specjalny w Lublinie skazał na karę śmierci 5 zbrodniarzy z Majdanka.
21 grudnia – Leopold Okulicki został dowódcą Armii Krajowej.
26 grudnia – zakończono akcję cichociemnych.
28 grudnia – wprowadzono wojenną cenzurę korespondencji i rozmów telefonicznych.
31 grudnia – w Lublinie KRN powołała w miejsce PKWN Rząd Tymczasowy Rzeczypospolitej Polskiej. Premierem został Edward Osóbka-Morawski, wicepremierem Władysław Gomułka.

[edytuj] Pozostałe wydarzenia na świecie

4 stycznia – początek bitwy pod Monte Cassino.
16 stycznia – Francja: znacjonalizowano zakłady Renault, produkujące samochody osobowe, ciężarowe, maszyny rolnicze.
12 lutego – Adolf Hitler wydał rozkaz usunięcia ze stanowiska szefa Abwehry admirała Wilhelma Canarisa.
14 lutego – wybuchło powstanie antyjapońskie na Jawie.
15 lutego – rozpoczęła się druga bitwa o Monte Cassino.
17 lutego – Amerykanie rozpoczęli atak na wyspę Truk.
15 marca
- rozpoczęła się trzecia bitwa o Monte Cassino.
- ustanowiono hymn ZSRR, który zastąpił Międzynarodówkę.
16 marca – w ZSRR utworzona została 1. Armia Polska.
19 marca – w związku z próbami wycofania się z wojny przez Węgry Niemcy zajęły ten kraj.
24 marca – we włoskich podziemnych kamieniołomach Fosse Ardeatine Niemcy rozstrzelali 355 osób w odwecie za zamach na oddział Wehrmachtu.
21 kwietnia – kobiety we Francji uzyskały prawo do głosowania.
22 kwietnia – na polecenie Winstona Churchilla w radiu BBC odegrano po raz pierwszy za granicą nowy hymn ZSRR.
10 maja – Filadelfia: na XXVI Międzynarodowej Konferencji Pracy przyjęto Deklarację Filadelfijską.
18 maja
- żołnierze II Korpusu zdobyli twierdzę Monte Cassino.
- Związek Radziecki deportował Tatarów Krymskich.
24 maja – na Islandii przeprowadzono referendum w sprawie przyszłości i ustroju politycznego kraju.
3 czerwca – Charles de Gaulle został Przewodniczącym Rządu Tymczasowego Republiki.
4 czerwca
- wojska amerykańskie wkroczyły do Rzymu.
- niemiecki okręt podwodny U-505, wraz z m.in. księgami szyfrów, został przejęty przez Amerykanów u wybrzeży Wysp Zielonego Przylądka.
6 czerwca
- rozpoczęło się lądowanie aliantów w Normandii – największa operacja desantowa w historii wojen.
- założono Alaska Airlines.
16 czerwca – w Karolinie Południowej stracono George’a Stinneya, najmłodszą ofiarę krzesła elektrycznego.
17 czerwca – proklamowano Republikę Islandii, ostatecznie uniezależniając ją od władzy Danii.
30 czerwca – we Włoszech utworzono Czarne Brygady.
1 lipca – rozpoczęła się konferencja w Bretton Woods.
6 lipca – 168 osób zginęło, a ponad 700 zostało rannych w pożarze cyrku w Hartford (Connecticut).
7 lipca – w Göteborgu, Szwed Gunder Hägg ustanowił rekord świata w biegu na 1500 m wynikiem 3:43,0 s.
17 lipca – w wyniku wybuchu amunicji w Port Chicago w Kalifornii zginęło 320 osób, 390 zostało rannych.
18 lipca – premier Japonii Hideki Tōjō podał się do dymisji.
20 lipca – nieudany zamach na Hitlera w jego kwaterze w Kętrzynie.
21 lipca – w Moskwie powstał Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (przewodniczący Edward Osóbka-Morawski, zastępcy Wanda Wasilewska i Andrzej Witos).
22 lipca – podczas konferencji w Bretton Woods został utworzony Międzynarodowy Fundusz Walutowy.
1 sierpnia – Anne Frank dokonała ostatniego wpisu w swym pamiętniku.
2 sierpnia – została utworzona Socjalistyczna Republika Macedonii.
4 sierpnia
- Carl Gustaf Mannerheim został prezydentem Finlandii.
- Gestapo aresztowało w Holandii Annę Frank i jej rodzinę.
7 sierpnia – rozpoczęła się bitwa pod Falaise.
10 sierpnia – 10. dzień powstania warszawskiego: BBC nadało ostrzeżenie we wszystkich językach europejskich pod adresem hitlerowców i osób pracujących w aparacie III Rzeszy.
15 sierpnia – Operacja Dragoon: wojska amerykańskie (7.Armia), francuskie, brytyjskie i kanadyjskie wylądowały na południu Francji (pomiędzy Cannes a Tulonem).
17 sierpnia – wybuch powstania paryskiego.
21 sierpnia – dokonano oblotu amerykańskiego myśliwca Grumman F8F Bearcat.
23 sierpnia
- król Rumunii Michał I wydał rozkaz aresztowania pronazistowskiego premiera Iona Antonescu i zadeklarował rozejm z ZSRR.
- w miejscowości Freckleton, w północno-zachodniej Anglii, podczas próby lądowania na pobliskim lotnisku spadł na zabudowania i eksplodował amerykański bombowiec B-24 Liberator. Zginęło 61 osób, w tym 38 dzieci.
- wojska alianckie zdobyły Marsylię.
25 sierpnia
- wyzwolenie Paryża.
- Rumunia wypowiedziała wojnę Niemcom.
26 sierpnia – Bułgarska Partia Komunistyczna rozpoczęła zbrojne powstanie przeciwko proniemieckiemu rządowi.
27 sierpnia
- w Sztokholmie, Szwedka Anna Larsson ustanowiła rekord świata w biegu na 800 m wynikiem 2:15,9 s.
- amerykańska 7.Armia opanowała Marsylię.
28 sierpnia – proklamowano Słowackie Powstanie Narodowe.
31 sierpnia – wojska radzieckie zajęły Bukareszt.
1 września – w Sztokholmie zaprezentowano samochód osobowy Volvo PV444.
3 września – francuscy maquis wyzwolili Lyon.
5 września – ZSRR wypowiedziało wojnę Bułgarii.
6 września – Bułgaria wypowiedziała wojnę III Rzeszy.
8 września – pierwsza niemiecka rakieta V2 uderzyła w Londyn.
9 września – komunistyczny bułgarski Front Ojczyźniany dokonał przewrotu, obalając proniemiecki rząd.
11 września – wskutek eksplozji metanu w kopalni węgla kamiennego w niemieckim Bergkamen zginęło 107 górników, głównie rosyjskich robotników przymusowych.
12 września
- pierwotny podział Berlina na trzy strefy okupacyjne.
- wstępne ustalenia rozejmowe z Rumunią po II wojnie światowej.
17 września – początek operacji Market Garden.
19 września – Moskwa: Finlandia i ZSRR zawarły rozejm. Finowie podjęli walkę z Niemcami.
6 października – operacja dukielsko-preszowska: Korpus Czechosłowacki wkroczył przez Przełęcz Dukielską na terytorium Czechosłowacji.
7 października – przedstawiciele Egiptu, Syrii, Libanu, Iraku i Transjordanii podpisali Protokół Aleksandryjski w sprawie utworzenia Ligi Państw Arabskich.
11 października –ZSRR dokonał aneksji azjatyckiej republiki Tannu-Tuwa.
14 października – odbył się zjazd założycielski Szwajcarskiej Partii Pracy.
15 października – niemieckie wojska obaliły przywódcę Węgier Miklósa Horthy'ego, który usiłował zawrzeć separatystyczny pokój z ZSRR (Operacja Panzerfaust).
16 października – na Węgrzech, po odsunięciu od władzy Miklósa Horthy'ego, nominalną głową państwa został Ferenc Szálasi, przywódca faszystowskiego ugrupowania strzałokrzyżowców.
19 października – utworzenie „tymczasowego rządu narodowego” Węgier w zajętym przez wojska radzieckie Debreczynie.
20 października
- partyzanci jugosłowiańscy i oddziały Armii Czerwonej ostatecznie wyzwolili Belgrad.
- wojska amerykańskie pod dowództwem gen. Douglasa MacArthura wylądowały na Filipinach (wyspa Leyte).
28 października – upadło Słowackie Powstanie Narodowe.
29 października – dywizja gen. Maczka wyzwoliła Bredę.
1 listopada – w Wielkiej Brytanii powstało Towarzystwo Wegańskie (Vegan Society).
10 listopada – powstały Królewskie Norweskie Siły Powietrzne.
12 listopada – podczas nalotu bombowców Royal Air Force zatopiono niemiecki pancernik Tirpitz.
26 listopada – 168 osób zginęło wskutek uderzenia niemieckiej rakiety V2 w dom towarowy w Londynie.
28 listopada – Albania została ogłoszona republiką ludową.
16 grudnia – Niemcy rozpoczęli ofensywę w Ardenach.
28 grudnia – Węgry wypowiedziały wojnę III Rzeszy.
30 grudnia – Czechosłowacja uznała Rząd Tymczasowy RP.
Powstał Krajowy Kongres Indian Amerykańskich.