Władcy Inków

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Chronologiczna lista władców Imperium Inków, początkowo władających niewielkim królestwem w dolinie Cuzco, z czasem, na drodze podbojów, przekształconym w imperium sięgające od dzisiejszej Kolumbii do północnego Chile i Argentyny.

Zgodnie z legendą pierwszy król Inków i założyciel dynastii Manco Inca, syn boga słońca Inti i bogini księżyca Mamy Qulli zrodzony został nad jeziorem Titicaca i poślubił swoją siostrę, Mamę Ocllo, co stało się w inkaskiej rodzinie królewskiej tradycją. Mama Ocllo stała się w ten sposób pierwszą coyą, najważniejszą małżonką Manco i królową Inków.

Królowie Inków uważani byli więc za Synów Słońca, oddawano im cześć boską. Każdemu kolejnemu władcy przysługiwał tytuł Capac Inca (kecz. "Wspaniały Pan") oraz Sapa Inca (kecz. "Jedyny Pan"). Używano również wobec osoby króla określenia Apu, co można przetłumaczyć jako "boski".

Wstępując na tron, po otrzymaniu od bogów sprzyjających znaków wieszczych, odbywała się w świątyni Coricancha w Cuzco uroczysta koronacja nowego władcy. Najważniejszym symbolem jego władzy była opaska Mascapaicha. Po śmierci ciało władcy Inków było mumifikowane i osadzane na złotym tronie w sanktuarium boga Inti w świątyni Coricancha.

Historię inkaskiej dynastii panującej dzieli się na cztery okresy. Pierwszy okres panowania legendarnej dynastii Húrin, starszej linii królewskiego rodu zakończony powstaniem dynastii Hanan i przejęciem władzy przez młodszą linię rodu. Drugi okres to panowanie legendarnych władców dynastii Hanan. Kolejny to okres imperialny, gdy Królestwo Inków osiągnęło szczyt swojej potęgi, zakończony hiszpańskim podbojem. Ostatni okres, nazywany od nazwy stolicy Królestwem Vilcabamba to okres walk ostatnich potomków królewskiego rodu z Hiszpanami.

Informacje dotyczące małżonek, matek oraz niektórych dat są niepełne.

Dynastia Húrin (Dolnego Cuzco) - starsza linia rodu królewskiego. Władcy legendarni[edytuj | edytuj kod]

# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Coya
Pierwsza małżonka
Rodzice
1 Manco Capac Inca manco capac.jpg II poł. XII wieku
nad jez. Titicaca
ok. 1230,
Cuzco
do ok. 1230 Mama Ocllo wg mitologii inkaskiej syn boga słońca Inti
i bogini księżyca Mamy Quilli
2 Sinchi Roca Inca sinchi roca.jpg XII- XIII wiek,
Cuzco
ok. 1260,
Cuzco
ok. 1230- ok. 1260  ? Manco Capac,
Mama Ocllo
3 Lloque Yupanqui Inca lloque yupanqui.jpg I poł. XIII wieku,
Cuzco
ok. 1290,
Cuzco
ok. 1260- ok. 1290 Mama Cahua (Mama Cora Ocllo) Sinchi Roca,
?
4 Mayta Capac Inca mayta capac.jpg II poł. XIII wieku,
Cuzco
ok. 1320,
Cuzco
ok. 1290- ok. 1320 Mama Tankariy Yachiy Lloque Yupanqui,
Mama Cahua (Mama Cora Ocllo)
5 Capac Yupanqui XIII- XIV wiek,
Cuzco
ok. 1350,
Cuzco
ok. 1320- ok. 1350 Mama Cusi Hilpay Mayta Capac,
Mama Tankariy Yachiy

Dynastia Hanan (Górnego Cuzco) - młodsza linia rodu królewskiego. Władcy legendarni[edytuj | edytuj kod]

# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Coya
Pierwsza małżonka
Rodzice
6 Inca Roca I poł. XIV wieku,
Cuzco
ok. 1380,
Cuzco
ok. 1350- ok. 1390 Mama Micay Capac Yupanqui,
Cusi Chimbo
7 Yahuar Huacac Inca yahuar huacac.jpg poł. XIV wiek,
Cuzco
prawdop. po 1410
ok. 1390- ok. 1410
(usunięty)
Mama Chikya,
Mama Ipaucoma
Inca Roca,
Mama Micay
8 Viracocha Inca viracocha inca.jpg II poł. XIII wieku,
Cuzco
1438,
Cuzco
ok. 1410- ok. 1438  ? Yahuar Huacac (?),
Ipaucoma

Imperium Tahuantinsuyu[edytuj | edytuj kod]

# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Coya
Pierwsza małżonka
Rodzice
9 Pachacutec Pachacutec-small.png I poł. XV wieku,
Cuzco
1471,
Cuzco
1438- 1471 Mama Anawarkhi Viracocha,
?
10 Tupac Yupanqui Inca tupac yupanqui.jpg I poł. XV wiek,
Cuzco
1493,
Chinchero
1471- 1493  ? Pachacutec,
Mama Anawarkhi
11 Huayna Capac Inca huayna capac.jpg ok. 1476,
Tumibamba
1527,
na terenie Kolumbii
1493- 1527  ? Tupac Yupanqui,
?
12 Ninan Cuyochi XV- XIV wiek 1527,
na terenie Kolumbii
1527  ? Huayna Capac,
?
13 Huascar 1503 1532,
Cuzco
1527- 1532  ? Huayna Capac,
?
14 Atahualpa Atahualpa seizure.jpg 1502,
Quito
26 lipca 1533,
Cajamarca
1532- 1533  ? Huayna Capac,
Tocto Coca
15 Tupac Huallpa pocz. XVI wieku
październik 1533,
dolina Jauja
1533  ? Huayna Capac,
?

Królestwo Vilcabamba[edytuj | edytuj kod]

# Imię Urodzony Zmarł Czas rządów Coya
Pierwsza małżonka
Rodzice
16 Manco Inca POMA0400v.jpg 1516,
Cuzco
1544,
Vilcabamba
1533- 1544  ? Huayna Capac,
?
17 Sayri Tupac 1535
1561,
Cuzco
1544- 1558 Cusi Huarcay Manco Inca,
?
18 Titu Cusi Yupanqui 1529
1571,
Vilcabamba
1558- 1571  ? Manco Inca,
?
19 Tupac Amaru Tupaq amarup umanta kuchunku.gif 1545
24 września 1572,
Cuzco
1571- 1572
(usunięty)
 ? Manco Inca,
?