Włosienicznik skąpopręcikowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Włosienicznik skąpopręcikowy
RanunculusTrichophyllus.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd jaskrowce
Rodzina jaskrowate
Rodzaj jaskier
Gatunek włosienicznik skąpopręcikowy
Nazwa systematyczna
Ranunculus trichophyllus Chaix ex Vill.
Hist. Pl. Dauphiné 1: 335 1786
Synonimy

Batrachium trichophyllum (Chaix) Bosch

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Włosienicznik skąpopręcikowy, jaskier skąpopręcikowy (Ranunculus trichophyllus Chaix ex Vill., dawniej powszechnie klasyfikowany jako Batrachium trichophyllum (Chaix) Bosch) – gatunek rośliny z rodziny jaskrowatych. Występuje w Europie, Azji, północnej Afryce i Ameryce Północnej[2]. W Polsce rośnie w rozproszeniu na obszarze całego kraju[3]. Jest rośliną wodną, w Polsce objętą ochroną.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga 
Dorasta do 1 m długości.
Liście
Wszystkie liście są podwodne z ogonkiem długości 2,5–4 cm, sztywne, owalne w zarysie, pocięte nitkowato, o odcinkach wszechstronnie skierowanych, po wyjęciu z wody nie skupiające się pędzlowato. Przylistki zrośnięte z ogonkami co najmniej do ⅔ swej długości[4].
Kwiaty
Wyrastają pojedynczo na szypułkach dorastających w okresie owocowania do 5 cm długości. Kielich o 5 nietrwałych działkach długości 2,5–3 mm. Płatki korony szerokojajowate. Pręcików 10-20, dłuższych od słupków. Miodnik w postaci jajowatego dołka. Dno kwiatowe pokryte szczecinkami. Słupki liczne, owłosione[5][4].
Owoc 
Niełupki długości około 1,5 mm[4], pokryte na grzbiecie licznymi szczecinkami.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna lub bylina, hydrofit. Kwitnie od maja do sierpnia lub września[6][4].

Rośnie w wodach stojących oraz w wolno płynących wodach mniejszych rzek[4]. Gatunek charakterystyczny związku Ranunculion fluitantis oraz zespołu Ranunculetum fluitantis[6].

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Gatunek klasyfikowany w nowszych ujęciach systematycznych do rodzaju jaskier Ranunculus z nazwą naukową Ranunculus trichophyllus Chaix ex Vill.[1] W starszym ujęciu, dla którego utrwaliła się nazwa polska włosienicznik skąpopręcikowy, zaliczany był do rodzaju włosienicznik Batrachium z nazwą naukową Batrachium trichophyllum (Chaix) Bosch[7].

Włosienicznik skąpopręcikowy tworzy mieszańce z innymi gatunkami zaliczanymi niegdyś do rodzaju włosienicznik[4].

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Od 2014 roku roślina jest objęta w Polsce częściową ochroną gatunkową[8]. W latach 2004–2014 gatunek podlegał ochronie ścisłej[9]. Źródłem zagrożenia może być zanieczyszczenie wód[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2014-01-26].
  2. Ranunculus trichophyllus (ang.). W: Flora of Pakistan [on-line]. [dostęp 2014-01-26].
  3. Adam Zając, Maria Zając (red.): Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. Kraków: Pracownia Chorologii Komputerowej Instytutu Botaniki Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2001. ISBN 83-915161-1-3.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Wyd. II. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2006, s. 89, seria: Flora Polski. ISBN 83-7073-444-8.
  5. W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969.
  6. 6,0 6,1 W. Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13520-4.
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin (Dz. U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409).
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących roślin objętych ochroną (Dz. U. z 2004 r. Nr 168, poz. 1764).