Who Wants to Be a Millionaire?

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy oryginalnej i międzynarodowych wersji teleturnieju. Zobacz też: artykuł o polskiej wersji tego teleturnieju.
Who Wants to Be a Millionaire?
Who Wants to Be a Millionaire?
Rodzaj programu teleturniej
Kraj produkcji  Wielka Brytania
Język angielski
Prowadzący Chris Tarrant
Data premiery 4 września 1998
Lata emisji 1998-2014
Czas trwania odcinka 60 min.
Produkcja
Stacja telewizyjna ITV1
Państwa świata, które posiadają własną wersję programu (stan na czerwiec 2010 rok)

Who Wants to Be a Millionaire?teleturniej brytyjski i międzynarodowy format telewizyjny. Program w oryginale nadawany przez ITV od 4 września 1998 roku do 14 lutego 2014, prowadzony przez Chrisa Tarranta i stworzony przez Davida Briggsa wraz ze Stevenem Knightem i Mikiem Whitehillem. Od czasu premiery teleturnieju w Wielkiej Brytanii lokalne edycje powstały w ponad 100 krajach świata. Polską edycją jest program pt. Milionerzy.

We wszystkich wersjach lokalnych zadaniem uczestnika jest udzielenie poprawnych odpowiedzi na kilkanaście pytań (w większości na 15, w niektórych na 12). Gracz wybiera odpowiedź spośród czterech zaproponowanych wariantów. Czas na podjęcie decyzji w większości edycji jest nieograniczony[a]. W oryginalnej brytyjskiej edycji główna nagroda wynosi 1 000 000 funtów, natomiast w większości pozostałych wersji najwyższa możliwa wygrana to milion jednostek lokalnej waluty.

Historia powstania programu[edytuj | edytuj kod]

Chris Tarrant – prowadzący brytyjskiej wersji teleturnieju

Program Who Wants to Be a Millionaire? powstał w Wielkiej Brytanii, gdzie zadebiutował 4 września 1998 roku[1]. Prowadzącym od początku istnienia teleturnieju jest Chris Tarrant. Pomysłodawcą formatu był David Briggs[2] oraz Steven Knight i Mike Whitehill[3], którzy początkowo przygotowywali szereg działań promocyjnych radia Capital FM[3]. Nazwa robocza teleturnieju nosiła tytuł Cash Mountain. Inspiracją do ostatecznej nazwy była piosenka o tym samym tytule do filmu High Society napisana przez Cole'a Portera[4].

Pierwszym właścicielem licencji i jednocześnie producentem wykonawczym była firma Celador[5]. W 2006 roku format przejęła holenderska firma 2waytraffic[6].

Zasady gry[edytuj | edytuj kod]

Pierwotny schemat gry[edytuj | edytuj kod]

Celem gry w teleturnieju jest udzielenie poprawnych odpowiedzi na 15 pytań z rzędu[1][7][b] i zdobycie głównej nagrody (w oryginalnej brytyjskiej wersji wynosi 1 000 000 funtów[3]). Teleturniej dzieli się na dwa etapy: eliminacje i właściwą grę.

Eliminacje

Przed rozpoczęciem zasadniczej rozgrywki, odbywa się runda eliminacyjna[c] zwana Fastest Finger First (w polskiej wersji – kto pierwszy, ten lepszy)[1]. Wygląda ona następująco:

  • Prowadzący zadaje zawodnikom biorącym udział w programie pytanie oraz 4 odpowiedzi, które należy ułożyć w odpowiedniej kolejności (np. uszeregować chronologicznie, alfabetycznie, od najmniejszego do największego itp.)[6].
  • Ta osoba, która jako pierwsza zrobi to poprawnie, kwalifikuje się do dalszej gry[6].
  • W każdym odcinku do tej konkurencji przystępuje 10 nowych uczestników[8].
  • Gdy jeden z zakwalifikowanych spośród wszystkich przystępujących do gry w jednym odcinku zakończy już swój udział w programie, to w eliminacjach uczestniczą pozostali zawodnicy, którym wcześniej nie udało się zakwalifikować do finałowego etapu[6].

W pilotażowych odcinkach brytyjskiej wersji[3], a także w wersji australijskiej do 2003 roku[9], eliminacje polegały na udzieleniu jednej poprawnej odpowiedzi na zadane pytanie w jak najszybszym tempie – pozostałe reguły rundy Fastest Finger First były takie same.

Właściwa gra

  • Prowadzący zadaje graczowi[d] pytania oraz do każdego z nich przedstawia 4 warianty odpowiedzi (oznaczone literami A, B, C i D), z których tylko jeden jest prawidłowy[6]. Teoretycznie poziom trudności pytań powinien wzrastać z każdym kolejnym pytaniem tak, aby wyższe sumy pieniężne było trudniej zdobyć.
  • Czas na odpowiedź na każde pytanie jest nieograniczony[6][a], dlatego zawodnik może zastanawiać się nad prawidłową odpowiedzią tak długo, jak tylko zechce.
  • W momencie gdy zawodnik zdecyduje się na udzielenie odpowiedzi, komputer zaznacza wybór gracza (więcej informacji o zaznaczaniu odpowiedzi na pytania w sekcji Specyfika formatu), po czym prowadzący oznajmia mu, czy jest ona prawidłowa. Po zaznaczeniu któregoś z wariantów, nie ma już możliwości zmiany decyzji. Gracz nie musi wiedzieć, jaka jest prawidłowa odpowiedź na pytanie, by zdecydować się na zaznaczenie którejś z nich (wybór losowej odpowiedzi bez żadnego uzasadnienia to potocznie „strzał”).
  • Jeśli odpowiedź jest poprawna, to wygrywa sumę pieniędzy wyznaczoną za pytanie, na które z kolei odpowiedział poprawnie[6]. Sekwencja nagród przyznawanych za poszczególne pytania (w wersji brytyjskiej) – tzw. „drzewo pieniędzy” (ang. money tree[3]) – jest następująca:
Lp. Kwota
Lata 1998–2007[e]
1 100 £
2 200 £
3 300 £
4 500 £
5 1000 £
6 2000 £
7 4000 £
8 8000 £
9 16 000 £
10 32 000 £
11 64 000 £
12 125 000 £
13 250 000 £
14 500 000 £
15 1 000 000 £
Wygrane nie kumulują się, co oznacza, że na konto gracza wpływa suma pieniędzy ustalona za ilość pytań, na które dotychczas udzielił poprawnych odpowiedzi. Na przykład, jeżeli odpowie poprawnie na 3 pytania z rzędu, to wygrywa 300 £, a nie 100£+200£+300£=600£.
  • Jeśli zawodnik udzieli błędnej odpowiedzi na któreś z pytań, to następuje koniec gry i traci wszystkie zdobyte dotychczas pieniądze, oprócz sumy gwarantowanej (wyróżnione w tabeli tłustą czcionką), którą zachowuje nawet po udzieleniu złej odpowiedzi[3][6] – jeżeli jednak nie zdobył w czasie swojej gry żadnej sumy gwarantowanej, to wówczas kończy rozgrywkę bez żadnej wygranej.
  • W każdym momencie gry zawodnik może wycofać się z dalszej gry, nawet gdy prowadzący zadał już uczestnikowi pytanie. Wtedy zabiera ze studia dotychczasowo wygraną kwotę i kończy swoją grę[7].
  • Gracz ma do dyspozycji od początku gry tzw. koła ratunkowe[7] (ang. lifelines[3]) – formy podpowiedzi do pytań przydatne w przypadku, gdy zawodnik nie zna odpowiedzi lub nie jest na tyle pewien, by się na nią zdecydować. Opis znajduje się w sekcji Koła ratunkowe.
  • Jeżeli gracz nie zdąży ukończyć swojej gry w ciągu jednego odcinka z powodu braku dalszego czasu antenowego, to kontynuuje on swoją grę w kolejnym odcinku od tego samego momentu, w którym gra została przerwana[7]. Odcinek teleturnieju nie może się zakończyć w momencie, gdy gracz jest w trakcie zastawiania się nad udzieleniem odpowiedzi na pytanie oraz w trakcie oczekiwania na oznajmienie prowadzącego, czy odpowiedź, którą zaznaczył jest poprawna.

Nowe formuły teleturnieju[edytuj | edytuj kod]

Gra bez eliminacji w studiu[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą lokalną wersją, do której wprowadzono grę bez eliminacji, była wersja amerykańska – nastąpiło to w 2002 roku, wraz z przeniesieniem teleturnieju z prime time'u do pasma tygodniowego (broadcast syndication) i pojawieniem się nowej prowadzącej programu[10]. Zawodnicy, którzy mają brać udział w finałowej rozgrywce, są wyłaniani poza anteną. Oprócz edycji amerykańskiej, nie obowiązuje też m.in. w Australii (w wersji nadawanej w latach 2007–2009)[11] oraz od sierpnia 2010 roku w Wielkiej Brytanii[12].

Gra z 12 pytaniami[edytuj | edytuj kod]

Ten rodzaj formuły został zapoczątkowany w edycji brytyjskiej w 2007 roku. Różnicą w stosunku do standardowej gry jest zmniejszenie ilości pytań z 15 do 12. Sumy gwarantowane następują po 2. i 7. pytaniu. Gracz ma teraz do wygrania w brytyjskiej edycji następujące kwoty[13]:

Lp. Kwota
Od 2007
1 500 £
2 1000 £
3 2000 £
4 5000 £
5 10 000 £
6 20 000 £
7 50 000 £
8 75 000 £
9 150 000 £
10 250 000 £
11 500 000 £
12 1 000 000 £

Gra z 12 pytaniami obowiązuje też m.in. w wersjach: bułgarskiej[14], francuskiej[15] i polskiej[7].

Gra z ryzykiem[edytuj | edytuj kod]

Od jesieni 2007 roku w edycji niemieckiej[16] gracz może wybrać drugą ścieżkę gry. Wtedy uzyskuje dodatkowe koło ratunkowe kosztem drugiego progu gwarantowanego. Gra z ryzykiem obowiązuje także m.in. w wersji austriackiej[17] i polskiej[18].

Gra na czas[edytuj | edytuj kod]

W 2008 roku w wersji amerykańskiej wprowadzono ograniczenie czasowe w trakcie odpowiedzi na pytania (clock – pol. zegar). Gracz ma teraz w tygodniowych wydaniach na odpowiedź:

  • od 1. do 5. pytania – 15 sekund,
  • od 6. do 10. pytania – 30 sekund,
  • od 11. do 14. pytania – 45 sekund,
  • przy ostatnim pytaniu – 45 sekund + suma niewykorzystanego czasu przy poprzednich pytaniach.

Przy wykorzystywaniu koła ratunkowego zegar jest zatrzymywany. Gdy czas na odpowiedź dobiegnie końca, zawodnik kończy grę i zabiera ze sobą kwotę dotychczas wygraną – tak jak w przypadku dobrowolnej rezygnacji z gry. Jeżeli jednak użył do pytania koła podwójna odpowiedź i czas na odpowiedź się skończy, to tak jak w przypadku udzielenia błędnej odpowiedzi kończy grę i traci to, co dotychczas wygrał, prócz ewentualnie zdobytej sumy gwarantowanej[19].

Od 3 sierpnia 2010 roku format używany jest również w wersji brytyjskiej. Do momentu zdobycia 1. sumy gwarantowanej gracz ma 15 sekund na odpowiedź, a do 2. progu gwarantowanego na każde pytanie zawodnik ma do dyspozycji 30 sekund. Po zdobyciu 2. kwoty gwarantowanej czas na odpowiedź jest już nieograniczony[20].

Hot Seat[edytuj | edytuj kod]

Ten format został użyty po raz pierwszy w edycji norweskiej. W grze bierze udział 6 graczy. Tak jak w oryginalnej formule, aby wygrać główną nagrodę należy udzielić poprawnych odpowiedzi na 15 pytań. Dostępna jest tylko jedna suma gwarantowana – po 5. pytaniu. Zawodnicy odpowiadają na pytania z limitem czasowym. Czas na odpowiedź wynosi przy pytaniach 1-5 – 15 sekund, przy pytaniach 5-10 – 30 sekund, a przy pytaniach 11-15 – 45 sekund. W czasie gry dostępne jest tylko jedno koło ratunkowe – pas (opis w sekcji Koła ratunkowe). W momencie gdy gracz odpowie błędnie na któreś z pytań lub wyczerpie się czas na odpowiedź, uczestnik kończy grę z kwotą gwarantowaną lub z niczym, jeśli dotychczas żaden gracz nie udzielił odpowiedzi na co najmniej 5 pytań. Wtedy do gry wchodzi następny w kolejności gracz i wówczas zmniejsza się maksymalna nagroda o jedną pozycję na „drzewie pieniędzy”. Gracz, który dołącza do gry, nie zaczyna od początku, lecz od momentu, w którym poprzedni uczestnik zakończył rozgrywkę. Uczestnicy nie mogą dobrowolnie zrezygnować z udziału w dalszej grze i wycofać z dotychczas zdobytą kwotą. Cała rozgrywka kończy się w chwili, kiedy ostatni gracz odpada z gry lub gdy któryś z zawodników odpowiada poprawnie na ostatnie pytanie[21].

Oprócz wersji norweskiej, formuła Hot Seat nadal jest stosowana w wersji australijskiej (jako spin-off pt. Millionaire Hot Seat). Dawniej obowiązywała też w wersji włoskiej (przez 5 miesięcy nadawania programu jako specjalna wersja)[22].

Gra z 14 pytaniami[edytuj | edytuj kod]

W amerykańskiej wersji zredukowano ilość pytań z 15 do 14 oraz wprowadzono nowe koło ratunkowe. Zmiany obowiązują od 13 września 2010 roku[23].

Wiki letter w.svg Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Koła ratunkowe[edytuj | edytuj kod]

Domyślnie w większości lokalnych wersji programu dostępne są trzy koła ratunkowe[6]:

  • 50:50 (pół na pół, ang. Fifty-Fifty) – komputer odrzuca dwie błędne odpowiedzi, pozostawiając jedną złą i jedną dobrą. Po zastosowaniu tego koła gracz ma matematyczną szansę 50% udzielenia prawidłowej odpowiedzi (przed użyciem koła szansa wynosi 25%). Od 2008 roku 50:50 nie jest już używane w tygodniowej wersji amerykańskiej[19].
  • Telefon do przyjaciela (ang. Phone-A-Friend) – gracz prosi o pomoc swojego przyjaciela[f] łącząc się z nim telefonicznie przez studio, a on z kolei w ciągu 30 sekund stara się pomóc. W momencie użycia tego koła, w studiu nawiązywane jest połączenie telefoniczne do podanej osoby. Po połączeniu się z przyjacielem prowadzący zaznajamia go z zasadami – następnie gracz ma 30 sekund na rozmowę, podczas której czyta pytanie oraz możliwe odpowiedzi. Jeśli nie uda się uzyskać połączenia z wybraną osobą, dany fragment zostaje wycofany z emisji, a gracz wybiera inny numer. Od września 2009 roku telefon do przyjaciela nie jest już używany w wersji polskiej[24] oraz amerykańskiej od stycznia 2010 roku[19].
  • Pytanie do publiczności (ang. Ask the Audience) – po użyciu tego koła pytana jest publiczność w studiu, która może zagłosować na odpowiedzi A, B, C lub D. Wynik głosowania podawany jest na wykresie słupkowym razem z informacją, ile procent głosów zdobyła każda z odpowiedzi. Jeżeli wcześniej zostało użyte przy danym pytaniu koło 50:50, publiczność głosuje tylko na dwie pozostałe odpowiedzi. Pytanie do publiczności nie było używane w wersji ukraińskiej od 2004 roku, z powodu celowego wprowadzania uczestników przez widzów w błąd[potrzebne źródło].

W lutym 2004 roku do specjalnego wydania amerykańskiej edycji – Who Wants to Be a Super Millionaire – wprowadzono dwa nowe koła ratunkowe, które dostępne były po zdobyciu 2. progu gwarantowanego[25]:

  • Podwójna odpowiedź (ang. Double Dip) – gracz może zaznaczyć kolejno dwie wybrane odpowiedzi. Po użyciu tego koła, zawodnik nie może wycofać się z gry. Jeśli pierwsza odpowiedź okaże się błędna, uczestnik zaznacza kolejną – jednak gdy ta również okaże się niepoprawna, zawodnik wygrywa ostatnią sumę gwarantowaną. Nie można przed nim użyć koła ratunkowego pół na pół (jeżeli istnieje). Oprócz specjalnego wydania amerykańskiej wersji Who Wants to Be a Super Millionaire, koło jest używane w tygodniowych wydaniach w USA od września 2008[19].
  • Trzech ekspertów (ang. Three Wise Men) – uczestnik pyta o poprawną odpowiedź trzech ekspertów. Są to osoby, które już wcześniej brały udział w programie, a jedna z nich wygrała główną nagrodę albo fachowcy z różnych dziedzin wiedzy, wytypowani przez twórców programu. Na odpowiedź mają 30 sekund. Nie muszą oni jednak dojść do porozumienia, więc każdy z nich może zaproponować inną odpowiedź.

We wrześniu 2004 roku w tygodniowej edycji amerykańskiej zastosowano kolejne nowe koło ratunkowe[26]:

  • Zamiana pytania (ang. Switch the Question) – pozwala na zamianę pytania, które będzie na tym samym poziomie trudności. Można je wykorzystać jedynie wtedy, gdy nie zaznaczyło się wcześniej żadnej odpowiedzi. Po zastosowaniu koła uczestnik nie może wrócić do poprzedniego pytania. Oprócz wersji amerykańskiej, zamiana pytania jest lub była używana m.in. w wersjach: australijskiej[11], austriackiej[17], brytyjskiej[12], bułgarskiej[14], francuskiej[27], hiszpańskiej[28], indyjskiej[29], polskiej[18], portugalskiej[30], serbskiej[31], szwedzkiej[32], węgierskiej[33] i włoskiej[34].

W wersji niemieckiej, wraz z wprowadzeniem możliwości wyboru drugiej ścieżki gry, dodano nowe koło ratunkowe[16]:

  • Pytanie do widza (niem. Zusatzjoker) – prowadzący prosi o powstanie wszystkich osób na widowni, którzy są pewni poprawnej odpowiedzi na pytanie, do którego zawodnik używa tego koła. Następnie gracz wybiera spośród wszystkich, którzy stoją, jedną dowolną osobę, by ta udzieliła podpowiedzi.

We wrześniu 2008 w USA, wraz z wprowadzeniem limitu czasu na odpowiedź, koła 50:50 i zamiana pytania zostały zastąpione podwójną odpowiedzią oraz nowym kołem ratunkowym[19]:

  • Pytanie do eksperta (ang. Ask the Expert) – nawiązywane jest połączenie z ekspertem, który ma za zadanie udzielić podpowiedzi do pytania, które stanowi dla zawodnika problem. Nie ma limitu czasu na rozmowę. Po konsultacji połączenie zostaje zerwane na polecenie prowadzącego przed zaznaczeniem odpowiedzi. W ciągu całego odcinka w programie występuje jeden ekspert. Oprócz wersji amerykańskiej, pytanie do eksperta jest również używane m.in. w edycji polskiej[24]. W amerykańskiej edycji połączenia z ekspertem wykonywane są poprzez internetowy komunikator Skype[19]. Do grudnia 2009 program ten był wykorzystywany do połączeń w polskiej edycji[24].

W formacie Hot Seat stosowane jest tylko jedno koło ratunkowe[35]:

  • Pas (ang. Pass) – jeżeli gracz nie zna odpowiedzi na dane pytanie, może zrezygnować z udzielenia na nie odpowiedzi. Wtedy następny w kolejności zawodnik przechodzi do gry, lecz zaczyna od tego pytania, z którego wycofał się poprzedni uczestnik. Czas na odpowiedź naliczany jest od nowa. Pytanie, które zostało przejęte od innego gracza, nie może zostać przekazane ponownie. Podobnie jak inne koła ratunkowe, pas można użyć tylko raz – w przypadku gdy gracz, który wcześniej zrezygnował z pytania, powraca do gry, nie może ponownie się wycofać.
  • Pomiń pytanie - dostępne od 13 września 2010 w amerykańskiej edycji, zastąpiło dwa dotychczasowe - podwójną odpowiedź i pytanie do eksperta. Jest to pierwsze koło w historii formatu Who Wants to Be a Millionaire?, którego można użyć dwukrotnie w ciągu całej gry[23].

Specyfika formatu[edytuj | edytuj kod]

Nieskomplikowane zasady gry oraz oryginalna scenografia, oprawa graficzna i muzyczna sprawiły, że program zdobył popularność na całym świecie[36].

Zawodnik za każdym razem słyszy pytanie z czterema wariantami odpowiedzi. Zgodnie z pierwotnym założeniem każde kolejne pytanie teoretycznie powinno być obiektywnie trudniejsze od poprzedniego[37].

Aby prowadzący w żadnym stopniu nie wpływał na wybór odpowiedzi – nie podpowiadał ani nic nie sugerował zawodnikowi, poznaje pytanie w tym samym czasie co zawodnik a poprawną odpowiedź dopiero w momencie zaznaczenia przez zawodnika którejś z zaproponowanych możliwości[1].

Stosowane w teleturnieju takie określenia jak: „koła ratunkowe” (ang. lifelines), „telefon do przyjaciela” (ang. phone a friend) oraz charakterystyczne pytania, jakie prowadzący zadaje zawodnikowi w trakcie gry: „Czy jesteś pewien?”, „Czy to twoja ostateczna odpowiedź?” (ang. Is that your Final Answer?)[1], a także „Czy mam zaznaczyć?”, wywierają duży wpływ na to, jak toczy się gra. Częstotliwość ich używania w programie spowodowała, że weszły one do języka potocznego m.in. Brytyjczyków[3].

Oprawa teleturnieju[edytuj | edytuj kod]

Jednym z elementów programu, wpływającym na jego specyfikę, jest scenografia stosowana w teleturnieju, a także grafika, dźwięki i muzyka. W większości edycji elementy scenografii są takie same, jak w wersji brytyjskiej[3].

Scenografia programu[38]

Charakterystyczną cechą, jeśli chodzi o wizualną stronę programu, jest dynamiczne oświetlenie studia ze światłami gasnącymi i zmieniającymi barwę w miarę zwiększania się stawki. Studio zbudowane jest na planie koła, pośrodku którego, na szklanej podłodze, znajdują się fotele zawodnika i prowadzącego oraz dwa monitory komputerów. Do studia prowadzą trzy wejścia („bramy”), obok których znajdują się podświetlane schody, dzielące trybuny na trzy części. Publiczność zasiada za plecami zawodnika oraz prowadzącego, a także po tej stronie studia, w której znajdują się kamery rejestrujące obraz.

Układ scenografii we wszystkich lokalnych wersjach teleturnieju jest taki sam jak w brytyjskiej edycji[3]. Jednak producenci poszczególnych edycji mogą według własnego upodobania zmieniać wielkość studia, dobierać kolorystykę oświetlenia oraz modyfikować rozmiar i wygląd takich elementów jak: kolumny, szklana podłoga, jarzeniowe światła nad publicznością.

Od 2008 roku w kilku lokalnych wersjach wprowadzony został ekran znajdujący się w tle pomiędzy kolumnami naprzeciw monitorów i krzeseł gracza oraz prowadzącego, na którym wyświetlane jest logo teleturnieju oraz ikona koła ratunkowego, którego zawodnik użył w danym momencie, a także kwota pieniędzy, którą gracz w danej chwili wygrał. Są to m.in. wersja polska[39], francuska[potrzebne źródło] i brytyjska[40]. W wersji amerykańskiej wykorzystywany jest podobny ekran, lecz znajduje się nad tłem naprzeciw monitorów i krzeseł prowadzącej i gracza[potrzebne źródło].

Logo[41]

Logo programu Who Wants to Be a Millionaire? jest w kształcie koła, z otaczającym go pierścieniem. Na środku logo umieszczony jest duży napis „MILLIONAIRE” w tle czterech znaków zapytania, czterech znaków funta szterlinga (£), które otaczają środek koła oraz 18 elips przecinających się środkami. W górnym oraz dolnym łuku pierścienia umieszczone są dwa mniejsze napisy „WHO WANTS TO BE A”. Znaki zapytania oraz znaki funta brytyjskiego są koloru zielonego, elipsy na przemian niebieskie i złote, koło koloru fioletowego, napisy są koloru białego (napis „MILLIONAIRE” dodatkowo z czarnym konturem), pozostałe elementy są w kolorystyce niebiesko-granatowej. W zależności od kraju, w którym emitowana jest lokalna wersja, w poszczególnych wariantach logo zmieniony jest tytułowy napis, a znaki waluty zmienione na odpowiednie, obowiązujące w danym kraju (lub zastąpione pytajnikami, jeżeli nie ma w danym państwie symbolu waluty).

Drugie logo teleturnieju[42] różni się od oryginalnego jedynie kolorystyką: pytajniki i znaki waluty (o ile w danym wariancie istnieją) są złote, koło jest koloru jasnoniebieskiego, a pozostałe elementy utrzymane w kolorystyce granatowej.

Logo z 2007 roku już miało fioletowy pierścień, jednak zmieniono odcień znaków na umieszczonych na rozecie na jasnożółty. W najnowszym logo z 2010 roku[43], w stosunku do poprzedniego, został zmieniony odcień koloru złotego na znakach zapytania i ewentualnie występujących symbolach waluty. W czołówce obydwa typy znaków obracały się w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, obracała się również rozeta, tyle że w kierunku przeciwnym niż złote znaki na drugim planie.

Grafika na ekranie telewizora[3]

W oryginalnej wersji programu używano czarnych pól z pytaniem i czterema wariantami odpowiedzi. Każde pole ma kształt zaokrąglonego sześciokąta. W 2007 roku dodano do ramek połysk (gradient między czernią a jaśniejszym odcieniem tego koloru), a w 2010 roku zmieniono ich kolor na fioletowy z połyskiem (gradient między jaśniejszym a ciemniejszym odcieniem fioletu). W każdej z odmian obramowania pól są srebrne.

W lokalnych edycjach pola z pytaniami do 2007 roku były takie same, jak w wersji brytyjskiej. Po 2007 roku do poszczególnych wersji wprowadzane są ramki podobne do obowiązujących od tego samego roku w edycji brytyjskiej, jednak w dwóch wariantach kolorystycznych (w zależności od kraju): niebieskim lub granatowym.

Muzyka

Pierwszą oprawę dźwiękowa i muzyczną programu skomponowali Keith i Matthew Strachan[44]. Od 2007 roku (jako pierwszy kraj – Wielka Brytania[13]) w nowych wydaniach teleturnieju ukazuje się odświeżona wersja tematu muzycznego oraz nowa wersja podkładu muzycznego w trakcie pytań. Zmianą w stosunku do oryginału jest zaaranżowanie utworów w stylu techno[3]. Remiksu tematu dokonali Keith i Matthew Strachan[45]. Autorem nowych motywów tła pod pytania jest Ramon Covalo[45].

Lokalne wersje teleturnieju na świecie[edytuj | edytuj kod]

Od momentu premiery teleturnieju Who Wants to Be a Millionaire? w Wielkiej Brytanii i wzrastającej popularności tego programu lokalne wersje ukazały się w ponad 100 państwach świata[6][46]. Każda z nich jest wzorowana na brytyjskim pierwowzorze – reguły gry oraz oprawy są podobne, jednak producenci poszczególnych edycji mogą wprowadzać własne pomysły do zasad – wykorzystując nowe schematy gry opisane powyżej – oraz według własnego upodobania modyfikować detale poszczególnych elementów scenografii i grafiki.

Pierwszy zwycięzca głównej nagrody na świecie[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym na świecie zwycięzcą głównej nagrody był John Carpenter – wygrał 1 milion dolarów w amerykańskiej wersji programu[47]. W trakcie gry nie skorzystał z pytania do publiczności ani z 50:50. Jedynego koła ratunkowego – telefonu do przyjaciela – użył przy ostatnim pytaniu tylko po to, by powiedzieć ojcu, że za moment wygra milion dolarów[47]. Pytanie za „milion” brzmiało:

Quote-alpha.png
Który amerykański prezydent pojawił się w programie telewizyjnym "Laugh-In"?

Oszustwo w brytyjskiej wersji[edytuj | edytuj kod]

Charles i Diana Ingram

Jednemu z zawodników brytyjskiej wersji programu, zwycięzcy głównej nagrody – Charlesowi Ingramowi – udowodniono, że w czasie gry porozumiewała się z nim jedna z osób przystępujących do eliminacji – Tecwen Whittock. Za pomocą kaszlnięć oczekujący na rundę kwalifikacyjną sugerował, która z odpowiedzi jest poprawna. W przypadku, gdy uczestnik nie znał odpowiedzi, głośno zastanawiał się nad pytaniem i rozważał każdy z możliwych wariantów, po czym podpowiadający zaczynał kaszleć w momencie, gdy rozważana opcja była poprawna. Wiedzę na ten temat czerpał dzięki podłączonym do siebie pagerom. W oszustwo zamieszana była również żona zawodnika – Diana Ingram – która siedziała wśród publiczności i podpowiadała uczestnikowi, gdy nie udawało się to osobie oczekującej na rundę eliminacyjną. Tym sposobem wspólnicy odpowiedzieli poprawnie na wszystkie pytania w grze[48].

Sposób, w jaki przebiegała gra, budził wiele zastrzeżeń wśród realizatorów. Podejrzewali oni, że zawodnik oszukuje, ale trudno było im odgadnąć, jak tego dokonuje. Na trop afery wpadł jeden z pozostałych 10 uczestników oczekujących na etap kto pierwszy, ten lepszy. Przy przedostatnim pytaniu zwrócił uwagę na Whittocka kaszlącego w nienaturalny sposób. Utwierdził się w swoim przekonaniu, gdy podpowiadający kaszlnął dokładnie w chwili, kiedy Ingram rozważał poprawną odpowiedź przy ostatnim, 15. pytaniu:

Quote-alpha.png
Cyfra jeden ze stu zerami to:

Po zakończeniu nagrania producenci i reżyseria zostali poinformowani o całym zajściu[48].

Wypłacenie nagrody zostało wstrzymane. Odcinek miał zostać pokazany 18 września 2001, jednak został wyemitowany 21 kwietnia 2003 wraz z reportażem opisującym aferę. Oskarżeni: 39-letni wówczas Charles Ingram, jego żona Diana oraz wspólnik Tecwen Whittock, zostali uznani na początku 2003 roku przez londyński sąd za winnych spisku i próby wyłudzenia miliona funtów[49].

Nagrody zdobyte przez teleturniej[edytuj | edytuj kod]

Oryginalna wersja programu Who Wants to Be a Millionaire? zdobyła w Wielkiej Brytanii 13 nagród[50].

Rok zdobycia Nagroda Kategoria
1998 British Comedy Award Najlepszy program rozrywkowy
1999 Royal Television Society Television Award Program rozrywkowy
1999 National Television Award Najpopularniejszy quiz telewizyjny
2000 National Television Award Najpopularniejszy quiz telewizyjny
2000 Broadcasting Press Guild Award Najlepszy prowadzący
2000 Royal Television Society Television Award Program rozrywkowy & Sitcom
2000 TV Quick Award Program rozrywkowy
2000 Television and Radio Industries Club Award Program rozrywkowy
2001 National Television Award Najpopularniejszy quiz telewizyjny
2002 National Television Award Najpopularniejszy quiz telewizyjny
2003 National Television Award Najpopularniejszy quiz telewizyjny
2004 National Television Award Najpopularniejszy quiz telewizyjny
2005 National Television Award Najpopularniejszy quiz telewizyjny

Na międzynarodowych festiwalach teleturniej został nagrodzony trzykrotnie:

Rok zdobycia Nagroda Kategoria
1999 Srebrna Róża na festiwalu Rose d'Or Light Entertainment Teleturniej
1999 BAFTA TV Award Najlepszy program rozrywkowy (light entertainment)
2004 Złota Nimfa na Festiwalu Telewizyjnym w Monte Carlo Format telewizyjny: teleturniej

Promocja programu[edytuj | edytuj kod]

Na brytyjskim rynku dostępna była książka Behind the Scenes at „Who Wants to be a Millionaire?” autorstwa Toma McGregora, opisująca szczegóły powstawania i produkcji teleturnieju oraz statystyki wszystkich rozgrywek[3][51]. Ponadto do kupienia był pełny soundtrack z programu, zawierający wszystkie motywy muzyczne i dźwiękowe teleturnieju[52] oraz 5 książek z zestawami pytań do teleturnieju[3].

Gry na podstawie teleturnieju[edytuj | edytuj kod]

Gry planszowe

W 1999 roku wyprodukowana została przez firmę Upstars gra planszowa, imitująca zasady teleturnieju Who Wants to Be a Millionaire?. Łącznie zostały wydane 3 wersje tej gry, różniące się pytaniami[3].

Gry wideo

W Wielkiej Brytanii zostały wydane cztery wersje gry wideo, wzorowane na regułach tamtejszej wersji Who Wants to Be a Millionaire?. Pierwsza z nich, pt. Who Wants to Be a Millionaire?, została wydana w 2000 roku i wyprodukowana przez Eidos na platformy PC, Macintosh oraz PlayStation. Następne wersje: Who Wants to Be a Millionaire? 2nd Edition, Who Wants to Be a Millionaire? Party Edition oraz Who Wants to Be a Millionaire? Junior Edition różnią się w stosunku do pierwszej edycji modyfikacjami kosmetycznymi w grafice oraz nowymi zestawami pytań[3]. W 2011 roku ukazała się również wersja na Xbox 360 z obsługą Kinecta, z możliwością ustnych odpowiedzi na pytania (w języku angielskim)[53].

Gry Java

Gra Who Wants to Be a Millionaire? ukazała się w wersji na telefony komórkowe z obsługą Java[54]. Powstało pięć edycji tej gry, różniących się głównie pytaniami. W najnowszej wersji została wprowadzona nowa grafika, wzorowana na oprawie odświeżonej edycji teleturnieju. Zasady gry w wersji na telefon komórkowy są zbieżne z tymi, które obowiązują w prawdziwym wydaniu: grający odpowiada na kolejne pytania (z ograniczeniem czasowym do 40 sekund), obowiązują te same progi nagród oraz sumy gwarantowane, może również skorzystać z trzech kół ratunkowych. Ze względu na ograniczenia techniczne, koło telefon do przyjaciela polega na tym, iż gracz otrzymuje odpowiedź „przyjaciela” wraz z jego opisem na ile pewna jest to odpowiedź (np. „Wydaje mi się, że to C”). Koło ratunkowe pytanie do publiczności charakteryzuje się tym, iż wraz ze wzrostem trudności pytania mniejsza liczba osób wskazuje poprawną odpowiedź. Gra Java została wyprodukowana przez firmę Glu Mobile.

Slumdog. Milioner z ulicy[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Slumdog. Milioner z ulicy.

Na podstawie teleturnieju opiera się scenariusz filmu Slumdog. Milioner z ulicy, w reżyserii Danny'ego Boyle'a. Główny bohater – Jamal Malik – bierze udział w indyjskiej wersji programu Who Wants to Be a Millionaire?[55]. Film został nagrodzony m.in. 8 Oscarami[56].

Podejście probabilistyczne do programu[edytuj | edytuj kod]

Teoretyczna szansa na udzielenie poprawnej odpowiedzi przy strzelaniu to dla każdego pytania 1/4 (zakładając, że zawodnik nie korzysta z koła ratunkowego 50:50 lub podwójna odpowiedź).

W każdej z lokalnej wersji teleturnieju szanse na główną wygraną (przy udzielaniu losowej odpowiedzi na każde pytanie) są uzależnione od ilości pytań na drodze do głównej wygranej:

  • W przypadku 12 pytań, teoretyczna szansa na zdobycie najwyższej nagrody wynosi 1:16 777 216[g].
  • W przypadku 15 pytań, szansa na główną wygraną to 1:1073 741 824[h].

Skuteczność kół ratunkowych

Poza kołem ratunkowym 50:50, które zawsze zwiększa procentową szansę na udzielenie prawidłowej odpowiedzi do 50% oraz poza podwójną odpowiedzią, po którego zastosowaniu przy udzieleniu pierwszej błędnej odpowiedzi szansa na poprawną odpowiedź wynosi 1:3 – pozostałe nie mają wpływu na teoretyczną szansę udzielenia poprawnej odpowiedzi.

Adnotacje[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Z wyjątkiem edycji, w których stosowana jest gra na czas (więcej: Gra na czas).
  2. Od 2007 roku w edycji brytyjskiej oraz 5 innych edycjach należy odpowiedzieć na 12 pytań (więcej: Gra z 12 pytaniami)
  3. W 4 krajach eliminacje w studiu nie są rozgrywane (więcej: Gra bez eliminacji w studiu)
  4. W niektórych specjalnych wydaniach teleturnieju może to być kilku graczy.
  5. W 2007 roku kwoty za poszczególne pytania zostały zmienione (więcej: Gra z 12 pytaniami)
  6. W tym wypadku słowo „przyjaciel” może się odnosić zarówno do osób z rodziny zawodnika, jak i jego znajomych, kolegów itp.
  7. Wyliczenie: każde pytanie jest niezależnym zdarzeniem, którego szansa realizacji wynosi 1:4 = 0,25. 0,25^12 = 0,000000059604644775390625.
  8. Wyliczenie: 0,25^15 = 0,000000000931322574615478515625.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 M. I. Niemczyńska. Hitchcock w teleturnieju. „Gazeta telewizyjna – dodatek do Gazety Wyborczej”. s. 9. 
  2. David Briggs (IV) (ang.). imdb.com. [dostęp 2008-06-13].
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 Who Wants to be a Millionaire? – UKGameshows (ang.). ukgameshows.com. [dostęp 2009-12-25].
  4. High Society – Lyrics and music by Cole Porter (ang.). imdb.com. [dostęp 2010-01-03].
  5. Celador Entertainment (ang.). celador.co.uk. [dostęp 2008-06-13].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 6,7 6,8 6,9 The global quiz phenomenon... – 2waytraffic (ang.). 2waytraffic.com. [dostęp 2009-12-05].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Trochę odświeżeni, jeszcze lepsi… – TVN – Milionerzy (pol.). milionerzy.tvn.pl, 2008-01-16. [dostęp 2008-03-19].
  8. W niektórych edycjach do eliminacji może przystępować mniej niż 10 osób
  9. Who Wants To Be a Millionaire (AUS) (1999-) – Australian Game Show (ang.). members.iinet.net.au. [dostęp 2010-01-02].
  10. "Who Wants to Be a Millionaire" (2002) – Plot Summary (ang.). imdb.com. [dostęp 2010-01-02].
  11. 11,0 11,1 Who Wants To Be A Millionaire? re-launches on Australia’s Nine Network with a new look (ang.). 2waytraffic.com. [dostęp 2010-01-02].
  12. 12,0 12,1 New version of Who Wants To Be A Millionaire (ang.). itv.com, 2010-07-27. [dostęp 2010-07-27].
  13. 13,0 13,1 2waytraffic introduces new money tree to Who Wants To Be A Millionaire? (ang.). 2waytraffic.com. [dostęp 2010-01-03].
  14. 14,0 14,1 Стани Богат (bułg.). stanibogat.tv. [dostęp 2010-03-11].
  15. Jeu Qui Veut Gagner Des Millions ? - Premium (fr.). premium.tf1.fr. [dostęp 2010-03-11].
  16. 16,0 16,1 News RTL: "Wer wird Millionär?" mit neuer Spielvariante (niem.). cinefacts.de. [dostęp 2010-03-11].
  17. 17,0 17,1 ORF-Millionenshow mit neuen Regeln - Medien - Österreich / oe24.at (niem.). oe24.at. [dostęp 2010-03-11].
  18. 18,0 18,1 Wiosenna rewolucja w Milionerach - O programie - TVN - Milionerzy (pol.). milionerzy.plejada.pl, 2010-02-25. [dostęp 2010-03-04].
  19. 19,0 19,1 19,2 19,3 19,4 19,5 WHO WANTS TO BE A MILLIONAIRE – Official Rules (ang.). millionairetv.com. [dostęp 2010-01-03].
  20. Daniel Kilkelly: Format changes ahead for 'Millionaire'. Digital Spy, 2010-06-23. [dostęp 2010-07-08].
  21. Who Wants To Be A Millionaire? – the global phenomenon continues (ang.). 2waytraffic.com. [dostęp 2010-01-03].
  22. Who Wants To Be A Millionaire? Continues Momentum as a Ground-Breaking Format Around the Globe (ang.). 2waytraffic.com. [dostęp 2010-01-03].
  23. 23,0 23,1 Meredith Vieira is making no predictions as to where she'll be next year (ang.). [dostęp 2010-08-21].
  24. 24,0 24,1 24,2 W "Milionerach" wielkie zmiany – O programie – TVN – Milionerzy (pol.). milionerzy.plejada.pl. [dostęp 2010-01-03].
  25. ABC REVIVES 'MILLIONAIRE' FOR FEBRUARY SWEEPS (ang.). thefutoncritic.com. [dostęp 2010-01-07].
  26. SWITCH THE QUESTION' ADDED AS NEW LIFELINE ON 'WHO WANTS TO BE A MILLIONAIRE' (ang.). thefutoncritic.com. [dostęp 2010-01-07].
  27. « Qui veut gagner des millions ? » finit bien la saison (fr.). leparisien.fr. [dostęp 2010-03-11].
  28. '¿Quién quiere ser millonario?' regresa a Antena3 con Carlos Sobera. eldiariomontanes.es (hiszp.). eldiariomontanes.es. [dostęp 2010-03-11].
  29. ‘KBC is not a sab-janta quiz’ (ang.). telegraphindia.com. [dostęp 2010-03-11].
  30. Candidatos a milionários na RTP têm ajuda extra - dn - DN (port.). dn.sapo.pt. [dostęp 2010-03-11].
  31. Želite li da postanete Milioner? (serb.). [dostęp 2010-03-11].
  32. Om PostkodMiljonären - Postkodmiljonären - tv4.se (szw.). tv4.se. [dostęp 2010-03-11].
  33. RTL Klub - Legyen Ön is Milliomos (węg.). [dostęp 2010-03-11].
  34. Gerry Scotti torna con 'Chi vuol essere milionario' (wł.). newsway.it. [dostęp 2010-03-11].
  35. Six people. Six chairs. One life-changing cash prize. (ang.). 2waytraffic.com. [dostęp 2010-03-17].
  36. Wielki powrót po latach… – O programie – TVN – Milionerzy (pol.). milionerzy.plejada.pl, 2008-01-16. [dostęp 2009-12-05].
  37. Who wants to be a millionaire? (ang.). independent.co.uk, 1998-09-20. [dostęp 2010-01-26].
  38. ANDY WALMSLEY - PRODUCTION DESIGNER (ang.). andywalmsley.com. [dostęp 2010-03-11].
  39. Dzień Dobry TVN na planie Milionerów Multimedia - TVN - Milionerzy (pol.). milionerzy.plejada.pl, 2008-01-16. [dostęp 2010-08-04].
  40. Millionaire (oficjalna strona programu) (ang.). [dostęp 2010-08-04].
  41. International Brand Guidelines (ang.). kalkyl.com. [dostęp 2010-03-11].
  42. Drugie logo teleturnieju Who Wants to Be a Millionaire – grafika na oficjalnym koncie programu na stronie Facebook
  43. Trzecie logo teleturnieju Who Wants to Be a Millionaire – grafika na oficjalnym koncie programu na stronie Facebook
  44. "Who Wants to Be a Millionaire" (1998) – Full cast and crew (ang.). imdb.com. [dostęp 2010-01-02].
  45. 45,0 45,1 TNC MUSIC (ang.). tncmusic.nl. [dostęp 2010-01-04].
  46. Millionaire – TV Show (ang.). millionaire.itv.com. [dostęp 2009-12-12].
  47. 47,0 47,1 And the Winner of $1 Million in Taxable Income (ang.). highbeam.com. [dostęp 2010-02-09].
  48. 48,0 48,1 The Ingrams Millionaire Trial - UKGameshows (ang.). ukgameshows.com. [dostęp 2010-01-13].
  49. Michał Czarnecki: Oszustwo w "Milionerach" (pol.). medianews.com.pl, 2003-04-10. [dostęp 2008-05-12].
  50. "Who Wants to Be a Millionaire" (1998) – Awards (ang.). imdb.com. [dostęp 2009-12-30].
  51. Behind the Scenes at "Who Wants to be a Millionaire?": Amazon.co.uk: Graeme Grant: Books (ang.). amazon.co.uk. [dostęp 2010-01-13].
  52. Who Wants To Be A Millionaire? The Album: Amazon.co.uk: Toys & Games (ang.). amazon.co.uk. [dostęp 2010-01-13].
  53. Who Wants To Be A Millionaire? (ang.). [dostęp 2012-06-18].
  54. Who Wants To Be A Millionaire 2 Mobile Game (ang.). gamemobile.co.uk. [dostęp 2010-03-04].
  55. Slumdog. Milioner z ulicy / Slumdog Millionaire (2008) - Film - FILMWEB.pl (pol.). filmweb.pl. [dostęp 2010-03-11].
  56. Slumdog Millionaire (2008) - Awards (ang.). imdb.com. [dostęp 2010-03-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]