Lyndon B. Johnson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Lyndon Baines Johnson
37 Lyndon Johnson 3x4.jpg
Data i miejsce urodzenia 27 sierpnia 1908
Stonewall (Teksas)
Data i miejsce śmierci 22 stycznia 1973
San Antonio
36. prezydent Stanów Zjednoczonych
Przynależność polityczna Partia Demokratyczna
Okres urzędowania od 22 listopada 1963
do 20 stycznia 1969
Pierwsza dama Lady Bird Johnson
Wiceprezydent Hubert Humphrey
Poprzednik John F. Kennedy
Następca Richard Nixon
37. wiceprezydent Stanów Zjednoczonych
Okres urzędowania od 20 stycznia 1961
do 22 listopada 1963
Poprzednik Richard Nixon
Następca Hubert Humphrey
Senator Stanów Zjednoczonych z Teksasu
11. lider większości Senatu
Okres urzędowania od 3 stycznia 1949 (senator)
3 stycznia 1955 (lider)
do 3 stycznia 1961 (senator i lider)
Poprzednik W. Lee O'Daniel (senator)
William F. Knowland (lider)
Następca William Blakley (senator)
Mike Mansfield (lider)
Odznaczenia
Srebrna Gwiazda  (Stany Zjednoczone) Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Lyndon Baines Johnson, „LBJ” (ur. 27 sierpnia 1908 w Stonewall w stanie Teksas, zm. 22 stycznia 1973 w San Antonio) – amerykański polityk Partii Demokratycznej i prezydent USA w latach 1963-1969, a w latach 1961-1963 wiceprezydent USA.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w Stonewall, nieopodal miasta Johnson City (nazwanego tak na cześć jego dziadka) w stanie Teksas. Jego rodzice (Samuel Ealy Johnson i Rebekah Baines) byli farmerami w biednym rejonie Teksasu i nie mogli zapewnić synowi dobrej edukacji, w związku z czym kształcił się w szkołach publicznych. W 1927 roku ukończył studia pedagogiczne w Southwest Texas State Teachers College. Przez krótki czas zajmował się pracą pedagoga, a wkrótce poświęcił się karierze politycznej. Poprzez udział w akcji wyborczej lokalnego polityka Richarda M. Kleberga w 1931 roku, otrzymał pracę w jego sekretariacie, kiedy ów dostał się do Kongresu. W 1934 roku ożenił się z Claudią Altą Taylor (nazywaną później Lady Bird Johnson). Od 1935 roku zajmował stanowisko w administracji stanowej Teksasu.

Kariera polityczna[edytuj | edytuj kod]

Johnson został politykiem w 1937 roku, kiedy wybrano go do Izby Reprezentantów z okręgu Austin. W kampanii posługiwał się hasłami Nowego Ładu. W kilka dni po zwycięstwie został zaproszony, aby towarzyszyć prezydentowi Franklinowi D. Rooseveltowi w czasie jego podróży po Teksasie. Zyskał sobie tym wydarzeniem opinię jego protegowanego. W 1941 roku bez powodzenia starał się o wybór na senatora ze stanu Teksas.

W czasie II wojny światowej pełnił (w stopniu komandora podporucznika) pewien czas (grudzień 1941 – lipiec 1942) służbę w lotnictwie marynarki wojennej na Pacyfiku. Zdobył odznaczenie wojenne Silver Star, jednak istnieją podejrzenia, że w przyznaniu go odegrały rolę czynniki polityczne (uczestniczył tylko w jednym locie bojowym B-26).

Ponownie startował w wyborach do Senatu w 1948 roku, tym razem z powodzeniem. Był politykiem umiarkowanie konserwatywnym. Został najpierw zastępcą przywódcy frakcji demokratycznej ds. dyscypliny, a następnie liderem mniejszości demokratycznej, będąc najmłodszym politykiem wybranym na przywódcę frakcji parlamentarnej. Po ponownym wyborze do Senatu w roku 1954, został liderem większości demokratycznej w tej izbie. Uchodził za najbardziej wpływowego po prezydencie Eisenhowerze polityka amerykańskiego. Wspierał niekiedy i pomagał przeforsować niektóre inicjatywy prezydenta, nie zgodził się natomiast na wsparcie Francuzów w Wietnamie.

Wiceprezydent i prezydent[edytuj | edytuj kod]

Lyndon B. Johnson, kiedy został zaprzysiężony na pokładzie Air Force One, kilka godzin po zabójstwie Kennedy'ego

W 1960 roku ubiegał się o nominację demokratów na prezydenta, ale przegrał z Johnem Kennedym, od którego otrzymał propozycję ubiegania się o urząd wiceprezydenta, którą przyjął. Po zwycięstwie Kennedy’ego pełnił urząd wiceprezydenta w latach 1961-1963, a po jego zabójstwie 22 listopada 1963 roku został zaprzysiężony na prezydenta USA.

 Osobny artykuł: Zamach na Johna F. Kennedy'ego.

Powstała też hipoteza o udział w spisku wiceprezydenta Lyndona Johnsona. Zdaniem niektórych badaczy Johnson jako nowy prezydent okazał się największym beneficjentem zabójstwa Kennedy’ego, a stosunki pomiędzy oboma politykami nie były idealne. Istniało także podejrzenie, że Kennedy nie zaproponuje Johnsonowi wiceprezydentury w 1964. Hipotezę tę przedstawił Barr McClellan w książce Krew, pieniądze i władza w 2003. McClellan uznał, że wiceprezydent spiskował wspólnie z teksańskim prawnikiem Edwardem Clarkiem[1].

Wygrał następnie wybory na prezydenta w 1964 roku najwyższym odsetkiem głosów w historii wyborów prezydenckich w USA (61%). Jako prezydent przeprowadził wiele reform społecznych, realizując swoją ideę stworzenia „Wielkiego Społeczeństwa” (The Great Society), którą zyskał dużą popularność. Były wśród nich m.in. ustawa o prawach obywatelskich, program walki z ubóstwem, pomoc w edukacji i dostępie do opieki medycznej, program rozwoju zapóźnionych terenów, zniesienie przeszkód w prawie do głosowania. Jego działalność stworzyła podstawy do pełnego równouprawnienia czarnoskórych i białych w USA oraz powstania obecnego systemu opieki społecznej. Za jego prezydentury USA rozwinęły także program podboju kosmosu. Wiceprezydentem za jego kadencji był Hubert Humphrey, sekretarzem stanu Dean Rusk, sekretarzami obrony Robert McNamara (1961-1968) i Clark Clifford (1968-1969). Mimo prospołecznych reform i walki z dyskryminacją rasową, za jego kadencji rozgorzały w USA poważne niepokoje społeczne. Polityka Waszyngtonu w kwestiach równouprawnienia rasowego z trudem znajdowała realizację na amerykańskiej prowincji, zwłaszcza na Południu. Doszło między innymi do zabójstwa Martina Luthera Kinga.

Rząd USA prowadził w tym czasie wojnę w Wietnamie i aczkolwiek Johnson był niechętny wojnie, „odziedziczonej” po poprzedniku, lecz w celu prób jej zwycięskiego zakończenia zwiększał zaangażowanie amerykańskie w Wietnamie (mimo to, amerykańska obecność militarna nie osiągnęła poziomu wystarczającego do wygrania wojny, co powodowało krytykę ze strony kół wojskowych). Kwestia niepopularnej w społeczeństwie wojny zdominowała w końcu prezydenturę Johnsona, przesłaniając jego program „Wielkiego Społeczeństwa” i spowodowała drastyczny spadek jego popularności.

Schyłek życia i śmierć[edytuj | edytuj kod]

Były prezydent Lyndon Johnson na jego ranczo w Teksasie, sierpień 1972 roku

Na skutek tego, w marcu 1968 Johnson zrezygnował publicznie z ubiegania się o wybór na drugą kadencję. Opuścił Biały Dom w styczniu 1969 roku. Zmarł w San Antonio 22 stycznia 1973 o godz. 4.33 w wieku 64 lat.

Przez ostatnie lata życia stosował rozrusznik serca. Główne przyczyny śmierci to nałogowe palenie papierosów i długotrwały stres. Początkowo pochowany na Narodowym Cmentarzu w Arlington, a następnie na terenie swojej posiadłości LBJ Rancho.

Dwukrotnie – w latach 1964 i 1967 zdobył tytuł Człowieka Roku wg magazynu „Time”. W 1966 roku został laureatem Nagrody Margaret Sanger.

Przypisy

  1. L. Pastusiak: "Zamachy na prezydentów USA", s. 231

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
James P. Buchanan
Kongresmen z 10. okręgu stanu Teksas
1937-1949
Następca
Homer Thornberry
Poprzednik
W. Lee O'Daniel
Senator stanu Teksas
1949-1961
Następca
William Blakley
Poprzednik
Estes Kefauver
Kandydat demokratów na urząd wiceprezydenta USA, 1960 (zwycięstwo) Następca
Hubert Humphrey
Poprzednik
John F. Kennedy
Kandydat demokratów na urząd prezydenta USA, 1964 (zwycięstwo) Następca
Hubert Humphrey
Poprzednik
John F. Kennedy
Demokratyczny prezydent USA Następca
Jimmy Carter