Wiktor Szkłowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wiktor Szkłowski
Fotografia Szkłowskiego, ok. 1920
Fotografia Szkłowskiego, ok. 1920
Imiona i nazwisko Wiktor Borisowicz Szkłowski
(ros. Виктор Борисович Шкловский)
Data i miejsce urodzenia 24 stycznia 1893
Imperium Rosyjskie Petersburg
Data i miejsce śmierci 5 grudnia 1984
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka Moskwa
Zawód pisarz, krytyk, literaturoznawca, filmoznawca, scenarzysta, filolog, żołnierz
Narodowość rosyjska
Język rosyjski
Obywatelstwo rosyjskie, radzieckie
Alma Mater Petersburski Uniwersytet Państwowy
Okres 1916–1984
Gatunki proza, publicystyka, autobiografia, wspomnienia, pamflety
Ważne dzieła Sztuka jako chwyt, O Majakowskim, Eisenstein
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Wiktor Szkłowski w Wikiźródłach
Wikicytaty Wiktor Szkłowski w Wikicytatach

Wiktor Borisowicz Szkłowski (ros. Виктор Борисович Шкловский; ur. 12 stycznia?/24 stycznia 1893 w Petersburgu, Imperium Rosyjskie - zm. 5 grudnia 1984 w Moskwie, Rosyjska Federacyjna SRR) – rosyjski pisarz, literaturoznawca, filmoznawca i scenarzysta, jeden z współtwórców i najwybitniejszych przedstawicieli rosyjskiej szkoły formalnej, współzałożyciel OPOJAZU.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Najważniejsze jego dzieła naukowe z okresu formalistycznego: Sztuka jako chwyt (1917), O tieorii prozy (1925), Mietod pisatielskiego mastierstwa (1928). W tekstach tych Szkłowski rozwinął m. in. teorię chwytu literackiego, w szczególności "udziwnienia" (nazywanego czasem też "uniezwykleniem").

Po roku 1930 (artykuł Pamiatnik naucznoj oszybkie) zaczyna publikować rzadziej, odchodzi od radykalnie formalistycznego podejścia do literatury i zbliża się nieco (być może pod wpływem okoliczności zewnętrznych) do marksizmu. Nadal jednak interesuje się przede wszystkim analizą formy.

Najważniejsze dzieła naukowe z późniejszego okresu: O Majakowskim (1940), O prozie. Rozważania i analizy (1959), Lew Tołstoj (1963) i ważne studium filmoznawcze Eisenstein (1975). W pismach tego okresu Szkłowski więcej miejsca niż wcześniej poświęca zagadnieniu poznania w sztuce.

Z pism literackich i autobiograficznych Szkłowskiego należy wymienić: Ze wspomnień (1917-22), Zoo (1923), Żyli-byli (1962).

Bibliografia prac wydanych po polsku[edytuj | edytuj kod]

  • Sztuka jako chwyt, przeł. R. Łużny, w: Teoria badań literackich za granicą. Antologia, wybór S. Skwarczyńska, t. 2 cz. 3 "Od formalizmu do strukturalizmu", Kraków 1986.
  • Ze wspomnień, wyd. pol. 1965.
  • O Majakowskim, wyd. pol. 1960.
  • O prozie. Rozważania i analizy, przeł. S. Pollak, Warszawa 1964.
  • Lew Tołstoj, przeł. R. Granas, Warszawa 1982.
  • Eisenstein, przeł. S. Pollak, Warszawa 1980.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Źródła w języku rosyjskim

Źródła w języku angielskim