Moskwa

	Moskwa
	; Moskwa
Herb Moskwy	Flaga Moskwy
Państwo	Rosja
Mer	Siergiej Sobianin
Powierzchnia	2511 km²
Wysokość	150-253 m m n.p.m.
Populacja (2012); • liczba ludności; • gęstość	; 11 980 000; 4554 os./km²
Nr kierunkowy	+7 495,498,499
Kod pocztowy	101000-129626
Tablice rejestracyjne	77, 97, 99, 177, 199
Podział miasta	12 okręgów (округов – okrugow) i 123 rejony (Райо́н – rajon)
	Plan Moskwy;
	Położenie na mapie Rosji ; Moskwa
	55°45′N 37°37′E / 55.75, 37.616666666667Na mapach: 55°45′N 37°37′E / 55.75, 37.616666666667
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Wiadomości w Wikinews
	Moskwa w Wikicytatach
	Hasło Moskwa w Wikisłowniku
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy stolicy Rosji. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Brama miejska na placu Czerwonym

Plac Czerwony, w tle Mauzoleum Lenina

Moskwa nocą. Na pierwszym planie most metra nad rzeką Moskwą. W tle z lewej tzw. „Biały Dom” obecnie siedziba rządu, wcześniej parlamentu – Rady Najwyższej RSFSR

Odbudowana w latach 90. Cerkiew Chrystusa Zbawiciela

Miejskie Muzeum Historyczne Miasta Moskwy na placu Czerwonym

Moskwa (ros. Mocква /mɐ'skva/) – stolica Rosji i największe miasto tego kraju. Jest także największym miastem Europy, liczącym 11,98 mln mieszkańców^[1], przy czym cała aglomeracja liczy 15,512 mln mieszkańców (2012)^[2]. Jeden z najważniejszych ośrodków politycznych, gospodarczych, kulturowych, religijnych, finansowych, edukacyjnych, komunikacyjnych oraz turystycznych Rosji.

Moskwa jest siedzibą najwyższych władz państwowych Rosji w tym: prezydenta, parlamentu (Dumy Państwowej i Rady Federacji) oraz rządu. W przeszłości miasto było stolicą: Księstwa Moskiewskiego (1213-1328), Wielkiego Księstwa Moskiewskiego (1328-1547), Carstwa Rosyjskiego (1547-1712), Rosji Radzieckiej (1917-1922) i Związku Radzieckiego (1922-1991). Moskwa jest także stolicą Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Znajduje się tu ponad 600 świątyń różnych wyznań, w tym Cerkiew Chrystusa Zbawiciela – największa na świecie cerkiew prawosławna, a także Monaster Daniłowski – siedziba patriarchy Moskwy i całej Rusi. Podczas II wojny światowej Moskwa podobie jak Londyn odparła ataki niemieckie uzyskując tytuł „miasta-bohatera”.

Miasto jest obecnie jednym z najważniejszych ośrodków finansowych świata. W rankingu miast światowych pod względem kosztów życia Moskwa zajęła w 2006 pierwsze miejsce jako najdroższe miasto świata, w 2009 była trzecia^[3]. W rankingu miast światowych miesięcznika „Forbes” Moskwa zajęła w 2011 po raz kolejny z rzędu pierwsze miejsce pod względem liczby zamieszkujących ją miliarderów (79 osób)^[4]. Wcześniej, w 2009, w rankingu tym przejściowo z pierwszego spadła na trzecie miejsce^[5].

W 1990 historyczne centrum miasta (Kreml oraz plac Czerwony wraz z nawiązującymi do nich obiektami) zostało wpisane na Listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Geografia [edytuj]

Położenie [edytuj]

Moskwa położona jest nad rzeką Moskwą w Europie Wschodniej, w centrum Niżu Wschodnioeuropejskiego.

Klimat [edytuj]

Moskwa leży w strefie klimatów umiarkowanych. Na terenie zachodniej Rosji panuje klimat kontynentalny z odmianą wybitnie kontynentalną.

Podział administracyjny [edytuj]

Osobny artykuł: Podział administracyjny Moskwy.

Mapa podziału administracyjnego Moskwy

Moskwa jest miastem wydzielonym Federacji Rosyjskiej i stanowi jej odrębny podmiot. Jest też stolicą obwodu moskiewskiego, chociaż sama do niego nie należy. Miejski kod OKATO to 45. Moskwa dzieli się w pierwszym rzędzie na 12 okręgów, które dzielą się na rejony.

Historia [edytuj]

Najstarsze ślady osadnictwa na terenie Moskwy pochodzą z IV-III wieku p.n.e. W IX wieku osada muromska, od ok. 862 w granicach Rusi. Najstarszy zachowany zapis dotyczący Moskwy pochodzi z 1147, kiedy to Jerzy Dołgoruki wydał rozkaz zbudowania na Wzgórzu Borowickim drewnianej baszty, dając tym samym początek kremlowi moskiewskiemu. W 1156 miasto zostało otoczone dębową palisadą. W 1237 Moskwa została zdobyta i częściowo zniszczona przez Batu-chana. W 1263 wielki książę włodzimierski Aleksander Newski wydzielił w ramach swego państwa Księstwo Moskiewskie, które zostało specjalnie utworzone dla jego najmłodszego syna – Daniela. Stolicą księstwa od początku jego istnienia była Moskwa odznaczająca się dogodnym położeniem geograficznym, z dala od Złotej Ordy, z której strony można się było spodziewać najazdów i umiejscowieniem na wewnątrzruskich szlakach handlowych, które dostarczały miastu poważnych środków finansowych. Dzięki długim okresom pokoju w początkowej historii Księstwa Moskiewskiego szybko wzrastała liczba ludności miasta.

Stolica Wielkiego Księstwa [edytuj]

Z walk o sukcesję po Aleksandrze Newskim na Rusi zwycięsko wyszło niewielkie Księstwo Moskiewskie, w którym od 1263 na tronie zasiadał najmłodszy syn Aleksandra, Daniel, założyciel moskiewskiej linii Rurykowiczów. Za panowania Daniela wybudowano w Moskwie m.in. Monaster Daniłowski (1300) – obecnie jedną z rezydencji patriarchów Moskwy i Wszechrusi.

W 1325 metropolita Rusi Piotr przeniósł swą siedzibę z Włodzimierza (dokąd wcześniej była przeniesiona z Kijowa) do Moskwy. W 1328 wielki książę włodzimierski, Iwan I Kalita, przeniósł na stałe do rodzimej Moskwy także stolicę wielkiego księstwa, co dało początek Wielkiemu Księstwu Moskiewskiemu. Prestiż miasta w owym czasie nieustannie wzrastał. Książęta moskiewscy jako spadkobiercy Wielkiego Księstwa Włodzimierskiego posiadali zwierzchnictwo nad pozostałymi księstwami ruskimi. W mieście osiedlała się ruska inteligencja (duchowieństwo, bojarzy) m.in. z Kijowa i Włodzimierza. Iwan Kalita ufortyfikował Moskwę i otoczył kreml nową, dębową palisadą, a także ufundował m.in. kamienny Sobór Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (1326). Do najznaczniejszych obiektów w Moskwie z tego okresu należą także: plac Czerwony, Monaster Czudowski (1365) i monaster Wniebowstąpienia Pańskiego (1389). Nadal jednak wielcy książęta moskiewscy (do końca XIV wieku) najpierw obejmowali władzę we Włodzimierzu i tytułowali się wielkimi książętami włodzimierskimi. W 1382 miasto zostało zdobyte przez Tatarów i w znacznej mierze zniszczone. Odbudowa miasta trwała wiele lat.

Stolica Carstwa [edytuj]

Po upadku Konstantynopola (1453) Moskwa zyskała na znaczeniu jako spadkobierczyni Bizancjum, co podkreślić miało małżeństwo Iwana III z Zofią Paleolog, bratanicą ostatniego cesarza bizantyjskiego Konstantyna XI Dragazesa, a także przejęcie bizantyjskiego dwugłowego orła jako herbu państwa oraz bizantyjskiego ceremoniału dworskiego. Aspiracje Wielkiego Księstwa Moskiewskiego sformułowano w tezie o Moskwie jako „trzecim Rzymie”. Moskwa miała się stać nową stolicą prawosławnego świata. Kreml moskiewski został w latach 1485–1495 rozbudowany według projektu włoskich architektów renesansowych Pietra Solariego i Marco Ruffo, którzy nadali mu dzisiejszy wygląd. Cerkwie moskiewskie były często bogato zdobione freskami m.in. w Soborze Zwiastowania na Kremlu (1405) oraz licznymi ikonami autorstwa Teofana Greka, Andrieja Rublowa i Prochora z Gorodca. W latach 1475–1479 został przebudowany przez Aristotele’a Fioravantiego Sobór Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W latach 1555–1560 architekci Barma i Postnik Jakowlew zbudowali na placu Czerwonym Cerkiew Wasyla Błogosławionego, która stała się symbolem miasta.

Miasto szybko przekształciło się w wielki ośrodek handlowy, rzemieślniczy, stało się centrum kultury ogólnoruskiej. W XVI w. kremlowską twierdzę otoczono murem, zachowanym do czasów współczesnych. Za czasów panującego w Moskwie w latach 1533-1584 Iwana IV Groźnego miasto otrzymało połączenie morskie, poprzez Morze Białe, z krajami Europy Zachodniej.

Wielka Smuta [edytuj]

Osobny artykuł: Dymitriady.

Wjazd na Kreml patriarchy cerkwi rosyjskiej. Patriarcha siedzi na koniu prowadzonym przez cara. 1654 r.

W czasie Wielkiej Smuty i wojny polsko-rosyjskiej 1609–1618, w 1610 po zwycięstwie nad wojskami rosyjskimi w bitwie pod Kłuszynem oddziały polskie pod wodzą hetmana polnego koronnego Stanisława Żółkiewskiego wkroczyły do stolicy Rosji, okupując ją do 1612. W sierpniu 1612 wybuchło w Moskwie powstanie mieszczan pod wodzą kupca Minina skierowane przeciw Polakom, którzy zostali wyparci z miasta. 1 września 1612 rozpoczęła się bitwa pod Moskwą stoczona pomiędzy rosyjskim pospolitym ruszeniem i armią polsko-litewską, która zakończyła się zwycięstwem Rosjan. 7 listopada skapitulował ostatni polski garnizon przebywający na Kremlu.

W 1613 Sobór Ziemski, zwołany w Moskwie przez mieszczan i szlachtę rosyjską, obrał na cara księcia Michała Romanowa. Dał on początek nowej dynastii, panującej w Rosji do 1917 i zakończył okres Wielkiej Smuty.

Rządy Piotra I [edytuj]

W 1712 Piotr I przeniósł stolicę z Moskwy do Petersburga, nowo powstałego miasta nad Newą. Moskwa pozostała jednak centralnym ośrodkiem imperium i nadal się rozwijała. W 1755 z inicjatywy Michaiła Łomonosowa założono w Moskwie pierwszy rosyjski uniwersytet noszący obecnie jego imię.

XIX wiek [edytuj]

W 1812 Moskwę okupowała Wielka Armia napoleońska. Rosjanie wypuszczając wcześniej więźniów nakazali im podpalić miasto, aby wojska napoleońskie nie miały gdzie się zatrzymać^{[potrzebne źródło]}. W wyniku odcięcia znacznej części dostaw żywności przez rosyjskich powstańców oraz armię rosyjską, która stosowała podjazdową strategię walki i wydłużenia linii komunikacyjnych, a także braku miejsca do zakwaterowania wynikłego z pożaru, w którym uległo spaleniu ponad 70% zabudowy przy zbliżającej się zimie oraz braku nadziei na kapitulację Rosjan, Napoleon po 35 dniach okupacji nakazał odwrót.

W 1856 została założona przez Pawła Trietiakowa Galeria Trietiakowska, gromadząca obecnie jedną z największych i najbardziej znaczących w świecie kolekcji dzieł sztuk pięknych, zwłaszcza z zakresu malarstwa. W 1898 rozpoczęto budowę Muzeum Sztuk Pięknych w Moskwie. Otwarcia dokonano 31 maja 1912 nadając muzeum nazwę Muzeum Sztuk Pięknych im. Aleksandra III. Instytucję przemianowano na Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w 1937 dla uczczenia setnej rocznicy śmierci poety. Od 1981 Muzeum Puszkina gości doroczny międzynarodowy festiwal muzyki Wieczory Grudniowe Światosława Richtera^[6].

Po zniesieniu obowiązku pańszczyzny w 1861, rozpoczął się masowy napływ do miasta chłopów, powstawały liczne fabryki i zakłady przemysłowe.

Wiek XX i XXI [edytuj]

W marcu 1918 utworzony przez bolszewików rząd przeniósł swą siedzibę do Moskwy. W 1919 aktor i reżyser Władimir Gardin otworzył w Moskwie Instytut Kinematografii – najstarszą uczelnię filmową na świecie. Podczas II wojny światowej moskiewska bitwa w 1941 ocaliła miasto. Po II wojnie światowej nadal się rozwijało. Po rozpadzie ZSRR i tzw. puczu sierpniowym (19-21 sierpnia 1991) Moskwa stała się stolicą Rosji, która w tym czasie proklamowała niepodległość.

Obecnie Moskwa jest „najwyższym” miastem Europy; obecnie są tu ulokowane najwyższe wieżowce na kontynencie, w tym obiekty w budowie.

Katastrofy i zamachy terrorystyczne [edytuj]

8 stycznia 1977 – Zamachy bombowe w metrze moskiewskim i sklepach. 7 ofiar śmiertelnych, 37 rannych^[7]^[8].
25 lutego 1977 – Pożar w hotelu Rossija, największym hotelu w Europie. 43 ofiary śmiertelne, 52 rannych.
20 października 1982 – Wybuch paniki podczas wychodzenia z meczu Pucharu UEFA. 67 ofiar śmiertelnych.
Wrzesień 1999 – Zamachy bombowe na budynki mieszkalne w Moskwie i innych miastach Rosji. W Moskwie w dwóch zamachach giną łącznie 224 osoby.
27 sierpnia 2000 – Pożar wieży telewizyjnej w Ostankino. 3 ofiary śmiertelne.
23 października 2002 – Atak na moskiewski teatr na Dubrowce. Zginęło 130 z 916 zakładników i 40 terrorystów. Wielu zakładników odniosło różnego stopnia obrażenia.
25 listopada 2003 – Pożar w akademiku. 36 ofiar śmiertelnych, 180 rannych.
6 lutego 2004 – Eksplozja bomby w moskiewskim metrze w pobliżu stacji Awtozawodzkaja. 41 ofiar śmiertelnych, 102 rannych i ponad 100 z lekkimi obrażeniami.
31 sierpnia 2004 – Detonacja bomby przez dwóch zamachowców-samobójców koło stacji metra Ryska (Ryżskaja). 10 ofiar śmiertelnych.
23 lutego 2006 – Zawaliła się hala targowa na Targowisku Basmannym w Moskwie. 58 osób zginęło. Podejrzewanym powodem jest niewłaściwa eksploatacja budynku lub wada konstrukcyjna.
9 grudnia 2006 – Pożar w szpitalu nr 17 w południowej części Moskwy. 45 ofiar śmiertelnych, 200 rannych.
29 marca 2010 – Zamachy w metrze moskiewskim. 40 ofiar śmiertelnych i 88 rannych^[9].
24 stycznia 2011 – Zamach bombowy na moskiewskim lotnisku Domodiedowo, największym w Rosji. 37 osób zginęło, a 168 zostało rannych.

Zabytki i miejsca warte odwiedzenia [edytuj]

Kreml moskiewski
Plac Czerwony a na nim m.in. Cerkiew Wasyla Błogosławionego, GUM i Mauzoleum Lenina
Klasztor i cmentarz Nowodziewiczy
Cmentarz Wagańkowski
Galeria Trietiakowska
Patriarsze Prudy
ulice Arbat i Nowy Arbat
Łubianka przy placu Łubiańskim
Synagoga Chóralna
pałac Kuskowo
taras widokowy na Worobiowych Gorach naprzeciwko Uniwersytetu Moskiewskiego im. Michaiła Łomonosowa

Z tym tematem związana jest kategoria: Architektura w Moskwie.

Demografia [edytuj]

Według oficjalnych statystyk Moskwa zaledwie przekroczyła 10 mln mieszkańców. Nieoficjalne źródła głoszą jednak, że w Moskwie może żyć nawet 15 mln osób. Dokładna ocena jest bardzo trudna ze względu na dużą liczbę nielegalnych imigrantów w mieście i korupcję panującą w administracji zajmującej się meldunkami. Zezwolenie na meldunek w Moskwie, jest w dalszym ciągu trudne do otrzymania legalną drogą, nawet dla obywateli Rosji, pomimo niezgodności ograniczeń w tym zakresie z konstytucją kraju. W 2007 w Moskwie zarejestrowanych było 1,26 mln zagranicznych pracowników. Ocenia się jednak, że oprócz nich bez zezwolenia pracować może w mieście do 2 mln osób nie posiadających obywatelstwa rosyjskiego.

Historia populacji [edytuj]

Rok	Populacja
1400	40 000
1638	200 000
1710	160 000
1725	145 000

Rok	Populacja
1738	138 400
1775	161 000
1785	188 700
1811	270 200
1813	215 000
1825	241 500
1840	349 100
1856	368 800
1868	416 400
1871	601 969
1888	753 459

Rok	Populacja
1897	1 038 600
1912	1 617 157
1920	1 027 300
1926	2 101 200
1939	4 609 200
1959	6 133 100
1970	7 194 300
1979	8 142 200
1989	8 972 300
2002	10 383 000
2010	10 563 038

Polacy urodzeni i związani z Moskwą [edytuj]

Tomasz Bohdanowicz-Dworzecki – architekt,
Karol Olgierd Borchardt – pisarz i marynarz, kapitan żeglugi wielkiej,
Mojżesz Broderson – poeta tworzący w języku jidysz, malarz i rysownik,
Stanisława Dembowska – uczona, biolog, profesor Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego,
Władysław Dewoyno - aktor teatralny i filmowy,
Witold Doroszewski – językoznawca, profesor Uniwersytetu Warszawskiego,
Jan Drewnowski – filozof, logik i myśliciel katolicki,
Jerzy Duszyński - aktor filmowy i teatralny,
Elżbieta Dziewońska – aktorka, reżyser, publicystka, działaczka polonijna,
Edward Dziewoński – aktor, reżyser, satyryk,
Władysław Dziewulski – historyk,
Michał Figurski – prezenter, producent radiowo-telewizyjny, dziennikarz muzyczny,
Aleksander Gieysztor – historyk mediewista,
Aleksander Korwin Gosiewski – pisarz polny litewski, wojewoda smoleński, pisarz wielki litewski, referendarz wielki litewski od 1610, starosta wieliski, puński kupiski, bielski, i markowski, dowódca wojskowy oraz dyplomata,
Edward Hartwig – fotograf,
Teodor Hryniewski – lekarz i działacz społeczny,
Konstanty Janicki – zoolog parazytolog i cytolog, twórca polskiej szkoły parazytologicznej,
Anna Jaraczówna - aktorka,
Zbigniew Koczanowicz - aktor teatralny, filmowy i telewizyjny oraz reżyser,
Bohdan Lachert - architekt, przedstawiciel modernizmu,
Aleksander Lednicki – działacz społeczny i polityczny, adwokat i filantrop,
Wacław Lednicki – literaturoznawca i krytyk literacki,
Konrad Łapin – pisarz, poeta, radiowiec,
Irena Malkiewicz - aktorka teatralna i filmowa,
Karol Modzelewski – historyk i polityk, mediewista, profesor nauk humanistycznych,
Stefan Ossowiecki – inżynier zajmujący się zjawiskami paranormalnymi, uważany za jasnowidza,
Bolesław Papi – ornitolog amator, żołnierz Armii Krajowej,
Eugeniusz Przysiecki – pilot doświadczalny, sportowy i instruktor, kapitan pilot Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie,
Karol Sauerland – germanista i filozof,
Władysław Starewicz – filmowiec, twórca i pionier filmów animowanych; twórca pierwszego w historii filmu lalkowego,
Edward Sturlis – reżyser filmów animowanych,
Irena Sułkowska-Kurasiowa – historyk, archiwista,
Igor Śmiałowski – aktor teatralny i filmowy.

Dzisiejsza Moskwa [edytuj]

Gospodarka [edytuj]

Panorama centrum finansowego Moskwy

Moskwa jest najbogatszym i najbardziej dynamicznie rozwijającym się miastem w całej Rosji. W rankingu miast światowych miesięcznika „Forbes” Moskwa zajęła w 2011 po raz kolejny pierwsze miejsce pod względem liczby mieszkających w nich miliarderów (79 osób)^[4]. W mieście zarejestrowana jest też większość największych rosyjskich i międzynarodowych przedsiębiorstw działających w Rosji, co przekłada się na znaczące dochody miasta. Niektóre państwowe giganty, jak na przykład monopolista „Gazprom”, pomimo że ich główne siedziby znajdują się de facto w Moskwie, zarejestrowane są jednak w Petersburgu. Wiązane jest to najczęściej z naciskiem prezydenta Władimira Putina na zapewnienie środków rozwojowych swojemu miastu rodzinnemu nad Newą.

Rozwój gospodarczy miasta w ostatnich latach wiąże się z jego dynamiczną rozbudową i przebudową. Wiele starych budynków, w szczególności bloki mieszkalne z lat 50. i 60. tzn. „Chruszczowki” czy też „Chruszczoby” jest systematycznie wyburzanych i zastępowanych przez nowoczesną architekturę. Niekiedy burzy się jednak także obiekty zabytkowe a zastępują je budynki kontrowersyjne z punktu widzenia architektonicznego. Przykładem takiego działania jest renowacja XIX-wiecznego kompleksu budynków „Sriednie Torgowyje Riady” przy placu Czerwonym, naprzeciw Cerkwi Wasyla Błogosławionego. Pod koniec 2006 wyburzono wewnętrzną część zabytkowego zespołu. W tym samym roku zburzono także położony nieopodal gigantyczny Hotel Rossija z lat 60. Na jego miejscu ma powstać nowoczesne centrum handlowe. Z modernizacją architektury miasta wiąże się także kontrowersyjny proces wysiedlania uboższych mieszkańców z centralnych i prestiżowych dzielnic.

Architektura wieżowcowa [edytuj]

Osobny artykuł: Lista najwyższych budynków w Moskwie.

Osobny artykuł: Moskiewskie City.

Symbolem architektonicznego renesansu Moskwy są wznoszone w ostatnich latach nowoczesne wieżowce. Do ukończonych należy m.in. tzw. Triumf-Pałas będący aktualnie najwyższym budynkiem w Europie. W tej roli zastąpić ma go wkrótce jeszcze wyższy budowany właśnie drapacz chmur pod nazwą Federation Tower, który powstaje w ramach kompleksu „Moskiewskie City” („Москва-Сити” lub też „Moscow International Business Center”).

Oprócz budowy nowoczesnych budynków biurowych i mieszkalnych po 1990 odbudowano w Moskwie szereg mających symboliczne znaczenie zabytków zburzonych w latach socjalistycznych. Do najsłynniejszych przedsięwzięć w tym zakresie należy odbudowa Cerkwi Chrystusa Zbawiciela.

Koszty życia [edytuj]

Wraz z rozwojem gospodarczym miasta i ciągłym napływem do niego inwestorów oraz nowych mieszkańców systematycznie rosną w Moskwie koszty życia. Ceny mieszkań od wielu lat mają tendencję wzrostową i osiągają w centrum miasta wysokości porównywalne z największymi metropoliami światowymi. W rankingu miast światowych pod względem kosztów życia cudzoziemców firmy Mercer Human Resources Consulting z 2006 Moskwa zajęła pierwsze miejsce jako najdroższe miasto świata. Ocena ta jest jednak często krytykowana, a nie ulega jednocześnie wątpliwości, że koszty życia dla osób niekorzystających ze specjalnych instytucji dla nieznających języka rosyjskiego pracowników przedsiębiorstw zagranicznych są znacznie niższe. Hogg Robinson Group w swoim rankingu kosztów pokojów hotelowych umieściła w 2008 Moskwę także na pierwszym miejscu jako najdroższe w tym zakresie miasto świata.

Nauka i edukacja [edytuj]

Moskwa jest najważniejszym ośrodkiem naukowym w Rosji. Tu swoją główną siedzibę ma Rosyjska Akademia Nauk i jej liczne instytuty. W Moskwie znajduje się także największe skupisko wyższych uczelni w kraju. Wśród 60 uczelni państwowych o statusie uniwersytetu do najważniejszych należą:

Uniwersytet Moskiewski – MGU.
Moskiewski Państwowy Instytut Stosunków Międzynarodowych – MGIMO.
Rosyjska Akademia Sztuki Teatralnej – GITIS.
Wszechrosyjski Państwowy Instytut Kinematografii im. S.A. Gierasimowa – WGIK.
Państwowy Instytut Języka Rosyjskiego im. A.S. Puszkina – GIRJ.

Z tym tematem związana jest kategoria: Uczelnie w Moskwie.

Transport [edytuj]

Trolejbus marki ZiU-9 na ulicy Twerskiej w Moskwie 2006

Stacja Kijowska metra moskiewskiego

W Moskwie zarejestrowanych jest ok. 2,5 mln samochodów. Niedostosowana do takiej ilości pojazdów sieć drogowa miasta jest notorycznie przeciążona. Podstawą jej struktury są obwodnice: począwszy do okalającego ścisłe centrum „Pierścienia Bulwarowego” (Bulwarnoje Kolco), poprzez „Pierścień Sadowy” (Sadowoje Kolco) wyznaczający granice śródmieścia, następnie zakończony w 2004 „Trzeci Pierścień Transportowy” (Trietje Transportnoje Kolco) a skończywszy na wielkiej obwodnicy miasta znanej pod nazwą MKAD. W budowie znajduje się już „Czwarty Pierścień Transportowy”.

Systemem rozbudowanej naziemnej komunikacji miejskiej zarządza Mosgortrans (Мосгортранс), w skład którego wchodzą:

sieć linii autobusowych
sieć linii tramwajowych (od 1899)
sieć linii trolejbusowych (od 1933)

Transport publiczny uzupełnia duża liczba mikrobusów znanych jako Marszrutki kursujących wzdłuż linii autobusowych, trolejbusowych i tramwajowych.

Metro [edytuj]

Osobny artykuł: Metro w Moskwie.

Ważnym środkiem transportu w Moskwie jest metro. Pierwszą linię moskiewskiego metra uruchomiono w 1935, a składają się na nie: 182 stacje, 12 linii i torowiska o łącznej długości 301,2 km.