Wyżpin jagodowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wyżpin jagodowy
Illustration Cucubalus baccifer0.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina goździkowate
Rodzaj lepnica
Gatunek wyżpin jagodowy
Nazwa systematyczna
Silene baccifera (L.) Roth
Tent. Fl. Germ. 1: 192 1788[2]
Synonimy
  • Cucubalus baccifer L.
  • Cucubalus divaricatus Clairv.
  • Cucubalus horizontalis Moench
  • Cucubalus japonicus (Miq.) Vorosch.
  • Lychnis baccifera (L.) Scop.[2]
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Wyżpin jagodowy (Silene baccifera (L.) Roth) – gatunek rośliny z rodziny goździkowatych. Rośnie dziko w Azji, Europie i Afryce Północnej[3]. W Polsce osiąga północną granicę zasięgu i w północnej części Polski występuje rzadko. Na południu występuje częściej, ale również są to zwykle pojedyncze stanowiska, łatwe do wypatrzenia, gdyż żywa zieleń rośliny rzuca się w oczy z daleka.

Kwitnący pęd

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Krótko owłosiona i silnie rozgałęziona, początkowo wznosząca się, później płożąca.
Liście
Ułożone naprzeciwlegle, lancetowato zaostrzone, u nasady przechodzące w krótki ogonek.
Kwiaty
W kątach liści ustawione dychotomicznie (pojedynczo mogą występować na szczycie pędu) na krótko owłosionych osadkach. Kwiaty pięciokrotne. Płatki korony dwudzielne, wydłużone, jasnozielone, na końcach białe. Działki kielicha dołem dzwonkowato zrośnięte, górą głęboko rozcięte.
Owoc
Kulista, czarna jagoda dojrzewająca w osłonie kielicha i umieszczona na krótkiej szypułce.
Korzeń
Gromadzi węglowodany.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hemikryptofit. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Naturalnym środowiskiem rośliny są łęgi i zarośla nadrzeczne. Można ją spotkać także w miejscach nasłonecznionych, lecz równocześnie wilgotnych, najczęściej na brzegach rzek, w dolnych częściach nasypów i poboczy dróg (w miejscach, gdzie spływa woda). Gatunek charakterystyczny dla związku (All.) Senecion fluviatilis i Ass. Senecionetum fluviatilis[4]. Liczba chromosomów 2n= 24[5].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek wyodrębniany był tradycyjnie w monotypowym rodzaju wyżpin (Cucubalus L., Sp. Pl. 414. 1753) ze względu na swój specyficzny owoc (jagodę). Utrwalona nazwa polska odzwierciedla właśnie takie odrębne ujęcie systematyczne tego taksonu[6]. Jednak w aktualnym piśmiennictwie naukowym i bazach danych taksonomicznych gatunek klasyfikowany jest w ramach rodzaju lepnica (Lychnis)[2][7]. Zmiana pozycji taksonomicznej gatunku nastąpiła w połowie lat 90. XX wieku i później została potwierdzona badaniami molekularnymi[8].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Caryophyllales (ang.). Angiosperm Phylogeny Website, 2001–. [dostęp 2010-02-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 Silene baccifera. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-08-13].
  3. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-12].
  4. Władysław Matuszkiewicz: Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14439-4.
  5. Lucjan Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-14342-8.
  6. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular plants of Poland - a chekclist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. IB PAN, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  7. Desfeux C, Lejeune B.. Systematics of Euromediterranean Silene (Caryophyllaceae): evidence from a phylogenetic analysis using ITS sequences.. „C R Acad Sci III”. 319, 4, s. 351-358, 1996 (ang.). 
  8. Frida Eggens: Systematics in Sileneae (Caryophyllaceae) – Taxonomy and Phylogenetic patterns (ang.). W: Digital Comprehensive Summaries of Uppsala Dissertations from the Faculty of Science and Technology 251 [on-line]. Acta Universitatis Upsaliensis, 2006. [dostęp 2013-08-13].