Wysiękowe zapalenie ucha środkowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wysiękowe zapalenie ucha środkowego
Otitis media secretoria
ICD-10 H65
Nieropne zapalenie ucha środkowego
H65.0 Ostre surowicze zapalenie ucha środkowego
H65.1 Inne ostre, nieropne zapalenie ucha środkowego
H65.2 Przewlekłe, surowicze zapalenie ucha środkowego
H65.3 Przewlekłe, śluzowe zapalenie ucha środkowego
H65.4 Inne przewlekłe, nieropne zapalenie ucha środkowego
H65.9 Nieropne, nieokreślone zapalenie ucha środkowego

Wysiękowe zapalenie ucha środkowego (łac. otitis media secretoria, ang. otitis media with effusion, OME, serous/secretory otitis media, SOM) – proces polegający na gromadzeniu się jałowego płynu w jamie bębenkowej. Wysiękowe zapalenie powstaje przy zachowanej błonie bębenkowej (brak perforacji).

Etiologia[edytuj | edytuj kod]

Zapalenie wysiękowe występuje głównie u dzieci do 10 roku życia, ale może zdarzać się także u dorosłych. Częściej spotyka się je u chłopców, wśród rasy białej oraz u osób z rozszczepem podniebienia. Do najczęstszych przyczyn zapalenia wysiękowego należą:

Patofizjologia[edytuj | edytuj kod]

Najczęstszym patomechanizmem wysiękowego zapalenia ucha jest obturacja ujścia gardłowego trąbki słuchowej. Z tego względu do jego powstania dochodzi w przypadku patologii części nosowej gardła. Przewlekle utrzymująca się niedrożność trąbki (na skutek zamknięcia ujścia gardłowego) powoduje podciśnienie w jamie bębenkowej, które doprowadza do powstania przesięku z kapilar wyściółki (błony śluzowej) jamy bębenkowej. Płyn w jamie bębenkowej w przypadku podciśnienia może też powstawać na skutek zmian przepuszczalności naczyń wyściółki. Podciśnienie w uchu środkowym prowadzi stopniowo do metaplazji nabłonka wyścielającego jamę bębenkową. W nowym nabłonku pojawiają się liczne komórki kubkowe, które produkują gęsty śluz. W konsekwencji w jamie bębenkowej powstaje gęsta wydzielina. Z tego względu jedną z angielskich nazw wysiękowego zapalenia ucha środkowego jest glue ear. Oprócz tego wyjałowienie wysięku po ostrym zapaleniu ucha środkowego także powoduje powstawanie przewlekłej postaci zapalenia wysiękowego.

Objawy[edytuj | edytuj kod]

Można podzielić w zależności od typu zapalenia wysiękowego. W postaci ostrej dominują:

  • ból ucha
  • niedosłuch typu przewodzeniowego
  • uczucie "przelewania" w uchu

Postać przewlekła charakteryzuje jedynie występowanie niedosłuchu typu przewodzeniowego (rzadko mieszanego) oraz niekiedy szum lub zawroty głowy.

Diagnostyka i rozpoznanie[edytuj | edytuj kod]

Opierają sie na wywiadzie, który u dziecka sugeruje najczęściej przerost migdałka gardłowego. U dorosłych zapalenie wysiękowe występuje rzadko i jego stwierdzenie zawsze powinno skłonić do przeprowadzenia diagnostyki w kierunku nowotworów części nosowej gardła. Diagnostyka wysiękowego zapalenia ucha środkowego opiera się na badaniu otoskopowym, w którym stwierdzamy:

  • miodowe lub żółtawe zabarwienie błony bębenkowej niekiedy z widocznym poziomem płynu za błoną i pęcherzykami powietrza
  • wciągnięcie i nastrzyk (poszerzenie kapilar) błony bębenkowej
  • pogrubienie błony bębenkowej z nastrzykiem młoteczkowym (poszerzenie naczyń wzdłuż rękojeści młoteczka

Ponadto w badaniu pneumootoskopowym stwierdza się brak ruchomości błony bębenkowej. Do diagnostyki wysiękowego zapalenia ucha środkowego służą także badania audiologiczne:

  • audiometria tonalna, w której stwierdza się niedosłuch typu przewodzeniowego
  • badanie tympanometryczne, która potwierdza brak ruchomości błony bębenkowej
  • badanie odruchów z mięśnia strzemiączkowego- brak odruchów w przypadku zapalenia wysiękowego

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

Jest zawsze przyczynowe (na przykład adenotomia przy powiększeniu migdałka gardłowego). Ponadto podaje się leki przeciwzapalne, leki mukolityczne, udrożniające trąbkę słuchową leki α-mimetyczne, leki antyhistaminowe, niekiedy antybiotykoterapia. Przy braku poprawy w badaniu tympanometrycznym zwykle po 3 miesiącach proponuje się leczenie zabiegowe: paracentezę. Często podczas zabiegu do błony bębenkowej wkłada się specjalne dreniki wentylacyjne (pistony), które umożliwiają odpływ wydzieliny i wyrównanie ciśnienia po obu stronach błony bębenkowej.

Rokowanie[edytuj | edytuj kod]

W przypadku wdrożenia właściwego leczenia jest pomyślne. Jeżeli nie zostaną ustalone prawidłowo wskazania do wykonania paracentezy, może dojść do atrofii i wciągnięcia błony bębenkowej- atelektazja, lub powstania zrostów w jamie bębenkowej (zrostowe zapalenie ucha środkowego).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Obrazy otoskopowe wysiękowego zapalenia ucha oraz zdjęcie gęstego płynu zalegającego w uchu podczas zapalenia wysiękowego

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Otorynolaryngologia praktyczna – podręcznik dla studentów i lekarzy. Tom I. red. G. Janczewki. wyd. Via Medica. Gdańsk 2005. ISBN 83-89861-31-3

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.