Wyzwoleniec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wyzwoleniec (gr. Ελευθεριος eleuterios, łac. libertus) – człowiek, który został podniesiony ze stanu niewolnictwa i otrzymał wolność, a wraz z nią pełne lub częściowe prawa obywatelskie.

Prawo do wyzwalania miał najczęściej właściciel niewolnika. W Atenach wyzwoleni zostawali metojkami. W starożytnym Rzymie wyzwolenie było aktem wdzięczności właściciela dla lojalnej służby. Prawo rzymskie chroniło niewolników przed wyzwoleniem w przypadku choroby, starości czy w sytuacji, kiedy nie mógł pracować.

Byłemu właścicielowi zwanemu patronem przysługiwało prawo do świadczeń (operae) ze strony jego wyzwoleńca, był jego ustawowym spadkobiercą, powinien też wspierać go w razie potrzeby. Wyzwoleniec skarżyć patrona mógł tylko za zgoda pretora, zaś powództwa zniesławiające były wykluczone. Wyzwoleniec "niewdzięczny" (ingratus) mógł być przywrócony do stanu niewoli w przez revocatio in servitutem (Kodeks Justyniana 6, 7, 2).

W średniowieczu w procesie feudalizacji wyzwoleńcy zasilili głównie warstwę chłopstwa.[potrzebne źródło]