Zabezpieczenie kredytu

Zabezpieczenie kredytu

Metodą zmniejszenia indywidualnego ryzyka kredytowego są uzyskane przez bank zabezpieczenia, które powinny zapewnić odzyskanie zaangażowanej sumy kredytowej wraz z odsetkami, prowizjami. Podstawową gwarancją spłaty kredytu dla banku powinna być sytuacja ekonomiczno-finansowa kredytobiorcy. W wielu przypadkach nie można jednak dokładnie ocenić ryzyka wiążącego się z daną transakcją. Posiadanie zabezpieczenia pozwala wówczas na odzyskanie całości lub przynajmniej części zaangażowanych środków.

Formy zabezpieczeń kredytowych bywają bardzo zróżnicowane. Zabezpieczenia te klasyfikowane są z punktu widzenia różnych kryteriów.

Prawne zabezpieczenia kredytów można podzielić m.in. na:

• płynne: gwarancje, awale i poręczenia bankowe
• rzeczowe, czyli niepłynne: hipoteka, zastaw bankowy, które aby zaspokoić wierzytelność banku, muszą zostać najpierw sprzedane.

Prawne zabezpieczenia dzielą się także na:

• osobiste (charakteryzuje je odpowiedzialność osobista osoby dającej zabezpieczenie)
• rzeczowe (występuje ograniczenie odpowiedzialności do poszczególnych składników majątkowych)

Na ogół w praktyce wyróżnia się następujące zabezpieczenia:

• Hipoteka

Zabezpieczenie hipoteczne obciąża nieruchomość dłużnika prawem do dochodzenia roszczenia przez wpis do ksiąg wieczystych. Daje ono wierzycielowi pierwszeństwo dochodzenia swych praw nawet po zmianie właściciela nieruchomości.

• Zastaw

• Zastaw na zasadach ogólnych

Dotyczy on przedmiotów ruchomych (np.: park maszyn, surowce, półfabrykaty, pojazdy mechaniczne, przedmioty wartościowe).

• Zastaw rejestrowy

Może być ustanowiony na rzeczach ruchomych kredytobiorcy. Od umowy zastawu ogólnego zastaw rejestrowy różni się tym, że przedmiot zastawu może pozostać w posiadaniu kredytobiorcy, co w przypadku zastawu ogólnego jest niedopuszczalne.

• Zastaw na prawach

Dotyczy praw zbywalnych, tj. papierów wartościowych, udziałów w spółkach, praw w zakresie wynalazczości.

• Przewłaszczenie na zabezpieczenie

Upoważnia kredytodawcę do przewłaszczenia ruchomych przedmiotów (np. maszyn, pojazdów, zapasów, biżuterii) na pokrycie roszczeń z tytułu niespłaconego kredytu.

• Blokada rachunków bankowych

Polega na wyodrębnieniu środków na rachunku bankowym lub powierzonych bankowi depozytów należących do kredytobiorcy lub poręczyciela i udostępnieniu kredytodawcy w momencie powstania zaległych roszczeń.

• Kaucja

Polega na tym, że kredytobiorca składa kredytodawcy zabezpieczenie w postaci środków pieniężnych, książeczek i bonów oszczędnościowych lub innych przedmiotów wartościowych.

• Poręczenie wekslowe (awal)

Zobowiązujące poręczyciela na równi z wystawcą weksla do spłaty kredytu ustalonych w terminach płatności.

• Poręczenie według prawa cywilnego

W przypadku takiego poręczenia, poręczyciel zobowiązuje się do spłaty kredytu w razie uchylenia się kredytobiorcy od wywiązania się ze zobowiązań.

• Gwarancje bankowe

Polegają na zobowiązaniu banku do zapłaty sumy pieniężnej kredytodawcy odpowiadającej kwocie niespłaconych rat kredytu, należnych odsetek i kosztów postępowania, jeśli kredytobiorca nie wywiąże się ze swoich zobowiązań wobec banku - wierzyciela.

• Przelew wierzytelności

Jako zabezpieczenie kredytu jest umową między kredytobiorcą a bankiem udzielającym kredytu, na mocy której kredytobiorca przenosi na bank swoje prawo do otrzymania konkretnej sumy za sprzedane towary lub usługi.

• do długu kredytowego

Polega ono na tym, że do dotychczasowego kredytobiorcy - dłużnika przystępuje osoba trzecia w charakterze dłużnika solidarnego.

• Pełnomocnictwo do dysponowania rachunkiem bankowym

Udziela go kredytobiorca lub osoba trzecia.

• Weksel IN BLANCO

Jest dokumentem zawierającym podpis wystawcy weksla, nie zawiera jednak określenia sumy wekslowej i terminu płatności. Jako samoistne zabezpieczenie kredytu przyjmowany jest od kredytobiorców dobrze znanych bankowi o dobrej sytuacji ekonomiczno-finansowej.

W stosunku do dobrych kredytobiorców zaciągających krótkookresowe kredyty na działalność bieżącą banki mogą nie żądać dodatkowego zabezpieczenia. Regułą jest natomiast wymaganie zabezpieczenia dla kredytów długoterminowych.

Bibliografia

• Władysław L. Jaworski, Bankowość. Zagadnienia podstawowe, Warszawa, Wydawnictwo Poltext, 2003.