Łuskowiec leśny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łuskowiec leśny
Manis tricuspis[1]
Rafinesque, 1821[2]
Łuskowiec leśny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd łuskowce
Rodzina łuskowcowate
Rodzaj Manis
Gatunek łuskowiec leśny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

Łuskowiec leśny (Manis tricuspis) – ssak łożyskowy zaliczany do łuskowców. Występuje w zachodniej i centralnej części Afryki subsaharyjskiej. Narażony na wyginięcie.

Systematyka
Gatunek opisał po raz pierwszy Constantine Samuel Rafinesque w 1821 na podstawie holotypu z Gwinei[4][2]. Wyróżniono dwa podgatunki – nominatywny oraz M. t. mabirae[4].
Zasięg występowania
Zasięg występowania łuskowców leśnych rozciąga się od Gwinei Bissau przez Gwineę, Sierra Leone i większość zachodniej Afryki aż po Afrykę Środkową. Najdalej na wschód sięga w południowo-zachodniej Kenii i północno-zachodniej Tanzanii (na zachód od jeziora Tanganika), na południe natomiast po północno-zachodnią Zambię i północną Angolę. Odnotowowany został również na Bioko. Nie ma wiarygodnych obserwacji z Senegambii[3].
Morfologia
Długość ciała wynosi 31–45 cm, masa ciała 4,5–14 kg. Całe ciało za wyjątkiem przodu głowy, wewnętrznej strony nóg i brzucha pokryte jesy łuskami o barwnie od ciemnobrązowej, przez rudobrunatny po żółtobrązowy. Czaszka jest wydłużona, pazury długie i zagięte. Łuskowce leśne są mniejsze od olbrzymich (M. gigantea), mają również smuklejsze ogony, niż pozostałe afrykańskie i azjatyckie łuskowce[5].
Ekologia i zachowanie
Środowiskeim życia łuskowców leśnych są głównie dziewicze lasy tropikalne. Natrafić na nie można zarówno na drzewach, jak i na ziemi. Pożywieniem tych ssaków są owady, głównie mrówkowate i termity. Są samotnikami[5]. Z budowy mózgu tych ssaków wynika, że dominujących u nich zmysłem jest węch[6]. Nie ma dokładnych danych co do pory rozrodu, być może występuje o dowolnej porze roku. Ciąża trwa blisko 150 dni. Samica rodzi jedno młode, sporadycznie dwa. Dokładny czas życia nie jest znany, pewien osobnik przeżył w niewoli przynajmniej 13,5 roku[5][3].
Status i zagrożenia
IUCN uznaje łuskowca leśnego za gatunek narażony na wyginięcie (VU, Vulnerable) od 2014 roku (stan w 2018). Wcześniej w 2008 uznany został za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened), a w 1996 najmniejszej troski (LC, Least Concern). W latach 90. XX wieku miał być bliski wymarcia w Rwandzie i zanikający w Ghanie i Gwinei. Jest to jednak najpospolitszy z afrykańskich łuskowców, w odpowiednim środowisku osiągając stosunkowo duże zagęszczenie[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Manis tricuspis, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b C. S. Rafinesque. Sur le genre Manis et description d’une nouvelle espèce: Manis Ceonyx. „Annales generales des sciences physiques”. 7, s. 215, 2821. 
  3. a b c d Waterman, C., Pietersen, D., Soewu, D., Hywood, L. & Rankin, P. 2014, ''Phataginus tricuspis'' [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2014 [online], wersja 2017-3 [dostęp 2018-04-08] (ang.).
  4. a b Manis (Phataginus) tricuspis. W: Don E. Wilson & DeeAnn M. Reeder (red.): Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference. Wyd. 3. Johns Hopkins University Press, 2005.
  5. a b c Andrews, J.: Manis tricuspis. W: Animal Diversity Web [on-line]. University of Michigan, 2011. [dostęp 8 kwietnia 2018].
  6. Aminu Imam, Moyosore S. Ajao, Adhil Bhagwandin, Amadi O. Ihunwo & Paul R. Manger. The brain of the tree pangolin (Manis tricuspis). I. General appearance of the central nervous system. „The Journal of Comparative Neurology”. 525 (11), s. 2571-2582, 2011.