Łyżwiarstwo synchroniczne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łyżwiarstwo synchroniczne
Ilustracja
Formacja łyżwiarska (Team Amber)
Główna organizacja Międzynarodowa Unia Łyżwiarska (ISU)
Charakterystyka
Rodzaj sportu Sport łyżwiarski

Łyżwiarstwo synchronicznezimowa dyscyplina sportu będąca nieolimpijską dyscypliną łyżwiarską w której występują tzw. formacje łyżwiarskie liczące od 8 do 20 łyżwiarzy. W kategorii seniorów, juniorów i advanced novice rywalizują formacje 16-osobowe. We wszystkich kategoriach wiekowych zespoły wykonują program dowolny, zaś w kategorii seniorów i juniorów również program krótki[1]. Formacje wykonują wspólnie elementy łyżwiarskie z zachowaniem synchroniczności ruchów. Dyscyplina szczególnie popularna w Rosji, Kanadzie, Finlandii i USA, których drużyny zajmują wysokie miejsca w światowym rankingu[2].

W 1996 roku łyżwiarstwo precyzyjne zostało objęte patronatem Międzynarodowej Unii Łyżwiarskiej (ISU), a w 1998 roku zmieniono jego nazwę na „łyżwiarstwo synchroniczne”[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o tzw. „kombinacyjnym łyżwiarstwie figurowym” pochodzą z 1838 roku z Oxford Skating Society w Anglii. Jednak obecna forma łyżwiarstwa synchronicznego została utworzona w 1956 roku w Ann Arbor, przez Amerykanina Richarda Portera jako „łyżwiarstwo precyzyjne” ze względu na skomplikowane układy choreograficzne grupy[3]. Stworzona przez niego drużyna zabawiała publiczność podczas przerw w lokalnych rozgrywkach hokejowych. W latach 60. XX w. zaczęto tworzyć kolejne formacje w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie, a głównymi ośrodkami tej dyscypliny zostały amerykańskie stany Illinois, Wisconsin, Indiana, Ohio oraz kanadyjskie prowincje Ontario i Quebec[4]. Pierwsze mistrzostwa krajowe w łyżwiarstwie synchronicznym odbyły się w 1983 roku w Kanadzie[5]. Rok później Amerykański Związek Łyżwiarstwa Figurowego rozegrał mistrzostwa Stanów Zjednoczonych[6]. Do 1987 roku w zawodach łyżwiarstwa precyzyjnego zaczęły brać udział pierwsze państwa spoza Ameryki PółnocnejJaponia i Australia[3].

Łyżwiarstwo precyzyjne zostało przedstawione oficjelom Międzynarodowej Unii Łyżwiarskiej (ISU) jako dyscyplina łyżwiarstwa figurowego w 1994 roku. ISU zaczęło organizować zawody międzynarodowe, a pierwszymi oficjalnymi zawodami był World Challenge Cup w łyżwiarstwie precyzyjnym (ang. ISU World Precision Challenge Cup) w Bostonie[3].

Od 2002 roku trwają prace nad włączeniem łyżwiarstwa synchronicznego do programu Zimowych Igrzysk Olimpijskich. W czasie igrzysk w Salt Lake City oficjele martwili się małą liczbą drużyn, w Turynie nie było wystarczająco dużo miejsca. Prz organizacji igrzysk w Vancouver nie zgodził się Kanadyjski Komitet Olimpijski, w Soczi zrezygnowano z zawodów na rzecz nowej formuły zawodów drużynowych. W Pjongaczangu, podobnie jak w Turynie, nie było potrzebnego miejsca[7]. Potwierdzono, że łyżwiarstwo synchroniczne na pewno nie zostanie włączone też do programu igrzysk w 2022 roku[8].

Kategorie wiekowe[edytuj | edytuj kod]

W kategorii seniorów, juniorów i advanced novice formacja musi składać się z 16 zawodników (do tego maks. 4 rezerwowych)[9]. Wszystkie kategorie wiekowe prezentują program dowolny, zaś seniorzy i juniorzy dodatkowo wykonują program krótki, jako pierwszy segment zawodów[10]. Każdy zawodnik musi ukończyć odpowiedni rok życia przed 1 czerwca danego sezonu:

  • Senior – ukończone 15 lat,
  • Junior – ukończone 13 lat, ale nie więcej niż 19,
  • Novice – ukończone 10 lat, ale nie więcej niż 15[11].

System oceniania[edytuj | edytuj kod]

Programy łyżwiarskie tj. program krótki i dowolny są oceniane osobno, zaś wynikiem końcowym jest nota łączna decydująca o końcowej lokacie w klasyfikacji zawodów. Program formacji synchronicznej składa się różnych elementów łyżwiarskich o zróżnicowanej skali trudności. Każdy z elementów jest wyceniony poprzez stałą wartość wartość bazową (ang. Base Value, BV) wynikającą z regulaminu ISU, poziom trudności (od Base do 5, w zależności od stopnia trudności, skomplikowania elementu) i jest oceniany przez sędziów w skali od -5 do +5, podobnie jak w przypadku pozostałych dyscyplin łyżwiarstwa figurowego tj. GOE±5 (zob. Międzynarodowy System Sędziowania ISU). Ocena elementów łyżwiarskich stanowi wartość techniczną programu (ang. Technical Element Score). Drugą składową oceny każdego z segmentów łyżwiarskich jest ocena komponentów (ang. Program Component Score), czyli oceny prezentacji programu. Każdy komponent jest oceniany w skali od 0,25 do 10 pkt ze wzrostem co 0,25 pkt. Dodatkowo ocena komponentów jest mnożona przez 0,8 i 1,6 odpowiednio dla programu krótkiego i dowolnego[12]. Do komponentów należą[13]:

  • umiejętności łyżwiarskie (ang. Skating skills) – ogólna jakość jazdy: kontrola krawędzi, pokrycie lodowiska za pomocą różnych elementów (jazdy na krawędzi, kroczków, obrotów itd.), łatwość i szybkość jazdy,
  • kroki łączące (ang. Transition) – kroki łączące, formujące i inne: zróżnicowane i skomplikowane kroki łączące formacje łyżwiarzy i elementy w programie, dotyczy również momentów przed i po elementach, szybkie i płynne,
  • wykonanie (ang. Performance) – zaangażowanie łyżwiarzy: fizyczne, emocjonalne i mentalne przekazujące muzykę i choreografię. Jakość, precyzja i harmonia ruchu,
  • choreografia (ang. Composition) – intencjonalne wykreowanie oryginalnych ruchów w zgodzie z muzyką, przestrzenią, wzorem i strukturą. W czasie oceny trzeba wziąć pod uwagę: cel (idea, koncept, wizja, klimat), wzór (pokrycie lodowiska, wielowymiarowe użycie przestrzeni i wzoru ruchu), forma i frazy (ruchy i części struktury muszą odpowiadać elementom muzycznym) i oryginalność kompozycji,
  • interpretacja (ang. Interpretation) – osobiste, kreatywne i prawdziwe przekazanie rytmu, charakteru i zawartości muzycznej na ruch na lodzie. Interpretacja muzyki, wyczucie czasu.

Elementy łyżwiarskie[edytuj | edytuj kod]

Podnoszenie grupowe

Przed każdym sezonem Międzynarodowa Unia Łyżwiarska (ISU) publikuje elementy łyżwiarskie obligatoryjne dla programu krótkiego i dowolnego w kategorii seniorów i juniorów. Elementy są wybierane z listy elementów opublikowanej dla dyscypliny łyżwiarstwa synchronicznego: po 6 dla programu krótkiego w kategorii seniorów i juniorów oraz po 11 dla programu dowolnego seniorów i po 10 dla programu dowolnego juniorów[14].

Do elementów łyżwiarskich w dyscyplinie łyżwiarstwa synchronicznego należą[15]:

  • element artystyczny (ang. Artistic Element) – wszyscy łyżwiarze są ustawieni względem siebie tak by tworzyć rozpoznawalny: blok (łyżwiarze ustawieni są w co najmniej trzech równoległych do siebie liniach), koło, linia pojedyncza lub podwójna, wheel,
  • element kreatywny (ang. Creative Element) – kreatywne wykonanie któregoś z elementów,
Intersekcja
  • intersekcja (ang. Intersection Element) – element polegający na wymijaniu się łyżwiarzy, każdy musi minąć się z co najmniej jednym zawodnikiem. Może przybierać różne formy, w zależności od osi, względem której łyżwiarze mają się mijać. Intersekcja może być wykonywana w bardzo trudny sposób, np. poprzez ułożenie dwóch niezależnie obracających się kół, z zawodnikami przechodzącymi w miejscach przecięć),
  • podnoszenie grupowe (ang. Group Lift Element) – podnoszenie jednego lub kilku łyżwiarzy przez pozostałych zawodników (dotyczy tylko kategorii seniorów),
Blok
  • blok lub linia (ang. Linear Element),
  • element mieszany (ang. Mixed Element) – łyżwiarze muszą stworzyć co najmniej dwie różne formacje o rozpoznawalnym kształcie,
  • element ruchowy (ang. Move element) – łyżwiarze wykonują różnego rodzaju ruchy łyżwiarskie, takie jak np. skok, piruet, wypad, spirala, Ina Bauer, mondo, hydroblading (Free Skating Elements), zachowując się przy tym jak jedność,
  • element bez trzymania (ang. No Hold Element) – łyżwiarze ustawiają się blisko siebie w bloku, który musi przesunąć się po tafli za pomocą różnych kroków,
  • element parowy (ang. Pair Element),
  • pivoting (ang. Pivoting Element) – w formacji koła lub jednej czy dwóch linii łyżwiarze (w trzymaniu) przesuwają się z dużą prędkością rotując dookoła wspólnego punktu centralnego,
  • element obracający się (koło lub wheel) (ang. Rotating Element) – łyżwiarze w odpowiedniej formacji obracają się zgodnie lub przeciwnie do kierunku ruchu wskazówek zegara,
  • twizzle (ang. Twizzle Element),
  • piruety (ang. Synchronized Spin Element) – łyżwiarze wykonują piruety pojedynczo, w parach lub grupowo,
  • element przesuwany (koło lub wheel) (ang. Traveling Element) – łyżwiarze w odpowiedniej formacji przesuwają się po tafli.
Koła

Dla przykładu, w sezonie 2020/2021 w programie krótkim dla kategorii seniorów wymagana jest: intersekcja Angled (dwie linie mijające się pod kątem), element ruchowy (jeden konkretny wykonywany przez całą drużynę), element bez trzymania (sekwencja kroków), pivoting (w ustawieniu bloku z min. trzech linii) i element przesuwany (koło). W programie dowolnym zawodnicy będą wykonywać element kreatywny (podnoszenie), podnoszenie grupowe z rotacją, dwie różne intersekcje, element ruchowy (maks. 4 różne), element bez trzymania, element parowy, twizzle i element artystyczny (koło lub wheel)[16].

Wheel

W polskiej nomenklaturze łyżwiarskiej przyjęto, aby nazwą „koło” określać element nazywany po angielsku Circle, czyli okrąg, który formują łyżwiarze. Z kolei Wheel to nazwa elementu używana w polskiej terminologii bez tłumaczenia na język polski i polega na ustawieniu trzech lub czterech linii łyżwiarzy obracających się równocześnie względem wspólnego, centralnego punktu[16]. W opracowaniach Wheel bywa nazywane „młynem”[17].

Zawody[edytuj | edytuj kod]

Organizowane przez ISU[edytuj | edytuj kod]

Formacja Atlantides w kiss and cry na mistrzostwach świata 2011
Team Suprise (2015)

Międzynarodowa Unia Łyżwiarska (ISU) organizuje następujące zawody międzynarodowe w łyżwiarstwie synchronicznym:

Pierwsze oficjalne mistrzostwa świata w łyżwiarstwie synchronicznym w kategorii seniorów odbyły się w 2000 roku w Minneapolis w Stanach Zjednoczonych[21]. Wzięło w nim udział 21 formacji łyżwiarskich z 17 państw. Do 2020 roku najbardziej utytułowaną drużyną pozostawał utworzony Team Surprise ze Szwecji (działający w latach 1984–2018[22]), który zdobył aż 6 złotych medali[3].

W latach 2001–2012 rozgrywano nieoficjalne mistrzostwa świata juniorów w ramach zawodów World Junior Challenge Cup w łyżwiarstwie synchronicznym. W 2013 roku rozegrały się pierwsze oficjalne mistrzostwa świata juniorów w łyżwiarstwie synchronicznym. W latach 2014-2017 oba wydarzenia rozgrywały się za zmianę. Wraz z mistrzostwami świata juniorów w 2017 roku zrezygnowano z World Junior Challenge Cup na rzecz oficjalnych mistrzostw[23].

W 2007 roku łyżwiarstwo synchroniczne zostało wprowadzone do programu zimowej uniwersjady i rozgrywane jako jedna z konkurencji łyżwiarstwa figurowego od Zimowej Uniwersjady 2007 w Turynie.

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

Od 2008 roku rozgrywane są Mistrzostwa Polski w łyżwiarstwie synchronicznym. Z kolei od 2017 roku w Gdańsku zaczęto organizować międzynarodowe zawody Hevelius Cup, które w sezonie 2020/2021 weszły w cykl zawodów Challenger Series w łyżwiarstwie synchronicznym[24][25].

Formacje łyżwiarstwa synchronicznego[edytuj | edytuj kod]

Na świecie[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej utytułowanymi formacjami łyżwiarstwa synchronicznego są drużyny pochodzące ze Szwecji, Finlandii, Rosji, Kanady i Stanów Zjednoczonych. Są to m.in.:

  • Finlandia Marigold Ice Unity (mistrzostwo świata 2006, 2014 i 2018)
  • Stany Zjednoczone Haydenettes (wieloktroni medaliści mistrzostw świata)
  • Kanada NEXXICE (mistrzostwo świata 2009, 2014)
  • Rosja Paradise (mistrzostwo świata 2016, 2017, 2019)

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą grupą w Polsce była formacja juniorska Amber Dance z Gdańska. Grupa została założona w 2001 roku przez byłą łyżwiarkę figurową Teresę Weynę. Formacja jako pierwsza polska drużyna startowała w międzynarodowych zawodach oraz nieoficjalnych mistrzostwach świata (Junior World Challenge Cup) w latach 2002–2006[26]. W 2018 roku, jako pierwsza polska formacja, Ice Fire zadebiutowało w oficjalnych Mistrzostwach świata juniorów w łyżwiarstwie synchronicznym w Zagrzebiu zajmując 20. miejsce, a w 2020 roku zdobywając 9. miejsce, wywalczyła możliwość startu dla dwóch grup reprezentujących Polskę na mistrzostwach w 2021 roku[27].

W sezonie 2020/2021 w Polsce trenowało ponad 20 formacji, w poszczególnych kategoriach:

  • Pre-Juvenile:
    • Amber Ice Two – GKŁ Olivia
    • Ice Dancing Flames – MUKS Walley Synchron Dance
    • Ice Fire Pre-Juvenille Ice – SKF Iceskater Gdańsk
    • Le Soleil I – MKS Le Soleil
    • Le Soleil II – MKS Le Soleil
  • Juvenile:
    • Amber Ice – GKŁ Olivia
    • Ice Fire Juvenile Fire – SKF Iceskater Gdańsk  
  • Novice:
    • Ice Fire Novice – SKF Iceskater Gdańsk
    • Le Soleil – MKS Le Soleil
  • Junior:
    • Ice Fire – SKF Iceskater Gdańsk, kadra narodowa Polski w sezonie w 2018/2019, 2019/2020 i 2020/2021
    • Le Soleil – MKS Le Soleil
  • Mixed Age:
    • Ice Fire Mixed Age – SKF Iceskater Gdańsk
    • Ice Fire Mixed Age Young – SKF Iceskater Gdańsk
    • Ice Dancing Flames – MUKS Walley Synchron Dance
    • Ice Paradise – Ice Paradise
    • Team Skadi – KS Ice'n'roll Bydgoszcz
  • Adult:
    • Ice Fire Adult A – SKF Iceskater Gdańsk
    • Ice Fire Adult B – SKF Iceskater Gdańsk
    • Le Soleil – MKS Le Soleil
    • Team Skadi – KS Ice'n'roll Bydgoszcz
  • Beginners:
    • Ice Fire Beginners – SKF Iceskater Gdańsk

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ISU 2018b ↓, s. 6.
  2. ISU World Standings Synchronized 2020/2021 Synchronized Skating (ang.). ISU, 2020-06-16. [dostęp 2020-10-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-28)].
  3. a b c d e 8 things you should know about history of synchro (ang.). jurasynchro.com, 2017-07-25. [dostęp 2020-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-15)].
  4. Historical Background of Synchronized Skating (ang.). San Diego FSC. [dostęp 2020-10-20]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-24)].
  5. Canadian Championships / Championnats Canadiends (ang.). Skate Canada. [dostęp 2020-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-09-20)].
  6. History (ang.). ussynchrochampionships.com. [dostęp 2020-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-31)].
  7. Alexandra Whittaker: Get to Know the Figure Skating Sport That’s So Wild, It Isn’t Even in the Olympics Yet (ang.). instyle.com, 2018-02-22. [dostęp 2020-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-27)].
  8. Emily Rogers: Olympic Committee: No Synchro Skating At 2022 Games (ang.). capenews.net, 2018-07-22. [dostęp 2020-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-15)].
  9. ISU 2018a ↓, s. 6.
  10. ISU 2018a ↓, s. 7.
  11. ISU 2018b ↓, s. 113.
  12. ISU 2018a ↓, s. 68.
  13. ISU 2018a ↓, s. 69-71.
  14. ISU 2018a ↓, s. 107-108.
  15. ISU 2018a ↓, s. 90-95.
  16. a b Senior – Łyżwiarstwo synchroniczne (pol.). pfsa.com.pl. [dostęp 2020-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-31)].
  17. REGULAMIN ŁYŻWIARSTWA SYNCHRONICZNEGO W KATEGORII JUNIOR /SENIOR NA SEZON 2005/2006 NA PODSTAWIE KOMUNIKATU ISU NR 1323 ( junior) (pol.). pfsa.com.pl. [dostęp 2020-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-28)].
  18. ISU Events (ang.). ISU. [dostęp 2020-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-15)].
  19. ISU Challenger Series (ang.). ISU. [dostęp 2020-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-15)].
  20. Synchronized Skating – International Skating Union (ang.). ISU. [dostęp 2020-10-31].
  21. ISU Championships (ang.). ISU. [dostęp 2020-03-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-15)].
  22. Team Surprise end their 35-year history of Synchronized Skating (ang.). ISU, 2020-10-24. [dostęp 2018-10-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-10-03)].
  23. ISU Championships (ang.). ISU, 2020-10-24. [dostęp 2020-10-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-31)].
  24. Hevelius Cup (pol.). heveliuscup.eu. [dostęp 2020-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-31)].
  25. Hevelius Cup 2020 (pol.). pfsa.com.pl. [dostęp 2020-10-31]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-26)].
  26. Zsynchronizowana miłość do łyżwiarstwa (pol.). trojmiasto.pl. [dostęp 2020-10-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-10-27)].
  27. ISU World Junior Synchronized Skating Championships 2020 – Junior Synchronized Skating – Result (ang.). ISU. [dostęp 2020-03-16]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-14)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]