1 Jugosłowiańska Brygada

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

1 Brygada Jugosłowiańska (serb. 1 Jugoslovenska brigada) – ochotnicza jednostka wojskowa złożona z mieszkańców Jugosławii w składzie Armii Czerwonej, a następnie Narodowej Armii Wyzwolenia Jugosławii pod koniec II wojny światowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Została sformowana 1 czerwca 1944 w Kołomnie na bazie Niezależnego Oddziału Jugosłowiańskiego, istniejącego od 23 stycznia tego roku. W jej skład weszli głównie Chorwaci z jednostek wojskowych Niepodległego Państwa Chorwackiego, walczących i rozbitych na froncie wschodnim, a także przedstawiciele innych narodów jugosłowiańskich, pochodzący z wojsk węgierskich, rumuńskich i niemieckich. W późniejszym czasie do brygady włączono grupę Serbów z Baczki, którzy należeli do niemieckich batalionów robotniczych oraz około 150 obywateli Jugosławii, przybyłych z Iranu. Ważną rolę w brygadzie odgrywali przedwojenni emigranci polityczni, żyjący w Związku Radzieckim. Brygada składała się z dwóch batalionów piechoty. Liczyła ogółem około 1,5 tysiąca ludzi (775 Chorwatów, 440 Słoweńców, 293 Serbów, 14 Żydów, 10 Słowaków, 5 Rosjan, 3 Rusinów, 2 Węgrów, 1 Czarnogórzec). Dowódcą brygady został nominalnie Chorwat pułkownik Marko Mesić, ostatni dowódca 369 (Chorwackiego) Pułku Piechoty, rozbitego w walkach pod Stalingradem. Faktycznym dowódcą był jednak Chorwat generał Marko Srdić. Funkcję komisarza politycznego brygady objął Serb podpułkownik Dimitrije Georgijević, walczący w Brygadach Międzynarodowych w hiszpańskiej wojnie domowej.

Brygada trafiła na front wschodni ze względów propagandowych, ale ostatecznie miała zostać użyta w Jugosławii. Po przeszkoleniu w Kołomnie Jugosłowianie 29 lipca 1944 zostali przerzuceni na Ukrainę. Na początku października wyzwalali wschodnie obszary Serbii. Tam brygadę włączono do 23 Dywizji XIV Korpusu Narodowej Armii Wyzwolenia Jugosławii (NOVJ). W jej składzie pod koniec października została przetransportowana w rejon Čačaku, gdzie na przełomie października i listopada wraz z 14 Serbską Brygadą Szturmową NOVJ i 93 Dywizją Piechoty Armii Czerwonej atakowała pozycje Niemców pomiędzy wsiami Prijevor i Ljubić. Uderzenie załamało się jednak. Brygada straciła 135 zabitych, 324 rannych i 88 zaginionych. 10 listopada jednostkę ze względów propagandowych podporządkowano bezpośrednio najwyższemu dowództwu NOVJ, aby uniknąć jej zniszczenia. Miała natomiast zostać przeniesiona na obszar Chorwacji. Już 17 listopada plan ten zawieszono. Brygadę 12 grudnia włączono w skład 5 Dywizji I Korpusu Proletariackiego, walczącego w Syrmii. Uczestniczyła do połowy marca 1945 w walkach w rejonie wsi Miklusevać, Sid, Berkasov i Bapska. 10 kwietnia tego roku przekroczyła rzekę Sawa pod Brczkiem, po czym połączyła się z 11 Dywizją Szturmową. Następnie przeniesiono ją do wschodniej Bośni, gdzie wyzwalała Brczko, a potem walczyła w okolicy wsi Beravać i Jezevika. Pod koniec kwietnia przeszła nad rzekę Ilova, gdzie atakowała Niemców w rejonie wsi Klokocevać, Hercegovci, Velika i Mala Trnovitica.

Po zakończeniu wojny brygadę odznaczono medalem „Orden zasluge za narod”, po czym rozformowano.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]