Serbowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy narodu południowosłowiańskiego. Zobacz też: Serbołużyczanie.
Serbowie (Срби)
NSrbs3.jpg
św. Sawa, Stefan Dušan, Karađorđe, Vuk Karadžić
Nikola Tesla, Mihajlo Pupin, Nadežda Petrović, Milutin Milanković
Liczebność ogółem 12,5 - 13,5 milionów[1]
Regiony zamieszkania  Serbia 5 988 150[2]
 Bośnia i Hercegowina 1 437 893[3]
 Niemcy 623 332[4]
 Austria 300 000[5]
 Czarnogóra 178 110[6]
 Chorwacja 186 633
 Szwajcaria 185 953[7]
 Stany Zjednoczone 187 739
 Kanada 80 320[8]
 Francja 119 889[9]
 Australia 96 895[10]
 Włochy 78 174[11]

 Wielka Brytania 70 000[12]
 Słowenia 38 964[13]
 Macedonia 35 939[14]
 Rumunia 22 518[15]

Języki język serbski
Główne religie prawosławie
Pokrewne grupy etniczne Czarnogórcy, Chorwaci, Boszniacy

Serbowie (Srbi / Срби) – naród południowosłowiański mieszkający głównie w Serbii, Bośni, Chorwacji, Czarnogórze, a także w Niemczech, Austrii, Szwajcarii, USA, Kanadzie i Australii. Jest ich ogółem około 12 mln. Mówią w swoim języku narodowym serbskim. W większości są wyznawcami prawosławia.

Serbowie dzielą się na grupy regionalne: Šumadinci, Ere, Vojvođani, Bačvani, Banaćani, Bokelji, Sremci, Semberci, Krajišnici, Hercegovci, Torlaci, Šopi i inni, ale są to określenia regionalne, które obejmują wszystkie mniejszości narodowe w tych regionach. Czarnogórcy aż do 1945 byli uważani za Serbów.

Serbołużyczanie lub Serbowie łużyccy przypuszczalnie mają wspólne pochodzenie z Serbami (Biała Serbia), ale obecnie nic poza wspólną narodowością słowiańską i poza nazwą ich nie łączy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Według źródeł bizantyjskich przodkowie Serbów osiedlili się na obszarze obecnej południowej Serbii, Kosowa, Dalmacji, Bośni i Czarnogóry pod koniec VI wieku lub w latach 20. VII wieku[16], ulegając następnie wymieszaniu z miejscową (częściowo zromanizowaną) ludnością tubylczą. Cesarz bizantyjski Herakliusz[17] najprawdopodobniej pozwolił im na osiedlenie się w środkowej części Ilirii zwanej Zagorje.

 Osobny artykuł: Serbowie od VII do IX wieku.
Współczesny zasięg języka serbskiego

Dopiero setki lat później, na skutek powtarzających się napaści Imperium Osmańskiego, Serbowie zaczęli zasiedlać tereny północne: Wojwodinę, Slawonię i Węgry. Pod rządami Stefana Duszana Serbia była najpotężniejszym mocarstwem na Bałkanach, z terytorium rozciągającym się od Adriatyku po morze Egejskie[18]. Bitwa na Kosowym Polu w 1389 zakończyła okres świetności średniowiecznego państwa serbskiego i rozpoczął się okres tureckiej dominacji nad Serbami. Serbowie zamieszkiwali tereny na styku Imperium osmańskiego i Królestwa Węgier co powodowało wzmożoną migrację między tymi państwami oraz wewnątrz swoich terytoriów, migrowali też do carskiej Rosji. Do podobnej wewnętrznej migracji doszło też później w Jugosławii dlatego Serbowie stanowili mniejszość etniczną we wszystkich byłych republikach tego państwa, np. 2 do 3% ludności ich stolic (najwięcej, bo 26% w Podgoricy). Wielu Serbów osiedliło się w ciągu XIX w. i XX w. w Europie Zachodniej i Ameryce Północnej (najwięcej Serbów poza byłą Jugosławią mieszka w Wiedniu, Chicago i Toronto). Po II wojnie światowej niemalże wszyscy Serbowie z Czarnogóry zadeklarowali narodowość czarnogórską, dlatego Czarnogórcy mają wspólny rodowód z Serbami tak jak większość Boszniaków, których przodkami byli Serbowie.

Kultura Serbów ukształtowała się pod wpływem Bizancjum i Cerkwi prawosławnej, jednak ich zachodni i północny obszar osiedlenia uległ znacznym wpływom katolicyzmu i kultury zachodnioeuropejskiej. W XIX w. nastąpił wzrost świadomości narodowej (początkowo w Wojwodinie, później w całej Serbii).

Mapy[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ministarstvo vanjskih poslova Srbije / Ministry of Foreign Affairs of Serbia
  2. CIA – The World Factbook – Serbia
  3. CIA – The World Factbook – Bosnia and Herzegovina.
  4. Über uns | Zentralrat der Serben in Deutschland
  5. Serben-Demo eskaliert in Wien
  6. CEDEM November 2008
  7. Erstmals über eine Million Einwanderer aus EU und Efta | NZZ, www.nzz.ch [dostęp 2017-11-26] (niem.).
  8. Ethnic groups in Canada
  9. Présentation de la République de Serbie
  10. Australian Bureau of Statistics
  11. Statistiche demografiche ISTAT
  12. The Serbian Council of Great Britain
  13. http://ec.europa.eu/education/policies/lang/languages/langmin/euromosaic/slov4_de.html
  14. kniga 13 (PDF)
  15. Informatii utile | Agentia Nationala pentru Intreprinderi Mici si Mijlocii
  16. Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Anglia – Słowianie. Cywilizacje Australii i Oceanii. Papuasi. T. 13. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 493. ISBN 83-7425-368-1.
  17. Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Cywilizacje Europy. Anglia – Słowianie. Cywilizacje Australii i Oceanii. Papuasi. T. 13. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 494. ISBN 83-7425-368-1.
  18. Barbara Jelavich, Historia Bałkanów wiek XVIII i XIX, str. 31