Aerozol leczniczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Aerozol leczniczy (łac. aerosola medicamentosa) – postać leku przeznaczona do stosowania wewnętrznego lub zewnętrznego. Jest to układ wielofazowy zamknięty w opakowaniu pod ciśnieniem gazu wytłaczającego, z urządzeniem rozpraszającym umożliwiającym uzyskanie subtelnej dyspersji cząstek. Aerozol stanowi układ koloidalny, w którym ośrodkiem dyspersyjnym jest powietrze, a substancją rozproszoną ciecz.

W lecznictwie stosowano różnego typu inhalacje już w minionych wiekach. Wdychano rozproszone w powietrzu ciecze, a także pary, gazy i dymy. Szerokie zastosowanie miały kadzidła (fumigationes). Jeszcze w XIX wieku nie widziano różnicy między wdychaniem gazu czy mgły. W skład inhalacji wchodziły najczęściej mieszaniny zawierające kropelki cieczy i lotne olejki eteryczne. W uzdrowiskach do dziś stosuje się wdychanie skondensowanej pary, otrzymanej przez gotowanie wód mineralnych w tzw. inhalatoriach. Pod koniec XIX wieku bardzo popularne były inhalatory parowe. Strumień pary porywał ciecz z wylotu szklanej rurki i rozpylał ją w powietrzu, a chory wdychał powstały aerozol. Naukowe podstawy leczenia inhalacyjnego opracował Theodor R.W. Findeisen[1] w 1935 roku. Ustalił on dokładnie zależność między wielkością kropelek rozpylonych a czasem utrzymania się ich w powietrzu[2].

Aerozol

Budowa rozpylacza[edytuj | edytuj kod]

Urządzenie do wytwarzania aerozolu leczniczego jest zbudowane z pojemnika i zaworu rozpylającego. Dozowanie preparatu może być ciągłe lub może on być dawkowany (zawory dozujące).

Podział[edytuj | edytuj kod]

  • Aerozole inhalacyjne (wziewne) – stosowane w pojemnikach pod ciśnieniem lub w postaci inhalatorów proszkowych. Jeżeli są w postaci płynnej można stosować nebulizatory. Pojedyncza dawka może być zamknięta w kapsułce, blistrze lub odmierzana w komorze inhalatora. Aerozol pobierany jest wraz z powietrzem podczas wdechu.
  • Aerozole zewnętrzne (natryskowe) – mają działanie ogólne lub miejscowe i są stosowane: na skórę, błonę śluzową jamy ustnej i innych jam ciała (są zaopatrzone w odpowiednie aplikatory). Te stosowane na otwarte rany i uszkodzoną skórę muszą być jałowe. Specjalny typ aerozoli do użytku zewnętrznego to aerozole donosowe i podjęzykowe.

Działanie w zależności od wielkości cząstek[edytuj | edytuj kod]

Czystość mikrobiologiczna[edytuj | edytuj kod]

I grupa – Aerozole bez wymaganej pełnej jałowości
Preparaty dermatologiczne stosowane na nieuszkodzoną skórę. Mają wymóg podwyższonej czystości mikrobiologicznej – nieobecność szczepów chorobotwórczych.
II grupa – Aerozole jałowe
Są to aerozole zawierające antybiotyki, stosowane na uszkodzoną skórę, na pole operacyjne. Otrzymuje się je poprzez stosowanie wyjałowionych poszczególnych składników, pojemników, zaworów i aparatur do napełniania. Do wyjaławiania stosuje się metody termiczne, radiacyjne, sączenie wyjaławiające lub chemiczne poprzez dodanie tlenku etylenu. Sterylizacja gazów zachodzi przez filtrację wielopiętrową. Stosuje się jałowy zestaw filtrów o zmniejszających się średnicach porów: filtry o średnicy 0,074 mm – oddzielenie dużych cząstek, następnie kolejne filtry o porach: 20; 15; 10; 5; 2; 0,25 mikrona.

Zalety aerozoli leczniczych[edytuj | edytuj kod]

  • Stanowią wygodną dla chorego postać leku.
  • Stosowane są na błony śluzowe, co umożliwia szybkie wchłanianie substancji leczniczej.
  • Pozwalają na precyzyjne, a jednocześnie szybkie i łatwe, dawkowanie substancji leczniczej (aplikatory).
  • Opakowanie ciśnieniowe jest ochroną dla substancji leczniczej przed wpływem czynników zewnętrznych (hydroliza, utlenianie).
  • Uniemożliwiają wtórne zakażenie mikrobiologiczne.

Wady aerozoli leczniczych[edytuj | edytuj kod]

  • Dokładne dawkowanie substancji leczniczej wymaga doświadczenia przy stosowaniu (synchronizacja z wdechem).
  • Sprawiają trudności z dokładnym dawkowaniem u dzieci.
  • Jest to skomplikowana pod względem technicznym postać leku.
  • Niektóre gazy wytłaczające (freony) mają szkodliwy wpływ na środowisko.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Hans Gerhard Müller: Findeisen, Theodor Robert Walter (niem.). W: Neue Deutsche Biographie [on-line]. Bawarska Akademia Nauk, 1961. [dostęp 2020-10-02].
  2. Feliks Modrzejewski: Farmacja stosowana, podręcznik dla studentów farmacji, wydanie V. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, 1977, s. 223–232.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Janicki, Adolf Fiebig: Farmacja stosowana. Podręcznik dla studentów farmacji. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 1998, s. 244–253. ISBN 83-200-2293-2.

Star of life.svg Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.