Albania Kaukaska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Albania Kaukaska
Achemenidzi IV wiek p.n.e.VIII w.
Stolica Qəbələ, Bərdə
Ustrój polityczny Monarchia
Data powstania IV wiek p.n.e.
Data likwidacji VIII wiek
Mapa

Albania Kaukaska (orm. Աղվանք Aghvank[1][2], az. Qafqaz Albaniyası, part. Ardhan, pahl. Arran[3], arab. Al Ran[1][3], gr. Ἀλβανία[2]) – państwo historyczne, królestwo istniejące w starożytności na terenie obecnego Azerbejdżanu i południowej części Dagestanu.

Toponimia[edytuj]

Jego nazwa, „Albania”, jest pochodzenia grecko-łacińskiego i oznacza w tych językach „górzysty kraj”[2]. Według Pliniusza stolicą królestwa była Qəbələ[4], obecnie pozostały po niej ruiny oraz nazwa jednego z rejonów administracyjnych Azerbejdżanu: Quabala. Strabon opisywał, że zamieszkują to królestwo ludy posługujące się 26 językami. Według Roberta Hewsena były to ludy ibero-kaukaskie, które być może dzięki warunkom terenowym (analogia z Baskami) nie uległy asymilacji przez Indoeuropejczyków, którzy zdominowali rozległe obszary Europy i Azji zachodniej.[5].

Historia[edytuj]

Królestwo powstało w IV wieku p.n.e. W 65 roku p.n.e. próbowali je podbić Rzymianie, zakusy te jednakże odparto, zadając najeźdźcom duże straty[6]. Przez pewien okres Albania była sojuszniczką Rzymu w jego starciach m.in. z Partami. W latach 252-253 kraj został podbity przez Sasanidów, stając się jedną z satrapii (satrapia Albanii)[7]. W roku 387 dokonano podziału Albanii między Sasanidów a Bizancjum[4]. W 451 r. miało miejsce nieudane powstanie przeciwko Persji. W 504 roku cała Albania została podbita przez Sabirów lub Chazarów, a następnie odbita przez szacha Kawada. Chazarowie zajęli ją ponownie w 552 roku i równie szybko utracili na rzecz Persów[8]. W połowie VII wieku przeszła pod panowanie arabskie, od tej pory nie używano już tej nazwy w kontekście regionu czy jednostki politycznej, nowi władcy zjednoczyli kraj z Armenią[7].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b V. Minorsky. Caucasica IV. Bulletin of the School of Oriental and African Studies, University of London, Vol. 15, No. 3. (1953), p. 504.
  2. a b c James Stuart Olson. An Ethnohistorical Dictionary of the Russian and Soviet Empires. ISBN 0-313-27497-5.
  3. a b C. E. Bosworth: Arrān (ang.). Encyclopædia Iranica. [dostęp 12 października 2010].
  4. a b M. L. Chaumont: Albania (ang.). Encyclopædia Iranica. [dostęp 12 października 2010].
  5. Robert H. Hewsen. „Ethno-History and the Armenian Influence upon the Caucasian Albanians,” in: Samuelian, Thomas J. (Hg.), Classical Armenian Culture. Influences and Creativity, Chicago: 1982, 27-40.
  6. Plutarch, The Parallel Lives. Pompey, 35.
  7. a b Ph. Gignoux: Anērān (ang.). Encyclopædia Iranica. [dostęp 12 października 2010].
  8. Jerzy Strzelczyk: Zapomniane narody Europy. Wrocław: Ossolineum, 2006, s. 192-193. ISBN 978-83-04-04769-3.