Alternaria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Alternaria
Ilustracja
Alternaria alternata
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ workowce
Klasa Dothideomycetes
Rząd Pleosporales
Rodzina Pleosporaceae
Rodzaj Alternaria
Nazwa systematyczna
Alternaria Nees
Syst. Pilze (Würzburg): 72 (1816)
Typ nomenklatoryczny
Alternaria tenuis Nees 1816
Alternaria: drugie zdjęcie
Alternaria brassicicola
Wrzód na nodze wywołany przez grzyby Alternaria. Po prawej stronie zdjęcie mikroskopowe konidioforów i konidiów
Sucha plamistość liści ziemniaka wywołana przez Alternaria solani

Alternaria Nees – rodzaj workowców z klasy Dothideomycetes. Należy do niego kilkaset gatunków[1]. Grzyby mikroskopijne, saprotrofy lub pasożyty. Niektóre są endemitami, większość jest szeroko rozprzestrzeniona na całym świecie[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Występują głównie w postaci anamorfy. Te, które wytwarzają teleomorfę, dawniej zaliczane do rodzaju Alternaria, według klasyfikacji Index Fungorum obecnie zostały zaliczone do rodzaju Lewia[2].

Anamorfy tworzą oliwkowobrunatne, zazwyczaj proste, czasami tylko rozgałęzione konidiofory. Zdarza się, że konidiofory wyrastają wprost z konidiów. Komórki konidiotwórcze oliwkowobrunatne, o cylindrycznym kształcie z pojedynczym punktem konidiotwórczym, do którego przylegają szerszym końcem. Konidia są podzielone przegrodami właściwymi na dwie lub kilka komórek. Mają odwrotnie maczugowaty, elipsoidalny lub gruszkowaty kształt, jasnobrunatną, oliwkowobrunatną lub oliwkową barwę, brodawkowatą lub gładką powierzchnię. Powstają pojedynczo, lub w łańcuszkach. Konidia powstające pojedynczo mają zazwyczaj długi, czasami rozgałęziony dzióbek i przegrody podłużne. Konidia powstające w łańcuszkach charakteryzuje wzrost akropetalny – każde starsze konidium staje się komórką konidiotwórczą następnego, w wyniku czego powstają akropetalne łańcuszki konidiów. Czasami wytwarzane są chlamydospory[2].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pleosporaceae, Pleosporales, Pleosporomycetidae, Dothideomycetes, Pezizomycotina, Ascomycota, Fungi[1].

Synonimy nazwy naukowej: Allewia E.G. Simmons, Crivellia Shoemaker & Inderb., Elosia Pers., Lewia M.E. Barr & E.G. Simmons, Macrosporium Fr., Prathoda Subram., Rhopalidium Mont., Trichoconiella B.L. Jain, Undifilum B.M. Pryor, Creamer, Shoemaker, McLain-Romero & Hambl[3].

Gatunki występujące w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Uwzględniono tylko taksony zweryfikowane[1]. Wykaz gatunków według checklist. Autorzy zastrzegają, że jest to tylko lista wstępna, niepełna. Oprócz wyżej wymienionych gatunków w polskiej literaturze naukowej podano także wiele innych przedstawicieli rodzaju Alternaria bez rozróżnienia gatunku[4]>.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

  • Grzyby z rodzaju Alternaria są rozpowszechnione na całym świecie i są wszechobecne w naszym otoczeniu. Żyją i rozwijają się w górnych warstwach gleby, na roślinach, owocach i warzywach, materiałach włókienniczych, w kanalizacji, klimatyzacji, a nawet na wilgotnych ścianach, parapetach itp. Ich zarodniki występują także w powietrzu[5][6].
  • Niektóre gatunki wywołują groźne choroby roślin zwane alternariozami. Ocenia się, że powodują około 20% szkód w rolnictwie[6]. Choroby te to m.in: brunatna plamistość liści ziemniaka, sucha plamistość liści ziemniaka i czerń krzyżowych[7].
  • Niektóre gatunki wywołują u ludzi i zwierząt choroby skóry, błon śluzowych, gałek ocznych (tzw. grzybice), a także układu oddechowego. Zarodniki Alternaria są jednymi z najgroźniejszych alergenów. Wywołują katar sienny, astmę i inne choroby[6]. W Polsce największe stężenie w powietrzu zarodników różnych gatunków grzybów Alternaria występuje głównie w czerwcu i lipcu[8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2016-09-18].
  2. a b c Joanna Marcinkowska: Oznaczanie rodzajów grzybów sensu lato ważnych w fitopatologii. Warszawa: PWRiL, 2012. ISBN 978-83-09-01048-7.
  3. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2016-09-16].
  4. Wiesław Mulenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska: A preliminary checklist of micromycetes in Poland. Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski. Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008. ISBN 978-83-89648-75-4.
  5. Mycobank. Alternaria alternata (ang.). [dostęp 2016-09-18].
  6. a b c Kirk PM, Cannon PF, Minter DW, Stalpers JA (2008). Dictionary of the Fungi. 10th ed. Wallingford: CABI. p. 22. ​ISBN 0-85199-826-7
  7. red.: Selim Kryczyński i Zbigniew Weber: Fitopatologia. Tom 2. Choroby roślin uprawnych. Poznań: PWRiL, 2011. ISBN 978-83-09-01077-7.
  8. Marzena Nowakowska, Anna Niezgoda, Elżbieta U. Kozik. Alternarioza roślin kapustowatych. Część I. [dostęp 2017-08-o3].