Antoni Nowosielski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Antoni Karol Nowosielski
Herb
Ślepowron
Rodzina Nowosielscy herbu Ślepowron
Data i miejsce urodzenia 1675
Polska
Data i miejsce śmierci 11 październik 1726
Polska
Ojciec Wawrzyniec Nowosielski
Żona

Helena Wrobek-Lettaw

Dzieci

Leon Nowosielski

Antoni Karol Nowosielski (ur. 1675, zm. 11 października 1726) – stolnik orszański (1698), łowczy nadworny (1707-1708), strażnik polny (1708)[1] Wielkiego Księstwa Litewskiego. Kasztelan[2] nowogrodzki, senator[3] (1709-1725), oboźny[4] Wielkiego Księstwa Litewskiego[5].

Był uczestnikiem Walnej Rady Warszawskiej 1710 roku[6].

Żonaty z Heleną[7] Wrobek-Lettaw, syn Leon Nowosielski - kolejny spadkobierca majątku rodzinnego i dzierżawca m. Lubcza. Posiadali dwór nieopodal zamku w Lubczy nad Niemnem, a także miasta Grodno, Wsielub, Oświeja wraz z okolicznymi dobrami ziemskimi.

Posiadane dobra ziemskie[edytuj | edytuj kod]

Miasta Grodno, Wsielub, Oświeja i okoliczne dobra w guberni mińska, okolicy Nowogródka były własnością rodzinną Antoniego, syna Wawrzyńca Nowosielskiego. Spisy i herbarze[8] zawierają informacje o dobrach ziemskich i majątkach. Miasto i okolice Wsielub o powierzchni 7582 dziesięcin należące do rodziny Nowosielskich składały się z 52 wiosek, 595 domów, 1 miasto, 19 uroczysk, 10 folwarków. Tereny te w początkach XVIII wieku zamieszkiwało ok. 3800 katolików i żydów. Od początku XVIII wieku majątek (8283,3 ha) należał do Nowosielskich, a następnie do Radziwiłłów. W II połowie XVIII wieku Wsielub przeszedł we władanie rodziny O'Rourke.

Nabyte od rodziny Sapiehów miasto Oświeja[9] z okolicznymi rozległymi dobrami o powierzchni 24814 dziesięcin (27109,29 ha) położone nad jeziorem oświejskim zawierały ok. 750 chrześcijan i 1470 żydów, czyli ok. 2200 mieszkańców. Na wielki majątek składały się 3 folwarki, 49 wsi, 623 domy. Od początku XVIII wieku do Nowosielskich należał jeden z rynków wraz z zabudowanymi dookoła 9 nieruchomościami w mieście Grodnie. Był on nabyty od rodziny Potockich[10]. Rynek z nieruchomościami pozostawał w dobrach rodzinnych do II połowy XVIII wieku. Łącznie majątki rodzinne Antoniego Nowosielskiego w Wielkim Księstwie Litewskim wynosiły: 3 miasteczka, ok. 100 wiosek, 13 folwarków, 1218 domów, ok. 8000 ludzi pracujących w licznych manufakturach i faktoriach na dobrach o powierzchni ok. 36000 ha.

Działalność filantropijna[edytuj | edytuj kod]

Antoni Nowosielski był współfundatorem zespołu kościelno-klasztornego o. Paulinów we Włodawie ufundowanego przez Anielę z Zachorowskich Pociejową, jej męża Ludwika Konstantego Pocieja, oraz Antoniego Karola Nowosielskiego kasztelana nowogródzkiego w 1721. Dokument powyższy został wpisany do ksiąg grodzkich brzeskich 17 lutego 1722.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Władysław Konopczyński, Polski słownik biograficzny, Polska Akademia Umiejętności, Polska Akademia Nauk, Skład główny w księg. Gebethnera i Wolffa, 1972, t. 17, s. 380.
  2. Józef Szujski, Dzieje Polski podług ostatnich badań: Królowie wolno obrani, t. 2, 1668 do 1795, Lwów 1886, s. 250.
  3. Adam Boniecki, Herbarz polski - 14.214.16 - t. 14, s. 173.
  4. J. Wolff, Senatorowie i dygnitarze Wielkiego Księstwa Litewskiego 1386-1795, Kraków 1885, s. 121.
  5. Antoni Podsiad, Wojciech Kozłowski, Matka Boska Kozielska, Instytut Wydawniczy Pax, 1990, s. 90.
  6. Volumina Legum, t. VI, Petersburg 1860, s. 99.
  7. Adam Boniecki, Szymon Konarski, Herbarz polski, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, t. 14, 1911, s. 173.
  8. Bronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Warszawa 1895, t. 14, s. 65.
  9. Bronisław Chlebowski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich , Warszawa 1886, t. 7, s. 743-744.
  10. Jerzy Gordziejew, Socjotopografia Grodna w XVIII wieku, Wydawnictwo Adam Marszałek, 2002, s. 132.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wydanie parlamentarne

  • Andrzej Rachuba, Wielkie Księstwo Litewskie w systemie parlamentarnym Rzeczypospolitej w latach 1569-1763, Wydawnictwo Sejmowe, 2002.

Herbarze

  • Seweryn hr. Uruski, Adam Amilkar Kosiński, Aleksander Włodarski, Rodzina, herbarz szlachty polskiej, Tom 12, Wydawnictwo Heroldium, Gebethner i Wolff, Warszawa 1915.
  • Xawery Kasper Niesiecki, Herbarz Polski, wyd. J.N. Bobrowicz, Lipsk 1839-1845.
  • Janusz Starykoń-Kasprzycki, Michał Dmowski, Polska encyklopedia szlachecka, Wydawn. Instytutu Kultury Historycznej, t. 2, 1937.

Polska

  • Jan Ciechanowicz, Rody rycerskie Wielkiego Księstwa Litewskiego: E-K, Rzeszów, 2001-2005.
  • Józef Szujski, Dzieje Polski podług ostatnich badań: Królowie wolno obrani 1668 do 1795, t. 2, Lwów 1886.
  • Teodor Szeliga Żychliński, Senatorowie i Dygnitarze Polscy, Złota Księga Szlachty Polskiej t. XV-XVII, Poznań 1886.
  • Józef Szujski, Dzieje Polski, Królowie wolno obrani, w drukarni Czasu, 1894.
  • Antoni Gąsiorowski, Ryszard Skowron, Urzędy dworu monarszego dawnej Rzeczypospolitej i państw ościennych: materiały sesji zorganizowanej przez Zamek Królewski na Wawelu, listopad 1993, TAiWPN Universitas, 1996.
  • Gebethner i Wolff, Polski słownik biograficzny , Władysław Konopczyński, Polska Akademia Umiejętności, Polska Akademia Nauk, Skład główny w księg, t. 17, 1972.
  • N. Rouba, Przewodnik po Litwie i Białej Rusi, Nakład Edmunda Nowickiego, Wilno, Wydawnictwo Kuriera Litewskiego Nakład Edmunda Nowickiego.
  • Przegląd historyczny, Towarzystwo Miłośników Historii w Warszawie, Polskie Towarzystwo Historyczne, Polska Oficyna Wydawnicza BGW. Państwowe Wydawn. Naukowe, t. 83, 1992.
  • Prace Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, Wydania t. 5-7.
  • Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Filip Sulimierski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 7, Warszawa 1886.
  • Józef Gierowski, Traktat przyjaźni Polska Francja 1714, PWN, 1965.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]