Bronisław Chlebowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bronisław Chlebowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 10 listopada 1846
Warszawa
Data i miejsce śmierci 28 marca 1918
Warszawa
Zawód, zajęcie historyk literatury

Bronisław Chlebowski (ur. 10 listopada 1846 w Warszawie, zm. 28 marca 1918 tamże) – polski historyk literatury, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Bronisław Chlebowski był synem Jana Chlebowskiego, lekarza, i Laury z Łaszewskich. W 1863 ukończył gimnazjum realne w Warszawie, brał udział w powstaniu styczniowym. Przez rok uczęszczał do szkoły przygotowawczej w Warszawie. W latach 1864–1868 studiował filologię polską i historię w Szkole Głównej Warszawskiej. Następnie w latach 1868–1909 pracował jako nauczyciel języka polskiego, historii literatury i kultury polskiej w II Gimnazjum Żeńskim w Warszawie, prowadzonym przez Jadwigę Sikorską; od 1872 współpracował z wieloma czasopismami, m.in. z „Ateneum”, „Tygodnikiem Ilustrowanym”, „Książką”. Od 1909 wykładał historię literatury polskiej w Towarzystwie Kursów Naukowych w Warszawie. Od 1916 był profesorem zwyczajnym w Katedrze Historii Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego.

Chlebowski brał udział w pracach Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. W 1907 był w gronie członków założycieli tego Towarzystwa. Przewodniczył Wydziałowi I (1907–1916) i Komisji Badań nad Historią Literatury (1910–1917), zaś od 1916 był prezesem Towarzystwa (od 1914 także członkiem honorowym). W 1914 został członkiem-korespondentem Polskiej Akademii Umiejętności.

W badaniach naukowych zajmował się dziejami literatury polskiego Odrodzenia, baroku i romantyzmu, historią polskiej kultury, a także dziejami Warszawy. Opracował historię polskiej literatury XIX wieku na tle kulturalnym, ekonomiczno-społecznym i politycznym (w wydanej pośmiertnie pracy Literatura polska 1795-1905 jako główny wyraz życia narodu po utracie niepodległości, 1923). Analizował twórczość m.in. Andrzeja Frycza Modrzewskiego, Jana Kochanowskiego, Wacława Potockiego, Jana Chryzostoma Paska. Badał polemiki poetyckie między Słowackim a Krasińskim. Przedmiotem jego zainteresowań były także wpływy muzyczne na poezję, m.in. Chopina, Beethovena i Wagnera. Był autorem wielu haseł do Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i jego redaktorem w latach 1885–1902. Współpracował też m.in. z Encyklopedią wychowania, Encyklopedią powszechną Orgelbranda, "Poradnikiem dla Samouków" i "Biblioteką Dzieł Wyborowych".

Miał siostry: Anielę i Zofię, z którymi prowadzili instytut wydawniczy Słownika geograficznego Królestwa Polskiego.

Niektóre prace[edytuj | edytuj kod]

  • Życie duchowe w Warszawie (1880)
  • Jan Kochanowski w świetle własnych utworów (1884)[1]
  • Nieboska i Irydyon (1884)[2]
  • Udział niemieckiej oświaty Prus wschodnich w życiu umysłowem Polski (1888)
  • Udział kobiet polskich w życiu duchowem społeczeństwa (1893)
  • W sprawie Modrzewskiego (1904)
  • Mikołaj Rej jako pisarz (1905)[3]
  • Warszawa za Władysława IV (1909)[4]
  • Warszawa za książąt mazowieckich (1911)[5]
  • Rozwój kultury polskiej w treściwym zarysie przedstawiony (1917)[6]
  • Poezja polska po roku 1863[7] (1918, w: Dzieje literatury pięknej w Polsce)
  • Pisma (1912, 4 tomy)[8][9][10][11]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]


  1. Bronisław Chlebowski, Jan Kochanowski w świetle własnych utworów : wizerunek literacki, wyd. 1884, polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  2. Bronisław Chlebowski, Nieboska i Irydyon : zarys rozwoju duchowego poety w pierwszym okresie twórczości poetyckiej (1830-1835), wyd. 1884, polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  3. Bronisław Chlebowski, Mikołaj Rej jako pisarz, wyd. 1905, polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  4. Bronisław Chlebowski, Warszawa za Władysława IV, wyd. 1909, polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  5. Bronisław Chlebowski, Warszawa za książąt Mazowieckich, wyd. 1911, polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  6. Bronisław Chlebowski, Rozwój kultury polskiej w treściwym zarysie przedstawiony, wyd. 1917, polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  7. Dzieje literatury pięknej w Polsce. Cz. 1, wyd. 1918, polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  8. Pisma Bronisława Chlebowskiego. T. 1, Studya historyczno-krytyczne z zakresu dziejów literatury, oświaty i sztuki polskiej., polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  9. Pisma Bronisława Chlebowskiego. T. 2, Studya nad literaturą polską wieku XVI (Rej-Kochanowski), polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  10. Pisma Bronisława Chlebowskiego. T. 3, Studya nad literaturą polską wieku XVII (Piotr Kochanowski-Twardowski-Potocki-Maszkiewicz-Pasek), polona.pl [dostęp 2019-01-21].
  11. Pisma Bronisława Chlebowskiego. T. 4, Prace z zakresu historyi, literatury i krytyki, polona.pl [dostęp 2019-01-21].

Źródła[edytuj | edytuj kod]

  • Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 1: A-J, Wrocław 1983
  • Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 452, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.