Arasari kędzierzawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Arasari kędzierzawy
Pteroglossus beauharnaesii[1]
Wagler, 1832
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd dzięciołowe
Podrząd dzięciołowce
Rodzina tukanowate
Podrodzina tukany
Plemię Ramphastini
Rodzaj Pteroglossus
Gatunek arasari kędzierzawy
Synonimy
  • Beauharnaisius beauharnaesiiBonaparte, 1850
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Arasari kędzierzawy[3] (Pteroglossus beauharnaesii) – gatunek ptaka z rodziny tukanowatych (Ramphastidae). Ptak ten występuje w Amazonii, nie jest zagrożony wyginięciem.

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Arasari kędzierzawy występuje w południowo-zachodniej Amazonii na południe od Amazonki, z północnym Peru (na południe od rzeki Marañón) i zachodnią Brazylią (na wschód na ujścia rzeki Madeira i dalej na południe, do górnego biegu rzeki Xingu, pojedyncza obserwacja w południowo-zachodnim stanie Pará) i z południa do północnej i środkowej Boliwii (Pando, Cochabamba) i północnego Mato Grosso[4][2][5].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten po raz pierwszy opisał niemiecki przyrodnik Johann Georg Wagler w 1832 roku na łamach Isis von Oken[6]. Jako miejsce typowe Wagler wskazał błędnie Pará w Brazylii[6]; miejsce typowe określił w 1919 roku Charles Barney Cory na północny region Amazonii wschodniego Peru[7]. W 1850 roku Karol Lucjan Bonaparte zaproponował umieszczenie P. beauharnaesii w monotypowym rodzaju Beauharnaisius[8]. Rick Wright w 2015 roku[9] wskazuje, że gatunek ten został opisany po raz pierwszy przez Waglera w 1831 roku pod nazwą Pteroglossus Beauharnaisii i w takim razie epitet gatunkowy poprawnie powinien brzmieć beauharnaisii[10].

Dane genetyczne wskazują, że gatunek ten jest blisko spokrewniony z arasari rdzawoszyim (P. bitorquatus)[11].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa: gr. πτερον pteron – pióro; γλωσσα glōssa – język[12]. Epitet gatunkowy honoruje Augusta Charlesa Eugène Napoléona de Beauharnaisa (1810–1835), 2. księcia Leuchtenberg, 2. księcia Eichstätt, księcia-małżonka Marii II, królowej Portugalii w latach 1834–1835, kolekcjonera i mecenasa nauki[12].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 42–46 cm; masa ciała 164–280 g[4]. Charakterystyczny ptak, ze stosunkowo krótkim dziobem i bardzo długi ogonem. Obie płcie mają skręcone, błyszczące czarne pióra na czubku głowy, które tworzą charakterystyczną kędzierzawą „fryzurę”; grzbiet, barkówki i kuper czerwone, reszta górnych części ciała ciemnozielona. Gardło blade z żółto-białymi piórami z błyszczącymi czarnymi plamkami na końcach, czasami ciągnące się do żółtej piersi, na której występuje czerwony pas, brzuch żółty, pokrywy podogonowe żółte, ale mogą występować czerwone wstawki. Szczęka górna brązowo-pomarańczowa z bordowym paskiem pośrodku, żuchwa w kolorze kości słoniowej, przechodząca w pomarańczową w kierunku czubka. Naga skóra na bokach twarzy niebieska, rubinowa nad i za okiem, często ukryta w piórach; tęczówki koloru czerwonego. Samica ma krótszy dziób niż samiec. Młode ptaki ciemniejsze[4].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Ilustracja o podpisie „Adventure with Curl-crested Toucans” autorstwa Josiaha Wood Whympera z 1863 roku przedstawiająca polowanie na arasari kędzierzawego

Głos[edytuj | edytuj kod]

Odzywa się bardzo zmiennym, głębokim „rrek”, miękkim „rrr”, twardym, a nawet chrząkającym „grenk”, w seriach, szybciej lub wolniej, niektóre dźwięki akcentowane kłapaniem dziobem; grupa odzywa się miękkim „et-et” przed noclegiem; sporadycznie odzywa się tubowym „eet”[4]. Zmienne odgłosy prawdopodobnie powiązane z indywidualnymi interakcjami w obrębie grupy[4].

Siedlisko i pokarm[edytuj | edytuj kod]

Arasari kędzierzawy jest najprawdopodobniej gatunkiem osiadłym, migracje odbywają się tylko lokalnie i na krótkie odległości[4]. Ptak ten zamieszkuje nizinne, wilgotne lasy, zarówno suche, jak i bagniste, brzegi lasów i polan, również niższe lesiste wzgórza[4]. Zwykle przebywa poniżej 500 m n.p.m., ale czasami spotykany na 900 m n.p.m., w szczególności w pobliżu Andów[4].

Skład diety jest słabo poznany, spożywa głównie owoce takie jak figi i wawrzynowate z rodzaju Ocotea[4]. Żywi się również jajami i młodymi ptakami, najprawdopodobniej wtedy, gdy odbywają się lęgi i potrzebuje białka dla piskląt[4]. Pokarm zdobywa niemal całkowicie przebywając w grupach liczących od 3 do 12 ptaków, głównie w baldachimie lasu, czasami również w krzewach, które porastają polany[4]. Obserwowano również energicznie ataki i niszczenie gniazd kacyków żółtosternych (Cacicus cela)[4]. W niewoli podobno nie są tak agresywne i drapieżne jak inne gatunki z rodzaju Pteroglossus[4].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Obserwacje i dane ze schwytanych ptaków wskazują, że sezon rozrodczy przypada na okres od maja do sierpnia, okazjonalnie do listopada, a nawet lutego[4]. Kopulację odnotowano w czerwcu, zarówno w Mato Grosso, jak i w Pará[4]. Prawdopodobnie gniazduje w grupach. Gody obejmują głębokie skłony i nawoływanie, z gonitwą wśród drzew[4]. Brak informacji na temat wielkości lęgu, czasu inkubacji czy wychowu młodych[4].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (ang. Least Concern – najmniejszej troski)[2]. Globalna wielkość populacji nie została ilościowo oszacowana, ale gatunek ten jest opisany jako „rzadki”[13]. Zasadniczo gęstość występowania w lesie ocenia się na około 1 ptaka na 10–12 ha lub 8 ptaków na 100 ha[4]. Potrzeba więcej danych na temat biologii tego gatunku, która jest niezbędna w przypadku podjęcia działań ochronnych; obserwacje interakcji tego ptaka z arasari czarnoszyim (P. aracari) i arasari brązowouchym (P. castanotis) mogą dostarczyć użytecznych informacji[4]. Zagrożeniem dla arasari kędzierzawego jest łowiectwo ze strony ludzi: gdy jeden z członków stada zostaje schwytany przez myśliwego lub drapieżnika, reszta grupy nie ucieka, wszystkie ptaki pozostają w pobliżu, nawołując głośno[4]. Podejrzewa się, że ptak ten straci 16,3–20,6% odpowiednich siedlisk w miejscu jego występowania w ciągu trzech pokoleń (21 lat) na podstawie modelu wylesiania Amazonii i jego populacja spadnie o 25% lub więcej w ciągu trzech pokoleń[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pteroglossus beauharnaesii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c BirdLife International 2012, Pteroglossus beauharnaesii, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016 [online], wersja 2016-1 [dostęp 2016-09-25] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Plemię: Ramphastini Vigors, 1825 - chruściele - Rails and Coots (wersja: 2016-09-15). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-09-25].
  4. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t L.L. Short, A. Bonan: Curl-crested Araçari (Pteroglossus beauharnaisii). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-09-25]. (ang.)
  5. F. Gill, D. Donsker (red.): RJacamars, puffbirds, toucans, barbets & honeyguides (ang.). IOC World Bird List: Version 6.3. [dostęp 2016-09-25].
  6. a b J.G. Wagler. Mittheilungen über einige merkwürdige Thiere. „Isis von Oken”. 1832, s. kol. 280, 1832 (niem.). 
  7. Ch.B. Cory. Catalogue of birds of the Americas. „Publication. Field Museum of Natural History. Zoological series”. 13 (2), s. 373 (przypis), 1919 (ang.). 
  8. Ch.L. Bonaparte: Conspectus generum avium. T. 1. Lugduni Batavorum: Apud E.J. Brill, 1850, s. 95. (łac.)
  9. R. Wright. The Correct Name of the Curl-crested Aracari (Pteroglossus beauharnaisii) and the Date of Its Publication. „The Wilson Journal of Ornithology”. 127 (3), s. 547-549, 2015. DOI: 10.1676/14-155.1 (ang.). 
  10. J.G. Wagler. Einiges über die von Sr. Durchlaucht dem Hrn. Herzoge August von Leuchtenberg aus Brasilien zurückgebrachte, in Eichstädt aufgestellte Naturaliensammlung (Schluß). „Das Ausland”. 4, s. 470, 1831 (niem.). 
  11. S.L. Pereira, A. Wajntal. The historical biogeography of Pteroglossus aracaris (Aves, Piciformes, Ramphastidae) based on Bayesian analysis of mitochondrial DNA sequences. „Genetics and Molecular Biology”. 31 (4), s. 964–973, 2008 (ang.). 
  12. a b J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2016. [dostęp 2016-09-23]. (ang.)
  13. D.F. Stotz, J.W. Fitzpatrick, T.A. Parker, D.K. Moskovits: Neotropical birds: ecology and conservation. Chicago: University of Chicago Press, 1996, s. 192. (ang.)
  14. J. Ekstrom, S. Butchart: Curl-crested Araçari Pteroglossus beauharnaesii. BirdLife International. [dostęp 2016-09-27].