Ardovo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ardovo
Ilustracja
Kościół ewangelicki
Państwo  Słowacja
Kraj koszycki
Powiat Rożniawa
Starosta Daniel Fábián[1]
Powierzchnia 11,208[2] km²
Wysokość 268[3] m n.p.m.
Populacja (2016-12-31)
• liczba ludności
• gęstość

160[3]
14,28 os./km²
Nr kierunkowy 058
Kod pocztowy 049 55 (pošta Dlhá Ves)
Tablice rejestracyjne RV
Położenie na mapie kraju koszyckiego
Mapa lokalizacyjna kraju koszyckiego
Ardovo
Ardovo
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Ardovo
Ardovo
48°32′N 20°25′E/48,533333 20,416667
Strona internetowa

Ardovo (węg. Pelsöcardó, Ardó) – wieś (obec) w powiecie Rożniawa w kraju koszyckim, na Słowacji, na terenie historycznego regionu Górny Gemer. Powierzchnia 11,21 km². Liczy 160 mieszkańców (31.12.2016 r.).

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Leży na południowo-zachodnim skraju Płaskowyżu Silickiego (słow. Silická planina), ok. 2 km na południowy wschód od Pleszywca, zajmując płytką (ok. 40 m głębokości) dolinkę otwierającą się ku południowemu zachodowi. Centrum wsi znajduje się na wysokości 268 m n.p.m.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okolica wsi była zamieszkana przez ludzi już w czasach prehistorycznych. Ślady bytności ludzi z okresu neolitu (kultura bukowogórska), z młodszej epoki brązu (kultura pilińska), a następnie z czasów rzymskich znaleziono w niedalekiej Jaskini Ardowskiej. Sama wieś zasiedlona była już we wczesnym średniowieczu, należała do majątków królów Węgier. Najstarsza wzmianka o niej pochodzi z 1243 r., kiedy to – pod nazwą Erdes – należała już do feudalnego „państwa” lokalnych możnowładców – Bebeków. W roku 1318 wspominana jako Ordou, w roku 1320 – Ardo, a w roku 1359 – Ardow (nazwa Ardovo obowiązuje od 1920 r.).

W średniowieczu w jej okolicy wydobywano i przetapiano rudy ołowiu. Od połowy XVI w. wielokrotnie niszczona i wyludniona przez Turków, ponownie była pustoszona w czasie kolejnych powstań antyhabsburskich w XVII w. tak, że od 1682 r. stała pusta. Rekolonizowana po 1710 r. przez ludność pasterską związaną z ostatnią falą tzw. osadnictwa wołoskiego. W 1828 r. miała 30 gospodarstw i 254 mieszkańców, którzy zajmowali się pasterstwem (głównie hodowlą owiec) i wypalaniem węgla drzewnego.

Od 1881 r. wieś administracyjnie należała do węgierskiego komitatu Gemer – Mały Hont (węg. Gömör-Kishont). Po I wojnie światowej w granicach Czechosłowacji, w latach 1938–1945 ponownie należała do Węgier. Po II wojnie światowej aż do 1960 r. należała do powiatu (słow. okres) Šafárikovo w kraju bańskobystrzyckim.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół ewangelicki (tzw. tolerancyjny) z 1788 r., wzniesiony na stoku nad centrum wsi na fundamentach znacznie starszej budowli. Murowany, w stylu barokowo-klasycystycznym, wieża dobudowana w 1928 r. Wyposażenie, łącznie z organami, barokowe, z XVIII w. Wokół kościoła pozostałości muru obronnego z XVI-XVII w.

Ciekawostki w okolicy[edytuj | edytuj kod]

  • W górnym końcu wsi wydajne wywierzysko (słow. Ardovská vyvieračka), z którego woda zasila wiejski wodociąg.
  • Około 1 km na południowy wschód od wsi znana Jaskinia Ardowska.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-17].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-17].
  3. a b Slovakia: Košický kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-11-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ďurček Jozef a kolektív: Slovenský kras. Turistický sprievodca ČSSR, č. 41, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1989, ​ISBN 80-7096-020-5​.
  • Slovenský kras – Domica. Turistická mapa 1:50 000, wydanie 3, wyd. VKÚ Harmanec 2007, ​ISBN 80-8042-413-6​.