Vlachovo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Vlachovo
Ilustracja
Kościół luterański
Państwo  Słowacja
Kraj  koszycki
Powiat Rożniawa
Starosta Peter Pakes[1]
Powierzchnia 37,332[2] km²
Wysokość 403 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

860
23,04 os./km²
Nr kierunkowy 058
Kod pocztowy 049 24
Tablice rejestracyjne RV
Położenie na mapie kraju koszyckiego
Mapa lokalizacyjna kraju koszyckiego
Vlachovo
Vlachovo
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Vlachovo
Vlachovo
48°46′19″N 20°24′45″E/48,771944 20,412500
Strona internetowa
Vlachowo w 1934 r.
Pomnik poległych
Urząd wiejski

Vlachovo – wieś (obec) na Słowacji położona w kraju koszyckim, w powiecie Rożniawa.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś leży nad rzeką Slaná, na terenie historycznego Gemeru, w obrębie dwóch mezoregionów Rudaw Słowackich; po lewej stronie rzeki Slaná są to Volovské vrchy, po prawej Pogórze Rewuckie (Revucká vrchovina)[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Vlachovo powstało prawdopodobnie w pierwszej połowie XIV w., a założyć je mieli górnicy z niedalekiej Dobszyny. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi jednak z 1427 r.[4], kiedy to liczyła ona 40 gospodarstw i nazywano ją Alahpathaka, a po węgiersku – Lampertfalva. Z niemieckiego nazywano ją Lampertdorf, po łacinie – Lampertvilla. Miejscowa ludność słowacka z kolei nazywała ją Lampertovo. Nazwa ta utrzymała się do końca XVI w. Pochodziła być może od Lamperta – pierwszego sołtysa, a może od imienia św. Lamberta – patrona wsi.

Aż do początku XV w. była wsią czysto górniczą, istniała w niej prymitywna huta żelaza z kuźnicą (hamernią). W pierwszej ćwierci XV w. nad Vlachovskim Potokiem pojawili się pierwsi osadnicy wołoscy i od nich poszła obecna nazwa wsi.

Pierwotnie należała do rodu Bebeków ze Štítnika. Z czasem właściciele zaczęli podnosić wysokość obciążeń feudalnych mieszkańców wsi i zamieniać je na rentę pieniężną. To sprawiło, że zarówno górnicy jak i osadnicy wołoscy stracili większość swoich przywilejów.

W 1566 r. wraz z okolicznymi wsiami została spustoszona przez Turków i następnie musiała im płacić trybut. W latach 1709–1710 okolicę nawiedziła zaraza morowa, w wyniku której zmarła większa część mieszkańców wsi. W roku 1728 wieś miała dwóch właścicieli: Józefa Andrássyego i Zygmunta Erdödyego. W roku 1773 jako jedyny właściciel występuje już jednak tylko Karol Andrássy. W tym roku żyło we wsi 63 zagrodników i 37 komorników, którzy pracowali w dwóch miejscowych hamerniach.

Na początku XIX w. istniały we wsi 4 piece do wytopu żelaza i 4 kuźnice (hamernie). W roku 1828 liczba mieszkańców wsi wynosiła 967. Pracowali oni w kopalniach rudy, kuźnicach, wypalali węgiel drzewny i zajmowali się furmanieniem. W 1843 r. decyzją Karola Andrássyego został wybudowany wielki piec, który pracował do końca XIX w., chociaż kuźnice zaprzestały działalności już w połowie XIX stulecia.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według danych z dnia 31 grudnia 2012, wieś zamieszkiwało 860 osób, w tym 428 kobiet i 432 mężczyzn[5].

W 2001 roku pod względem narodowości i przynależności etnicznej 99,58% mieszkańców stanowili Słowacy, a 0,32% Węgrzy[6].

Ze względu na wyznawaną religię struktura mieszkańców kształtowała się w 2001 roku następująco[6]:



    Zmiany liczby ludności w miejscowości Vlachovo od 1996 roku[7].
    Źródło: Štatistický úrad Slovenskej republiky

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • tzw. Huta Karola (słow. Karlova huta) z 1843 r. – cenny zabytek techniki;
  • Dwór (słow. kaštiel) Andrássych z pierwszej ćwierci XIX w.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-11-28].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-11-28].
  3. Turystyczna i satelitarna mapa Słowacji. [dostęp 2017-8-17].
  4. Statystyki ogólne miejscowości (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  5. Dane statystyczne dotyczące liczby mieszkańców (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09].
  6. a b Statystyki mieszkańców na podstawie spisu statystycznego z roku 2001 (ang.). Statistical Office of the Slovak Republic. [dostęp 2013-09-09].
  7. Databáza (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2013-09-09].