Ariowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
„Ariowie wkraczający do Indii, 3500 p.n.e.”, ilustracja z Hutchinsons History of the Nations, ok. 1910 r.

Ariowie (lub Indoirańczycy) – termin używany dawniej dla indoirańskiego odłamu ludów indoeuropejskich[1]. Ludność ta zamieszkiwała Azję Środkową oraz część terenów Afganistanu i Indii (Indoariowie). Dawniej uważana za imigrantów bądź najeźdźców z północy. Obecnie udowodniona jako południowy odłam Scytów i jeden z autochtonicznych ludów Indii, Pakistanu i Afganistanu, tożsamą z południowi Scytami, lecz realnie północnego pochodzenia[2].

Z czasem ich język zaczął wpływać, bądź łączyć się z językami południowych Indii, co doprowadziło do ekspansji języka hindi na południe[2]. Za Ariów historycznie uważa się całą ludność mówiącą tym językiem i jego starymi formami, także nieposiadających północnego pochodzenia.

Ariowie prowadzili półkoczowniczy tryb życia, a źródłem ich przewagi militarnej był udomowiony przez nich północny koń, którego zaprzęgali do południowych rydwanów. Ich społeczeństwo dzieliło się na trzy klasy – kapłanów, wojowników i wytwórców, odpowiadające późniejszym hinduskim braminom, kszatrijom i wajśjom. Obecność klasy kapłanów wiąże się z silnie zrytualizowanym charakterem ich religii, która opierała się na składaniu krwawych ofiar i sprawowaniu obrzędów związanych z kultem świętego napoju haomy (indyjskiej somy). Wierzyli oni także w życie pozagrobowe i czcili rozbudowany panteon bóstw.

Języki indoaryjskie w dzisiejszych Indiach

W nauce walczą ze sobą zwolennicy dwóch hipotez odnośnie do trasy wędrówki Ariów do Iranu – przez Azję Środkową albo przez Kaukaz. Obie mają za sobą silne argumenty, pochodzące zarówno z badań archeologicznych, jak i tekstów źródłowych. Dlatego niektórzy historycy proponują, by przyjąć, iż Ariowie docierali na teren dzisiejszego Iranu obiema drogami[3][4].

W okresie od XIX do XIV wieku p.n.e. ich działalność w dolinie Indusu, doprowadziła do zwiększenia się ilości osób mówiących ich językiem – prawdopodobnie ich język przyswoili Drawidowie, co zmniejszyło zasięg języka drawidyjskiego, ograniczając go do południowej części półwyspu. Stanowią jeden z najważniejszych ludów, które dały początek wieloetnicznej społeczności Hindusów.

Etymologia i definicje[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Aryan, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2014-03-22] (ang.).
  2. a b Zofia Zawadzińska, Porównanie teorii allochtonicznej oraz autochtonicznej pochodzenia Słowian w świetle danych archeologicznych i antropologicznych, Repozytorium Uniwersytetu Jagiellońskiego, 19 września 2016.
  3. Bobodżan Gafurow: Dzieje i kultura ludów Azji Centralnej. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1978, s. 39-43.
  4. Bogdan Składanek: Historia Persji. T 1, Od czasów najdawniejszych do najazdu Arabów. Warszawa: Dialog, 1999, s. 48-51. ISBN 83-88238-09-4.
  5. Andrzej M. Kempiński: Słownik mitologii ludów indoeuropejskich. Poznań: KW SAWW, 1993, s. 47. ISBN 83-85066-91-8.