Ślazowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ślazowate
Ilustracja
Ślaz zaniedbany
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Nazwa systematyczna
Malvaceae Juss.
Gen. Pl.: 271. 4 Aug 1789, nom. cons.
Malvaviscus arboreus

Ślazowate, malwowate (Malvaceae Juss.) – rodzina roślin należąca do rzędu ślazowców (Malvales). Są to rośliny zielne, krzewy i drzewa szeroko rozprzestrzenione na Ziemi, we wszystkich niemal strefach klimatycznych. Większość gatunków występuje w strefie tropikalnej. W Polsce występują dziko lub jako rośliny uprawiane lub dziczejące gatunki z rodzajów: anoda (Anoda), ketmia (Hibiscus), malwa (Alcea), prawoślaz (Althaea), ślaz (Malva), ślazówka (Lavatera), ślęzawa (Malope), zaślaz (Abutilon)[2]. Rośliny z tej rodziny produkują cyklopropenowe kwasy tłuszczowe i chinony z terpenoidów[1].

Morfologia[edytuj]

Pokrój
Rośliny zielne, krzewy lub drzewa.
Liście
Ulistnienie skrętoległe lub nakrzyżległe. Liście zazwyczaj zgięte wzdłuż nerwu, o całych brzegach lub ząbkowanych. Nerwacja pierzasta drugorzędna.
Kwiaty
Kwiatostan to zmodyfikowana wierzchotka na ogół z trzema podsadkami na szypułce z kwiatem szczytowym, dwiema naprzeciwległymi podsadkami i gałęziami kwiatostanu. Czasami całość zredukowana do pojedynczego kwiatu i zrośniętego kieliszka. Kielich zaworowy. Korona zrosłopatkowa zachodząca dachówkowo. Pręciki i słupki na wypukłym dnie kwiatowym są wyżej niż nasada okwiatu. Liczne zrośnięte pręciki w pięciu grupach, ale zasadniczo dwa razy licznijsze od płatków korony i są na obrzeżach kwiatu. Słupki zrośnięte. Znamię na ogół suche.
Owoc
Na ogół torebka.

Systematyka[edytuj]

Pozycja systematyczna rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)
ślazowce

Neuradaceae




wawrzynkowate Thymelaeaceae




Sphaerosepalaceae



arnotowate Bixaceae




czystkowate Cistaceae




Sarcolaenaceae



dwuskrzydlowate Dipterocarpaceae






morzyczystkowate Cytinaceae



rozcięgowate Muntingiaceae




ślazowate Malvaceae





Podział rodziny według APweb (aktualizowany system APG IV z 2016)

Do rodziny należą 243 rodzaje zawierające ponad 4225 gatunków. W dawniejszych systemach klasyfikacyjnych wiele z tych grup wyróżnianych było w randze odrębnych rodzin, jednak w świetle współczesnej wiedzy tradycyjnie wyróżniane taksony miały charakter parafiletyczny lub polifiletyczny. W obrębie rodziny wyróżnia się obecnie 9 grup roślin w randze podrodzin[1].

ślazowate


Grewioideae



Byttnerioideae dawniej w zatwarowatych (Sterculiaceae)





Brownlowioideae dawniej w lipowatych (Tiliaceae) lub Brownlowiaceae



Dombeyoideae dawniej w zatwarowatych Sterculiaceae



Helicteroideae dawniej w zatwarowatych Sterculiaceae



Sterculioideae dawniej w zatwarowatych Sterculiaceae



lipowe (Tilioideae) dawniej jako Tiliaceae




ślazowe (Malvoideae) dawniej Malvaceae



wełniakowe (Bombacoideae) dawniej wełniakowate (Bombacaceae)





Wykaz rodzajów[3]

Podrodzina Grewioideae Hochreutiner

Należy tu ok. 25 rodzajów z 770 gatunkami występującymi w strefie międzyzwrotnikowej[1].

Podrodzina Byttnerioideae Hochreutiner

Należy tu ok. 26 rodzajów z 650 gatunkami występującymi w strefie międzyzwrotnikowej, a szczególnie w Ameryce Południowej[1].

Podrodzina Brownlowioideae Burret

Należy tu 8–9 rodzajów z 68 gatunkami. Takson opisywany także w randze odrębnej rodziny Berryaceae Doweld lub Brownlowiaceae Cheek[1].

Podrodzina Dombeyoideae Beilschmied

Należy tu 20–21 rodzajów z 381 gatunkami. Takson wyróżniany czasem jako odrębna rodzina Dombeyaceae Desfontaines. Rośliny występują głównie w Afryce i południowej Azji, szczególnie licznie na Madagakarze i Maskarenach[1].

Podrodzina Helicteroideae Meisner

Należy tu 8–10 rodzajów z 95 gatunkami. Takson opisywany był jako odrębna rodzina Durionaceae Cheek, Helicteraceae J. Agardh i Triplochitonaceae Schumann. Zaliczane tu rośliny występują w tropikach, zwłaszcza w Azji południowo-wschodniej[1].

Podrodzina Sterculioideae Burnett

Należy tu 12 rodzajów z 430 gatunkami. Takson opisywany był jako odrębna rodzina Sterculiaceae Salisbury. Zaliczane tu rośliny występują w strefie międzyzwrotnikowej[1].

Podrodzina Tilioideae Arnott – lipowe

Należą tu 3 rodzaje z 50 gatunkami. Takson opisywany był jako odrębna rodzina Tiliaceae Jussieu[1].

Podrodzina Malvoideae Burnett – ślazowe

Podrodzina obejmująca 78 rodzajów z 1670 gatunkami. Opisywana w niektórych systemach jako rodzina ślazowatych Malvaceae sensu stricto (np. w systemie Reveala).
  • Plemię Hibisceae
  • Plemię Malveae

Podrodzina Bombacoideae Burnett – wełniakowe

Podrodzina obejmująca 90 gatunków grupowanych w 16 do 28 rodzajów (w zależności od ujęcia systematycznego). Opisywana w niektórych systemach jako rodzina wełniakowatych Bombacaceae Kunth.
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa ukęślowe (Dilleniidae Takht. ex Reveal & Tahkt.), nadrząd Malvanae Takht., rząd ślazowce (Malvales Dumort.), podrząd Malvineae Rchb., rodzina ślazowate (Malvaceae Juss.)[4].

Rodzina ślazowatych według Reveala jest wąsko wydzielona i odpowiada podrodzinie Malvoideae według ujęcia Angiosperm Phylogeny Website.

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2016-11-02].
  2. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  3. United States Department of Agriculture Agricultural Research Service: Family: Malvaceae Juss. (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-02-19].
  4. Crescent Bloom: Malvaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-02-19].