Automatyczna przepustnica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dźwignie przepustnicy w A 320 ustawione przez automatyczną przepustnicę w pozycji lotu po trasie.

Automatyczna przepustnica (ang. autothrottle, automatic throttle, A/T) pozwala pilotowi regulować moc silników samolotu przez określenie pożądanej charakterystyki lotu, a nie ręczne sterowanie przepływem paliwa. Ten system pozwala oszczędzać paliwo i wydłużać żywotność silników dzięki odmierzaniu dokładnych ilości paliwa potrzebnych do osiągnięcia wymaganej prędkości przyrządowej lub ustalać moc dla różnych faz lotu. A/T i AFDS (Auto Flight Director Systems) pracują razem, realizując plan lotu i zmniejszają obciążenie pracą pilotów[1].

Tryby pracy[edytuj]

A/T może utrzymywać (lub próbować osiągnąć) dwa parametry: prędkość i ciąg.

W trybie prędkości przepustnica jest tak ustawiana, żeby osiągnąć prędkość docelową. Ten tryb reguluje prędkość z zachowaniem operacyjnych marginesów bezpieczeństwa. Na przykład jeśli pilot wybierze prędkość docelową mniejszą niż prędkość przeciągnięcia lub większą niż prędkość maksymalna, system automatycznej przepustnicy ustawi prędkość najbliższą docelowej prędkości w granicach prędkości bezpiecznej.

W trybie ciągu silnik utrzymuje stałą moc ustawioną zgodnie z różnymi fazami lotu. Na przykład podczas startu A/T utrzymuje stałą moc startową, aż do zakończenia startu. Podczas wznoszenia A/T utrzymuje stałą prędkość wznoszenia, a podczas schodzenia A/T cofa manetki na bieg jałowy (idle), itd. Gdy automatyczna przepustnica pracuje w trybie ciągu, prędkość jest regulowana przez pochylenie (lub kolumnę sterową) i NIE jest zabezpieczana przez A/T. Wysokościomierz radiolokacyjny najczęściej dostarcza danych w tym trybie (w Boeingu dane są podawane do automatycznej przepustnicy cały czas; zobacz niżej)[1][2][3].

Zastosowanie[edytuj]

W samolotach Boeinga A/T może być używana podczas każdej fazy lotu: startu, wznoszenia, lotu po trasie, zniżania, podejścia, całą drogę aż do lądowania lub odejścia na krąg (z wyjątkiem awarii). Kołowanie nie jest częścią lotu i A/T nie działa podczas niego. W większości przypadków tryb A/T jest ustawiany automatycznie i nie wymaga ręcznego wyboru, chyba, że jego działanie zostanie przerwane przez pilotów.

Zgodnie z procedurami lotu opublikowanymi przez Boeinga, A/T jest włączana PRZED procedurą startu i automatycznie wyłączana dwie sekundy po lądowaniu. Podczas lotu zawsze jest możliwe przejście z A/T na ręczne sterowanie ciągiem. Zwolnienie ręcznego sterowania pozwala A/T ponownie przejąć kontrolę, a przepustnica wraca do pozycji nakazanej przez mechanizm oprócz dwóch trybów (w boeingach): IDLE i THROTTLE HOLD. W tych dwóch trybach przepustnica pozostaje w pozycji ustawionej ręcznie[4].

Początki[edytuj]

Prymitywna automatyczna przepustnica została zamontowana w późniejszych wersjach odrzutowych myśliwców Messerschmitt Me 262 pod koniec II wojny światowej[5]. Obecnie jest często łączona z Flight Management System (FMS), a FADEC jest rozwinięciem tej koncepcji, polegającym na kontroli wielu innych parametrów oprócz przepływu paliwa.

Przypisy

  1. a b Understanding autothrottle [w:] Stephen Pope, Autothrottle Advances, 29 kwietnia 2015.
  2. Safety benefits [w:] Stephen Pope, Autothrottle advances, 29 kwietnia 2015.
  3. Pitch coupling [w:] B737 Autothrottle (A/T) - Normal and Non-Normal Operations, 2 września 2014.
  4. B737 Autothrottle (A/T) - Normal and Non-Normal Operations, 2 września 2014.
  5. Early autothrottles [w:] Stephen Pole, Autothrottle advance, 29 kwietnia 2015.

Bibliografia[edytuj]

US patent US3362661, C. Booth George, H. Post Morris, W. Prilliman Floyd, G. Redmond Jr William, „Autothrottle”, wydany 09. 01. 1968