Bój w dolinie Hazara

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bój w dolinie Hazara
Radziecka interwencja w Afganistanie
Czas 30 kwietnia 1984
Miejsce Pandższer
Terytorium Afganistan
Wynik klęska oddziału radzieckiego
Strony konfliktu
 ZSRR mudżahedini
Dowódcy
Aleksandr Koroliow,
Piotr Suman
Ahmad Szah Masud
Siły
220 ?
Straty
57–87 zabitych,
45–58 rannych
25 zabitych
Położenie na mapie Afganistanu
Mapa lokalizacyjna Afganistanu
miejsce bitwy
miejsce bitwy
35,31389°N 69,63889°E/35,313889 69,638889

Bój w Dolinie Hazara lub zagłada 1. batalionu 682. pułku zmotoryzowanego (ros. trb. Gibiel 1-go batalona 682-go motostriełkowogo połka) – jeden z epizodów walk podczas radzieckiej interwencji w Afganistanie w czasie którego, 30 kwietnia 1984, wykonując zadania operacji „Panczszir-84” radziecki batalion piechoty zmotoryzowanej został zaatakowany i rozbity przez mudżahedinów Szaha Masuda w Dolinie Hazara (Dolina Pandższeru).

Przebieg działań[edytuj | edytuj kod]

Mudżahedini Ahmad Szah Masuda

Wiosną 1984 oddziały radziecko-rządowe prowadziły w dolinie Panczsziru największą w historii wojny w Afganistanie operację przeciwko partyzantom Szacha Masuda. Jednym z jej elementów było przeczesywanie bocznych, mniejszych dolin Panczsziru, gdzie wyparci partyzanci szukali schronienia. Pod koniec kwietnia zadanie takie otrzymał w dolinie Hazara 1 batalion 682 p-ku zmot. ze 108 dyw. zmot. pod dowództwem kpt. Aleksandra Koroliowa. Kiedy batalion podszedł do wejścia do doliny, otrzymał do d-cy p-ku p.płk. Piotra Sumana rozkaz zajęcia w pierwszej kolejności wzgórz po obu stronach doliny, co zaczęła wykonywać 3. kompania batalionu. Wkrótce potem rozkaz ten został anulowany przez d-cę 108 dyw. gen. Wiktora Łogwinowa, który nakazał zajęcie doliny bez zapewnienia osłony z gór. P.płk. Suman zakwestionował ten rozkaz, za co natychmiast został przez generała pozbawiony dowodzenia nad batalionem. W zamian d-ca dyw. obiecał Koroliewowi pełne wsparcie i osłonę Mi-24.

Rankiem 30 kwietnia o godz. 10:00 niepełny batalion (1 i 2 kompania – 220 ludzi) dwoma kolumnami po obu stronach rzeki Hazary rozpoczął marsz w głąb doliny. Nie posiadał osłony od strony gór ani z powietrza, ponieważ obiecane przez gen. Łogwinowa śmigłowce z niewiadomych przyczyn nie dotarły. Po przeczesaniu pierwszego kiszłaku (Meliwa), około południa oddział wyszedł na nieduży płaskowyż, gdzie dostał się w huraganowy ogień z broni strzeleckiej i moździerzy. Zajmujący dogodne pozycje na wzgórzach mudżahedini, prowadząc z trzech stron ogień krzyżowy, zaczęli zadawać Rosjanom dotkliwe straty. Dowódca batalionu idący na przedzie kolumny, poległ w pierwszych minutach walki. Ogień snajperów szybko unieszkodliwił też większość oficerów (w sumie poległo ich 12). Po dwóch godzinach, śmigłowce w końcu przybyły, jednak ostrzelane przez mudżahedinów z broni wielokalibrowej – odleciały. Pojawiała się też para Su-25, jednak ich nalot nie uczynił większych szkód atakującym, którzy skryli się w licznych niedużych jaskiniach i skalnych szczelinach. Pod koniec dnia, kiedy mudżahedini wobec zapadających ciemności przerwali ostrzał i zaczęli się wycofywać, batalion w pełni utracił zdolność bojową. Jego ewakuacja zajęła kilka następnych dni. Ok. 25 żołnierzom udało się samodzielnie wydostać z doliny.

Idący z przodu radiotelegrafiści: kierujący ogniem artylerii (Sasza Babicz) i kierujący ogniem lotnictwa padli martwi, rażeni kulami. Ja również oberwałem, ranili mnie w obie nogi. Upadłem i zacząłem wykopywać duży kamień. Skąd miałem na to siły ? Myślałem, że wszyscy zginiemy. Skuliłem się za tym kamieniem i kule zaczęły trafiać w niego, powodując odpryski. [...] Dowódca batalionu został ranny od razu. Upadł, ale ciągle dowodził batalionem. Widziałem jak łącznościowcy podbiegali do niego. Wzywał d-cę puku i meldował, że batalion wpadł w zasadzkę i walczy. [...] Trafiła mnie trzecia kula, zaryłem nosem w ziemię i na jakiś czas straciłem przytomność. Nie wiem ile tak przeleżałem, ale kiedy odzyskałem świadomość i zacząłem wołać dowódcę batalionu, szef łączności krzyknął, że nie żyje.
— z-ca d-cy batalionu, kpt. S. Griadunow [1]


Do naszych chłopaków celnie strzelali snajperzy. A do nastania nocy mudżahedini i jacyś ludzie o europejskim wyglądzie, ubrani w sportowe dresy, zeszli do nas i zaczęli obrzucać granatami. Zbierali broń, dobijali rannych. Byłem ranny w nogę, ale mnie nie zauważyli – odeszli w góry...
— szer. A. Poplietanyj [2]

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Radziecka interwencja w Afganistanie

Sztorm-333ChostPanczszir-82UrgunPanczszir-84Dolina HazaraPrzełęcz MarawaraZhawarJajiArghandabMagistralaWzgórze 3234 ArrowTajfun

Bój Dolinie Hazara przyniósł największe straty radzieckiego pododdziału w historii radzieckiej interwencji w Afganistanie poniesione w ciągu jednego dnia. Według różnych ocen było to od 57 do 87 zabitych (w tym d-ca batalionu kpt. Koroliow, który pomimo zranienia do końca dowodził swoimi żołnierzami) i 45 - 58 rannych[3][1]. Stąd często nazywany jest "czarnym dniem" Armii Radzieckiej w Afganistanie.

D-ca 682 p-ku pomimo, że był przeciwny skierowaniu pozbawionego osłony batalionu w głąb doliny został postawiony przed sądem wojskowym, zdegradowany i przeniesiony na Białoruś, gdzie mieszka do dziś w Homlu[4]. Gen. Łogwinow został usunięty ze stanowiska d-cy dywizji. Według relacji jednego z oficerów, wiedział na jakie ryzyko naraża batalion posyłając go w głąb doliny bez ubezpieczenia. Chciał jednak zyskać na czasie i wykonać zadanie w wyznaczonym przez dowództwo terminie[1].

Od 2007 roku, corocznie 30 kwietnia w Bałabanowie (obw. kałuski) na grobie poległego d-cy batalionu kpt. Koroliowa zbierają się ocaleli żołnierze batalionu i rodziny poległych na nieformalnym zjeździe weteranów[2].

Straty[edytuj | edytuj kod]

Lista poległych żołnierzy radzieckich (niepełna):

  • oficerowie i chorążowie
  1. kpt. Koroliow Aleksandr
  2. p.por. Aljabin Roman
  3. p.por. Bugara Wiaczesław
  4. p.por. Duda Igor
  5. p.por. Gajworonski Wiktor
  6. p.por. Iljaszenko Wiktor
  7. kpt. Kirsanow Aleksandr
  8. kpt. Kurdjuk Siergiej
  9. p.por. Kutyriew Konstantin
  10. chor. Moroz Nikołaj
  11. chor. Siwokobylienko Władimir
  12. kpt. Szczedrigin Wsiewołod
  13. p.por. Szynkarienko Aleksandr
  • podoficerowie i szeregowi
  1. szer. Ałłaszow Zakir
  2. kpr. Annagieldyjew Achmat
  3. szer. Babicz Aleksandr
  4. kpr. Bajkieiżeiew Matichaj
  5. kpr. Chabibullin Iłgasz
  6. szer. Chałchużajew Bachtijar
  7. szer. Cyganiuk Walierij
  8. szer. Dragancza Wasilij
  9. szer. Dudkin Wiktor
  10. szer. Gantimurow Siergiej
  11. szer. Gorobiec Jurij
  12. szer. Gynku Witalij
  13. szer. Fiszelzon Alieksiej
  14. kpr. Hetz Dmitrij
  15. szer. Ibrahimow Israił
  16. szer. Jesienbajew Żangeldy
  17. szer. Junusow Bahtier
  18. szer. Jusupow Junusali
  19. szer. Kachidze Tengiz
  20. sierż. Korzik Aleksandr
  21. szer. Kraguliec Siergiej
  22. szer. Łaziebnyj Nikołaj
  23. sierż. Michajłow Władimir
  24. sierż. Miczuda Wiktor
  25. szer. Możow Siergiej
  26. szer. Nurmatow Murzaił
  27. szer. Ostapienko Oleg
  28. sierż. Prokopiew Oleg
  29. szer. Rażabow Sułtanbaj
  30. szer. Rizmont Walierij
  31. szer. Sadowoj Władimir
  32. szer. Sapiego Fiodor
  33. kpr. Swita Oleg
  34. kpr. Sowdierow Behmuhammad
  35. szer. Szapował Oleg
  36. szer. Szewczenko Władimir
  37. sierż. Tabakar Aleksandr
  38. szer. Tabaszewski Władimir
  39. kpr. Tasztiemirow Szawkat
  40. szer. Udalcow Nikołaj
  41. szer. Wiszniewski Aleksandr

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Liachowski...
  2. a b Orbatowa...
  3. Andrzej Kowalczyk, Afganistan 79-89, Warszawa: „Altair”, 1994, s. 27, ISBN 83-86217-03-0, OCLC 802005573.
  4. Aleksandr Słabkow: Tragiedija odnogo bataliona (ros.). W: Wiesti niedieli [on-line]. 15.02.2009. [dostęp 28 stycznia 2010].