Sztorm-333

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sztorm-333
Radziecka interwencja w Afganistanie
Evstafiev-spetsnaz-prepare-for-mission.jpg
Oddział Specnazu w Afganistanie
Czas 27 grudnia 1979
Miejsce Pałac Tadż-bek, Kabul
Terytorium Afganistan
Wynik Sukces komandosów radzieckich
Strony konfliktu
 ZSRR
(GRU, KGB)
Flag of Afghanistan (1980).svg DRA
Ochrona Hafizullaha Amina
Dowódcy
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wasilij Kolesnik
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Grigorij Bojarinow
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Wadim Kirpiczenko
Flag of Afghanistan (1980).svg Hafizullah Amin
Flag of Afghanistan (1980).svg mjr Dżandat
Siły
670 żołnierzy 1400-1450 żołnierzy i ochroniarzy
Straty
22 żołnierzy i nieznana liczba rannych 650-700 zabitych i rannych
Hafizullah Amin
Radziecka interwencja w Afganistanie

Sztorm-333ChostPanczszir-82UrgunPanczszir-84Dolina HazaraPrzełęcz MarawaraZhawarJajiArghandabMagistralaWzgórze 3234ArrowTajfun

Pałac Tadż-bek (1987).

Operacja „Sztorm-333” (ros. Шторм-333), znana również jako szturm na pałac Amina w Kabulu – operacja radzieckich grup specjalnych przeprowadzona 27 grudnia 1979 w Kabulu, której celem było odsunięcie od władzy prezydenta Afganistanu Hafizullaha Amina.

Przyczyny[edytuj | edytuj kod]

Amin od kiedy został prezydentem Afganistanu próbował zmniejszyć zależność kraju od ZSRR. Starał się to realizować poprzez równoważenie polityki zagranicznej, za pomocą zacieśniania stosunków z Iranem i Pakistanem. Postawa Amina budziła obawy Kremla, gdzie na afgański rząd patrzono z coraz większą podejrzliwością. Szczególnie niechętnie przywódcy ZSRR patrzyli na Amina po tym gdy ten spotkał się osobiście z Gulbuddinem Hekmatjarem będącym jednym z czołowych antykomunistów Afganistanu[1]. Prezydent starał się nawiązać lepsze stosunki z USA[2]. Równocześnie jego rządy doprowadziły do tarć wewnątrz rządzącej Ludowo-Demokratycznej Partii Afganistanu w której Amin będący zwolennikiem radykalnej (choć sceptycznej wobec ZSRR) "Chalk" opowiedział się przeciwko umiarkowanemu i bardziej proradzieckiemu "Parczam", a następnie rozpoczął represje wobec niej[3].

Decyzja o przeprowadzeniu operacji[edytuj | edytuj kod]

Decyzję o szturmie podjął szef KGB J. Andropow. Jej formalnym powodem był zarzut współpracy agenturalnej Amina z CIA, chociaż on sam optował za wprowadzeniem oddziałów armii ZSRR do Afganistanu[4]. U podstaw decyzji leżało przeświadczenie Leonida Breżniewa i ścisłego kierownictwa partii, że pod dalszymi rządami Amina, który skonfliktował rządzącą partią i przyczynił się do eskalacji wojny domowej, sytuacja w Afganistanie będzie się tylko pogarszać a Afganistan przyjmie antyradziecki i prozachodni kurs.

Atakujący[edytuj | edytuj kod]

Plan ataku opracował płk. GRU Wasilij W. Kolesnik i on nim dowodził. Radzieckie oddziały szturmowe pierwszego rzutu tworzyły dwie grupy KGB: „Grom”, która składała się z 24 komandosów pod dowództwem oficera o nazwisku Romanow i „Zenit”, w której 30 żołnierzami dowodził również bliżej nieznany oficer o nazwisku Siemionow[5]. Obydwie sekcje tworzyły oddział o kryptonimie „Kaskada” pod dowództwem płk. KGB Grigorija I. Bojarinowa – szefa Kursu Doskonalenia Kadry Oficerskiej (KUOS) KGB ZSRR. Te dwa niewielkie oddziały miały za cel jako pierwsze wedrzeć się do pałacu i „wykonać swoje zadania”. Wsparcie i ubezpieczenie miał im zapewnić drugi rzut atakujących – tzw. „batalion muzułmański” (520 ludzi specnazu) pod dowództwem mjr. Chałbajewa i 9 komp. 345 gw. samodz. pułku powietrznodesantowego pod dowództwem por. Wostrotina (80 żołnierzy)[6]. Wszyscy żołnierze radzieccy byli ubrani w afgańskie mundury z białą opaską na ramieniu.

Obrońcy[edytuj | edytuj kod]

Pałacu Tadż-bek broniła straż przyboczna prezydenta złożona ze 150 oficerów. Wspierały ją trzy grupy strażników (ok. 50-100 ludzi), obsadzających liczne posterunki wartownicze. Zewnętrzny pierścień obrony tworzyła licząca 1200 ludzi brygada gw. pod dowództwem mjr. Dżandata; składała się ona z 3 batalionów piechoty zmotoryzowanej i batalionu czołgów T-55 oraz pułku opl uzbrojonego w działa 100 mm.

Szturm[edytuj | edytuj kod]

ZSU-23-4 „Szyłka” – pojazd ten w ciągu sekundy „wypluwa” z siebie 12 kg. stali i materiału wybuchowego. Ich ogień zapewnił atakującym wsparcie decydujące o sukcesie operacji.

Komandosi i spadochroniarze zostali przerzuceni do Kabulu drogą lotniczą w dniach 24-26 grudnia, legalnie, jako rosyjska pomoc wojskowa dla prezydenta Amina, który zwrócił się o nią oficjalnie 25 grudnia. Zajęli drugą linię obrony wokół pałacu (pomiędzy linią obrony prezydenta a pałacem) i ustawili na dogodnych pozycjach działka p. lot. Atak rozpoczął się 27 grudnia o godz. 19:30 czasu lokalnego. Miażdżące wsparcie ogniowe i osłonę atakującym zapewniały 4 samobieżne działka p. lot. ZSU-23-4. Na 3 lub 4 transporterach opancerzonych z afgańskimi znakami rozpoznawczymi grupa „Zenit” ruszyła na pałac. Jeden z pojazdów zniszczyła ochrona Amina, jednak pozostali komandosi wdarli się do budynku i przy pomocy silnego ognia z broni automatycznej i ręcznych granatów, piętro za piętrem, opanowali pałac. Całość operacji trwała ok. 45 min.

Straty[edytuj | edytuj kod]

W czasie szturmu obydwie grupy KGB straciły pięciu ludzi (w tym ich dowódcę, płk. Bojarinowa, który omyłkowo zginął od kul radzieckich spadochroniarzy), spadochroniarze również 5 żołnierzy, a „batalion muzułmański” – 12. Niemal wszyscy atakujący odnieśli rany (głównie od własnego ognia). Straty afgańskie to ok. 150-200 strażników i ochroniarzy oraz ok. 500 gwardzistów na zewnętrznym pierścieniu obrony. Wraz ze swoim synem i rosyjskim lekarzem zginął również sam prezydent Amin, który do końca był przekonany, że atakują go zbuntowane oddziały i oczekiwał pomocy radzieckiej. Nie jest jasne czy zginął od przypadkowych kul, czy też został zabity przez komandosów zgodnie z domniemanym wcześniejszym rozkazem.

Skutki[edytuj | edytuj kod]

Atak z punktu widzenia osiągnięcia celów operacji zakończył się sukcesem. Fakt zlikwidowania głównego ośrodka władzy kraju tuż przed wprowadzeniem do niego swoich wojsk również ułatwił Kremlowi zadanie. Jednak przyszłość pokazała, że jawne zabicie uznawanej głowy państwa z użyciem oddziałów wojskowych i państwowej służby bezpieczeństwa (KGB), dyskredytowało i pozbawiało legitymizacji jakąkolwiek kolejną władzę, a jej szefa czyniła w oczach świata marionetką. Niemniej jednak Karmal doprowadził do istotnej liberalizacji systemowej - jego rząd przywrócił skonfiskowane mienie, przyznał koncesje przywódcom religijnym oraz sprywatyzował niektóre nieruchomości znacjonalizowane podczas wcześniejszych reform oraz wprowadził powszechną amnestie[7]. Z drugiej strony pomimo liberalizacji systemu rządy Karmala były coraz bardziej proradzieckie i rozpoczęły zbrojną interwencję ZSRR w kraju.

Pułkownicy Kolesnik i Bojarinow (pośmiertnie) zostali „po cichu” odznaczeni Złotymi Gwiazdami Bohatera Związku Radzieckiego.

Przypisy

  1. Tomsen 2011, s. 159.
  2. Tomsen 2011, s. 160.
  3. Tomsen 2011, s. 160–161.
  4. Protokół z posiedzenia Politbiura KC KPZR w dn. 17 marca 1979.
  5. Najprawdopodobniej nazwiska dowódców obydwu grup były fałszywe.
  6. Spiecnaz Rossii, Nr 12 (87) 2003.
  7. H. Kakar & M. Kakar 1997, s. 72.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Steven J. Zaloga, Berety z gwiazdami. Radzieckie wojska powietrznodesantowe, Warszawa 2003.
  • C. Schofield, Komandosi rosyjscy, Warszawa 1996.
  • Kakar, Hassan; Kakar, Mohammed (1997). Afghanistan: The Soviet Invasion and the Afghan Response, 1979–1982. University of California Press. ISBN 978-0-520-20893-3.
  • Tomsen, Peter (2011). The Wars of Afghanistan: Messianic Terrorism, Tribal Conflicts, and the Failures of Great Powers. PublicAffairs. ISBN 978-1-58648-763-8.