Bastnazyt
_crystal_with_inclusions.jpg)
| |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Inne nazwy |
Bastenzyt, Hamartyt |
|---|---|
| Skład chemiczny |
fluorowęglan ceru (Ce[F/CO3]) |
| Twardość w skali Mohsa |
4–4,5 |
| Przełam | |
| Łupliwość | |
| Pokrój kryształu | |
| Przezroczystość |
przezroczysty, przeświecający[2] |
| Układ krystalograficzny |
trygonalny[2] |
| Właściwości mechaniczne |
kruchy[1] |
| Gęstość |
4,7–5,2 g/cm³[1] |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
żółta, żółtobrunatna, brunatna, czasami bezbarwna[1] |
| Rysa |
biała[2] |
| Połysk | |
| Współczynnik załamania |
1,717–1,823 (jednoosiowy)[3] |
| Inne |
dwójłomność: 0,101[3] pleochroizm: słaby[3] |
| Dodatkowe dane | |
| Klasyfikacja Strunza |
5.BD.20a[3] |
Bastnazyt (bastenzyt, bastnezyt, hamartyt[4]) – minerał z gromady węglanów, niekiedy zaliczany do grupy halogenków. Należy do minerałów rzadkich.
Nazwa pochodzi od złoża Bastnäs koło Riddarhyttan w Västmanlandzie, w Szwecji[5].
Oprócz form podstawowych, na drodze diadochii tworzy wiele odmian, zawierających takie pierwiastki jak neodym, dysproz, europ czy lutet. Odmiany najczęściej występujące to:
Właściwości
[edytuj | edytuj kod]Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju tabliczkowym (nieco wydłużone). Występuje w skupieniach zbitych, rozetkowych[1] i ziarnistych[2]. Jest minerałem kruchym, przezroczystym do przeświecającego[2].
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Jest składnikiem pegmatytów i utworów pneumatolitycznych hydrotermalnych[1][2]. Bywa spotykany w skarnach i karbonatytach[2]. Współwystępuje z cerusytem, allanitem, kalcytem, dolomitem, monacytem, barytem[1], fluorytem, burbankitem, ankylitem[2].
Miejsca występowania: Niemcy – Schwarzwald, Szwecja – Riddarhyttan, USA – Kalifornia, Kolorado, Nowy Meksyk, Rosja – Ural, Madagaskar, RPA[2].
W Polsce – został stwierdzony na Dolnym Śląsku (Żółkiewka), w okolicach Suwałk (rozpoznany w rdzeniu wiercenia Tajno).
Zastosowanie
[edytuj | edytuj kod]- ważne źródło ceru i innych metali ziem rzadkich
- ceniony[przez kogo?] kamień kolekcjonerski
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j Rupert Hochleitner, Minerały, kamienie szlachetne, skały, Multico Oficyna Wydawnicza, 15 kwietnia 2022, s. 250, ISBN 978-83-7073-816-7.
- ↑ a b c d e f g h i j k l Jerzy Żaba, Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 58, ISBN 978-83-8293-231-7.
- ↑ a b c d e Bastnäsite-(Ce), [w:] Mindat.org [online], Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2025-07-29] (ang.).
- ↑ Bastnezyt. Encyklopedia Gutenberga online.
- ↑ Bastnasite-(Ce). Webmineral. (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- J. Parafiniuk: Minerały. Systematyczny katalog 2004. Warszawa: TG „Spirifer”, 2005.
- A. Bolewski, A. Manecki: Mineralogia szczegółowa. Warszawa: PAE, 1993.
- A. Bolewski: Mineralogia szczegółowa. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1965.
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]Galeria:
Artykuły: