Lutet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy pierwiastka. Zobacz też: lutet (geologia).
Lutet
iterb ← lutet → hafn
Wygląd
srebrzystobiały
Lutet
Widmo emisyjne lutetu
Widmo emisyjne lutetu
Ogólne informacje
Nazwa, symbol, l.a. lutet, Lu, 71
(łac. lutetium)
Grupa, okres, blok 3, 6, d
Stopień utlenienia III
Właściwości metaliczne lantanowiec
Właściwości tlenków słabo zasadowe
Masa atomowa 174,9668(1)[a][3] u
Stan skupienia stały
Gęstość 9840 kg/m³
Temperatura topnienia 1663 °C[1]
Temperatura wrzenia 3402 °C[1]
Numer CAS 7439-94-3
PubChem 23929[4]
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa)

Lutet (Lu, łac. lutetium) – pierwiastek chemiczny z grupy lantanowców w układzie okresowym. Nazwa pochodzi od łacińskiej nazwy Paryża. Dawna nazwa to kasjop (Cp). Zgodnie z terminologią IUPAC lutet jest zaliczany do lantanowców. Także zgodnie z terminologią IUPAC należy on do bloku d, przez co jest jedynym lantanowcem z okresu 6, który nie należy do bloku f. Poprzez przynależność do bloku d, należy on do grupy skandowców.

Pierwiastek został odkryty 1905 r. przez Carla Auera von Welsbacha.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Lutet występuje w skorupie ziemskiej w ilości 0,51 ppm. Najważniejszymi minerałami lutetu są:

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Atom lutetu posiada 71 elektronów o konfiguracji [Xe] 4f145d16s2. Wchodząc w reakcję chemiczną atom traci dwa zewnętrzne elektrony i jeden elektron podpowłoki 5d, co jest nietypowe ponieważ reakcje innych lantanowców wykorzystują elektrony podpowłoki f. Atom lutetu jest najmniejszy spośród atomów lantanowców ze względu na kontrakcję lantanowców[5], co skutkuje tym, że lutet ma największą gęstość, temperaturę topnienia i twardość spośród lantanowców. Niektóre z tych właściwości mogą być wyjaśnione poprzez przynależność pierwiastka do bloku d układu okresowego, co daje mu częściowo właściwości cięższych metali przejściowych. Czasami lutet bywa, z tego względu klasyfikowany jako metal przejściowy, mimo, że IUPAC sklasyfikował go jako lantanowiec.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Izotop lutetu 177Lu jest stosowany w połączeniu z analogami somatostatyny do leczenia nowotworów pochodzenia neuroendokrynnego[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Liczba w nawiasie oznacza niepewność ostatniego podanego miejsca po przecinku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b CRC Handbook of Chemistry and Physics, David R. Lide (red.), wyd. 90, Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-21, ISBN 978-1-4200-9084-0.
  2. ESPI Metals – Lutetium, Safety Data. [dostęp 2015-08-20].
  3. Current Table of Standard Atomic Weights in Order of Atomic Number (ang.). Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights, IUPAC, 2013-09-24. [dostęp 2013-12-02].
  4. Lutet (CID: 23929) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  5. Introduction to the Lanthanides. W: [[1]]: Lanthanide and Actinide Chemistry. John Wiley & Sons, 2006, s. 7. ISBN 0-470-01005-3. (ang.)
  6. POLATOM | Narodowe Centrum Badań Jądrowych Ośrodek Radioizotopów POLATOM, www.polatom.pl [dostęp 2017-11-25] (pol.).