Bitwa o Ortonę

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa o Ortonę
II wojna światowa, Kampania włoska
Ilustracja
Kanadyjski strzelec wyborowy w ruinach Ortony
Czas 20 – 28 grudnia 1943
Miejsce Ortona
Terytorium Włochy
Wynik zwycięstwo Kanadyjczyków
Strony konfliktu
 Kanada  III Rzesza
Dowódcy
Chris Vokes Richard Heidrich
Siły
dwa bataliony jeden batalion
Straty
650 zabitych i rannych[1][2] nieznane
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
miejsce bitwy
miejsce bitwy
42°21′N 14°24′E/42,350000 14,400000
Kampania włoska w czasie II wojny światowej

Operacja Baytown • Operacja Slapstick • Operacja Avalanche • Termoli • Anzio • Ortona • Monte Cassino • Ankona • Bolonia

Bitwa o Ortonę (20–28 grudnia 1943) – seria krótkotrwałych, ale zaciętych walk toczonych przez batalion niemieckich Fallschirmjäger (spadochroniarzy) z 1 Dywizji Spadochronowej pod dowództwem gen. Richarda Heidricha, z kanadyjskimi siłami uderzeniowymi 1 Dywizji Piechoty gen. Chrisa Vokesa. Był to szczytowy moment walk toczonych na Adriatyckim froncie we Włoszech w tzw. „krwawym grudniu”. Do bitwy, nazywanej przez żołnierzy „Małym Stalingradem” z powodu bezpardonowych, krwawych walk na niewielką odległość, doszło w małej nadadriatyckiej miejscowości Ortona, zamieszkiwanej przed wojną przez około 10 000 osób.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

Uderzenie Ósmej Armii na niemieckie pozycje Linii Gustawa na wschód od pasma Apeninów rozpoczęło się 23 listopada forsowaniem rzeki Sangro. Pod koniec miesiąca Linia Gustawa na tym odcinku została w wielu miejscach przełamana i wojska alianckie zaczęły torować sobie drogę ku rzece Moro (7 km dalej na północ), w ujściu której leży Ortona. W celu sforsowania Moro w początkach grudnia, wyczerpaną brytyjską 78 Dywizję Piechoty zluzowała na prawym skrzydle (nad samym morzem) kanadyjska 1 Dywizja Piechoty[3]. W połowie grudnia, po ciężkich walkach w zimowym błocie, 1. brygadę Dywizji, która znalazła się w odległości 3 km od Ortony, zluzowała 2. brygada, która otrzymała zadanie zajęcia miasta.

Ortona miała ogromne znaczenie strategiczne, jako jeden z nielicznych głębokowodnych portów wschodniego wybrzeża, którego wykorzystanie mogło skrócić linie zaopatrzenia Ósmej Armii, rozciągające się aż do Bari i Tarentu na odległym południowym krańcu półwyspu. Wojska Aliantów musiały więc zdobyć miasto. Ortona wchodziła w skład pasa umocnień Linii Gustawa, wobec czego Niemcy zbudowali w miasteczku cały system wzajemnie się wspierających punktów ogniowych. Wraz z rozkazem „walki do końca o każdy dom”[4][5] niemiecka obrona miasta mogła być przeszkodą niemal nie do pokonania.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Martwy spadochroniarz niemiecki

Kanadyjczycy mieli przed sobą elementy znanej z waleczności 1 Dywizji Spadochronowej. W jej skład wchodzili żołnierze zahartowani w wielu walkach na wszystkich frontach II wojny światowej, a przy tym, zgodnie z rozkazem Hitlera, mieli bronić Ortony za wszelką cenę.

Kanadyjski atak na miasto podjęła 20 grudnia 2. brygada siłami jednego batalionu wzmocnionego elementami Seaforth Highlanders[5]. Jednocześnie pododdziały 3. brygady uderzyły na północy miasta, dążąc do oskrzydlenia obrońców i przecięcia ich linii zaopatrzenia i łączności z zapleczem. Postępy były nieznaczne ze względu na trudny teren i zaciekłą obronę niemieckich spadochroniarzy.

W samym mieście Niemcy wznieśli liczne barykady, a wąskie uliczki wiodące do centralnie położonego Piazza Municipale zasypali gruzem. Jedyna droga, jaką mogły posuwać się naprzód kanadyjskie czołgi, była Corso Vittorio Emanuele, która została gęsto zaminowana; liczne pułapki minowe zbierały obfite żniwo podczas wszystkich ośmiu dni walk[6].

Co więcej, Niemcy porozmieszczali w mieście liczne punkty ogniowe wyposażone w karabiny maszynowe i działka przeciwpancerne, niemal uniemożliwiając postępy czołgów i piechoty[6]. Walki o każdy dom były niezwykle ciężkie, ale w ich trakcie Kanadyjczycy wprowadzili taktykę „mysich dziur”. Taktyka ta polegała na wybijania dziur w ścianach budynków (a domy w Ortonie w większości stykały się ścianami) przy użyciu piatów, a nawet nieporęcznych w tych warunkach dział przeciwpancernych[6]. Przez tak wybite otwory żołnierze rzucali granaty i ruszali do ataku. Zwykle uderzano na najwyższym piętrze, a potem oczyszczano budynek schodząc coraz niżej w ciągłych walkach wręcz[5]. „Mysie dziury” używane były także do przedostania się z pokoju do pokoju tego samego mieszkania, czasami całkowicie zaskakując przeciwników.

Taktyki tej używano również do strzelania w poprzek ulicy, co powodowało czasami znaczne straty po obu stronach. Szczególnie śmiertelnego ataku dokonał niemiecki saper Karl Bayerlein, który wysadził w powietrze budynek wraz z zajmującymi go Kanadyjczykami; tylko jeden kanadyjski żołnierz przeżył[7]. Kanadyjczycy odpowiedzieli takim samym atakiem zabijając wszystkich żołnierzy niemieckich dwóch drużyn[6].

Po sześciu dniach zaciętych walk do akcji wszedł 3. batalion 2 Brygady, któremu towarzyszyły czołgi 1 Brygady Pancernej z pułku o nazwie Régiment de Trois-Rivières.

Wreszcie 28 grudnia, po ośmiu dniach walk, wyczerpane oddziały niemieckie, które nie mogły doczekać się posiłków, wycofały się z miasta. Kanadyjczycy ponieśli jednak znaczne straty, sięgające 25% strat w całej kampanii włoskiej.

Dane odnośnie liczby ofiar w ciągu 8-dniowych walk o Ortonę i w czasie całej kampanii grudniowej nie zawsze są ze sobą zgodne. I tak np. Zuehlke twierdzi, że straty Kanadyjczyków wyniosły 1375 zabitych i 964 rannych, podczas gdy na stronie Canadiansoldiers.com znajduje się informacja, że straty 1 Dywizji w grudniu (w tym 1 Brygady forsującej rzekę Moro, 2 Brygady walczącej w mieście i 3 Brygady dokonującej manewru oskrzydlającego) wyniosły 4206 ludzi, w tym 695 zabitych. Na Cmentarzu Wojennym w Ortonie znajduje się 1615 grobów, w tym 1375 kanadyjskich (stąd wniosek Zuehlkego)[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]