Bitwa pod Konotopem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Konotopem
wojna polsko-rosyjska 1654-1667
Czas 8 lipca 1659
Miejsce Konotop
Wynik zwycięstwo polsko-kozacko-tatarskie
Strony konfliktu
Hetmanat,
Rzeczpospolita,
Chanat Krymski
Carstwo Rosyjskie
Kozacy zaporoscy
Dowódcy
Iwan Wyhowski

Mehmed IV Girej

Aleksy Trubecki

hetman Iwan Bezpały

Siły
ok. 30-50 tys. ok. 50-60 tys.[1], 36 tys.[2]
Straty
ok. 3-6 tys. Tatarów, 4 tys. Kozaków[3] 4769 Rosjan, 2 tys. Kozaków[4]
Wojna polsko-rosyjska (1654–1667)

Smoleńsk (1654) - Szkłów (1654) - Szepielewicze (1654) - Ochmatów (1655) - Wilno (1655) - Gródek Jagielloński (1655) Lwów (1655) - Jezierna (1655) - Werki (1658) - Miadzioł (1659) - Konotop (1659) - Lachowicze (1660) - Borysów (1660) - Połonka (1660) - Mohylew (1660) - Lubar (1660) - Słobodyszcze (1660) - Basia (1660) - Cudnów (1660) - Kuszliki (1661) - Witebsk (1664) - Szkłów (1664) - Stawiszcze (1664) - Głuchów (1664)

Bitwa pod Konotopem (zwana niekiedy Sosnowską bitwą lub bitwą nad rzeką Sosnówką) miała miejsce 8 lipca 1659 podczas wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Bohdana Chmielnickiego hetmanem został Iwan Wyhowski, a dwa lata później 22 maja 1659 roku Sejm Rzeczypospolitej zatwierdził unię hadziacką. Pomimo tego część Ukrainy zadnieprzańskiej nadal opowiadała się przeciwko Wyhowskiemu i popierała Moskwę. W konsekwencji armia moskiewska dowodzona przez księcia Aleksieja Nikitycza Trubeckiego przekroczyła Dniepr i obległa obwarowane miasteczko Konotop (ukr. Конотоп), bronione przez ok. 4 tys. Kozaków.

Stosunek sił[edytuj | edytuj kod]

Oblegająca Konotop armia Aleksego Trubeckiego składała się z ok. 28 tys. żołnierzy moskiewskich i ok. 6,6 tys. Kozaków hetmana Iwana Bezpały. Na odsiecz Konotopowi wyruszyła z kolei armia kozacko-polsko-tatarska pod wodzą hetmana kozackiego Iwana Wyhowskiego licząca 32 - 48 tys. żołnierzy (14 - 22 tys. Kozaków, ok. 1,5 tys. Polaków pod dowództwem stolnika kijowskiego Krzysztofa Łasko i ok. 15 - 25 tys. Tatarów).

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Na wieść o odsieczy Trubecki wysłał przeciw Wyhowskiemu zagon jazdy pod dowództwem Semena Pożarskiego (ok. 5,6 tys. Rosjan i 2 tys. Kozaków). Wyhowski podzielił swoje wojska na dwie części i 7 lipca związał walką rosyjski korpus Pożarskiego broniący przeprawy przez rzekę Sosnówka. Jednocześnie oddziały polskie i kozackie zdobyły i zniszczyły most przez rzekę, odcinając Rosjanom możliwość odwrotu, a następnie większa część ordy Mehmed Gireja IV dokonała obejścia pozycji Rosjan, przeprawiła się przez rzekę i uderzyła na korpus Pożarskiego od tyłu. Zaskoczeni Rosjanie zostali osaczeni i zniesieni, jedynie nieliczni zdołali wyrwać się z otoczenia i uciec do warownego obozu armii Trubeckiego pod Konotopem, który po klęsce Pożarskiego w szyku taborowym przedarł się w ciągu 5 dni do Putywla[5]. Jeszcze w tym samym dniu, w którym rozegrała się bitwa, Tatarzy wymordowali niemal wszystkich rosyjskich jeńców (ok. 5 tys.). Skutkiem moskiewskiej klęski pod Konotopem był ostatni wielki najazd tatarski na ziemie rosyjskie w wyniku którego spustoszone zostały razrjad siewski i białogrodzki.

Obecnie na Ukrainie uważa się tę bitwę za największy triumf wojsk ukraińskich nad Rosjanami.

Przypisy

  1. О.Сокирко "Тріумф в час Руїни. Конотопська битва 1659 р." Київ. «Темпора», 2008.
  2. Piotr Kroll: Iwan Wyhowski. W: P. Kroll, M. Nagielski, M. Wagner: Hetmani zaporoscy w służbie króla i Rzeczypospolitej. Zabrze: Infort Editions, 2010. ISBN 9788389943521.
  3. Бабулин И.Б. Битва под Конотопом. 28 июня 1659 года – М.: Цейхгауз, 2009.
  4. Н. Смирнов, «Как под Конотопом упадок учинился...»(мифы и реальность)//Труды по русской истории. Сборник статей в память о 60-летии И.В. Дубова. М.: Парад, 2007, с. 334-353.
  5. http://www.wilanow-palac.pl/krwawa_jatka_pod_konotopem.html.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Kroll: Iwan Wyhowski. W: P. Kroll, M. Nagielski, M. Wagner: Hetmani zaporoscy w służbie króla i Rzeczypospolitej. Zabrze: Infort Editions, 2010. ISBN 9788389943521.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Tom I
  • Łukasz Ossoliński Rzecz o hetmanie Wyhowskim, Warszawa 2009