Bitwa pod Konotopem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Konotopem
wojna polsko-rosyjska 1654-1667
Czas 8 lipca 1659
Miejsce Konotop
Wynik zwycięstwo polsko-kozacko-tatarskie
Strony konfliktu
Herb Viyska Zaporozkogo (Alex K).svg Hetmanat,
Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg Rzeczpospolita,
Gerae-tamga.svgChanat Krymski
Coat of arms of Russia in 1625.PNG Carstwo Rosyjskie
Herb Viyska Zaporozkogo (Alex K).svg Kozacy zaporoscy
Dowódcy
POL COA Abdank.svg Iwan Wyhowski

Mehmed IV Girej

Herb Pogon Litewska.jpg Aleksy Trubecki

hetman Iwan Bezpały

Siły
ok. 30-50 tys. ok. 50-60 tys.[1], 36 tys.[2]
Straty
ok. 3-6 tys. Tatarów, 4 tys. Kozaków[3] 4769 Rosjan, 2 tys. Kozaków[4]



Wojna polsko-rosyjska 1654-1667

Smoleńsk (1654) - Szkłów (1654) - Szepielewicze (1654) - Ochmatów (1655) - Wilno (1655) - Gródek Jagielloński (1655) Lwów (1655) - Jezierna (1655) - Werki (1658) - Miadzioł (1659) - Konotop (1659) - Lachowicze (1660) - Borysów (1660) - Połonka (1660) - Mohylew (1660) - Lubar (1660) - Słobodyszcze (1660) - Basia (1660) - Cudnów (1660) - Kuszliki (1661) - Witebsk (1664) - Szkłów (1664) - Stawiszcze (1664) - Głuchów (1664)

Bitwa pod Konotopem (zwana niekiedy Sosnowską bitwą lub bitwą nad rzeką Sosnówką) miała miejsce 8 lipca 1659 podczas wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Bohdana Chmielnickiego hetmanem został Iwan Wyhowski, a dwa lata później 22 maja 1659 roku Sejm Rzeczypospolitej zatwierdził unię hadziacką. Pomimo tego część Ukrainy zadnieprzańskiej nadal opowiadała się przeciwko Wyhowskiemu i popierała Moskwę. W konsekwencji armia moskiewska dowodzona przez księcia Aleksieja Nikitycza Trubeckiego przekroczyła Dniepr i obległa obwarowane miasteczko Konotop (ukr. Конотоп), bronione przez ok. 4 tys. Kozaków.

Stosunek sił[edytuj | edytuj kod]

Oblegająca Konotop armia Aleksego Trubeckiego składała się z ok. 28 tys. żołnierzy moskiewskich i ok. 6,6 tys. Kozaków hetmana Iwana Bezpały. Na odsiecz Konotopowi wyruszyła z kolei armia kozacko-polsko-tatarska pod wodzą hetmana kozackiego Iwana Wyhowskiego licząca 32-48 tys. żołnierzy (14-22 tys. Kozaków, ok. 1,5 tys. Polaków pod dowództwem stolnika kijowskiego Krzysztofa Łasko i ok. 15-25 tys. Tatarów).

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Na wieść o odsieczy Trubecki wysłał przeciw Wyhowskiemu zagon jazdy pod dowództwem Semena Pożarskiego (ok. 5,6 tys. Rosjan i 2 tys. Kozaków). Wyhowski podzielił swoje wojska na dwie części i 7 lipca związał walką rosyjski korpus Pożarskeigo broniący przeprawy przez rzekę Sosnówka. Jednocześnie oddziały polskie i kozackie zdobyły i zniszczyły most przez rzekę, odcinając Rosjanom możliwość odwrotu, a następnie większa część ordy Mehmed Gireja IV dokonała obejścia pozycji Rosjan, przeprawiła się przez rzekę i uderzyła na korpus Pożarskiego od tyłu. Zaskoczeni Rosjanie zostali osaczeni i zniesieni, jedynie nieliczni zdołali wyrwać się z otoczenia i uciec do warownego obozu armii Trubeckiego pod Konotopem, który po klęsce Pożarskiego w szyku taborowym przedarł się w ciągu 5 dni do Putywla[5]. Jeszcze w tym samym dniu, w którym rozegrała się bitwa, Tatarzy wymordowali niemal wszystkich rosyjskich jeńców (ok. 5 tys.). Skutkiem moskiewskiej klęski pod Konotopem był ostatni wielki najazd tatarski na ziemie rosyjskie w wyniku którego spustoszone zostały razrjad siewski i białogrodzki.

Obecnie na Ukrainie uważa się tę bitwę za największy triumf wojsk ukraińskich nad Rosjanami.

Przypisy

  1. О.Сокирко "Тріумф в час Руїни. Конотопська битва 1659 р." Київ. «Темпора», 2008.
  2. Piotr Kroll: Iwan Wyhowski. W: P. Kroll, M. Nagielski, M. Wagner: Hetmani zaporoscy w służbie króla i Rzeczypospolitej. Zabrze: Infort Editions, 2010. ISBN 9788389943521.
  3. Бабулин И.Б. Битва под Конотопом. 28 июня 1659 года – М.: Цейхгауз, 2009.
  4. Н. Смирнов, «Как под Конотопом упадок учинился...»(мифы и реальность)//Труды по русской истории. Сборник статей в память о 60-летии И.В. Дубова. М.: Парад, 2007, с. 334-353.
  5. http://www.wilanow-palac.pl/krwawa_jatka_pod_konotopem.html.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Kroll: Iwan Wyhowski. W: P. Kroll, M. Nagielski, M. Wagner: Hetmani zaporoscy w służbie króla i Rzeczypospolitej. Zabrze: Infort Editions, 2010. ISBN 9788389943521.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Tom I
  • Łukasz Ossoliński Rzecz o hetmanie Wyhowskim, Warszawa 2009