Bitwa pod Gródkiem Jagiellońskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Gródkiem Jagiellońskim
Wojna polsko-rosyjska 1654-1667
Czas 29 września 1655
Miejsce niedaleko Gródka Jagiellońskiego
Terytorium Rzeczpospolita
Wynik zwycięstwo Rosjan i Kozaków
Strony konfliktu
Herb Rzeczypospolitej Obojga Narodow.svg I Rzeczpospolita
Chanat krymski
Coat of arms of Russia in 1625.PNG Carstwo Rosyjskie
Herb Viyska Zaporozkogo (Alex K).svg Kozacy zaporoscy
Dowódcy
POL COA Pilawa.svg Stanisław Rewera Potocki Wasyl Szeremietiew
Alex K Chmelnitskyi.svg Bohdan Chmielnicki
Siły
kilka tysięcy Polaków
kilkuset Tatarów
kilkadziesiąt tysięcy
Straty
znaczne, utrata całego taboru niewielkie
Wojna polsko-rosyjska 1654-1667

Smoleńsk (1654) - Szkłów (1654) - Szepielewicze (1654) - Ochmatów (1655) - Wilno (1655) - Gródek Jagielloński (1655) Lwów (1655) - Jezierna (1655) - Werki (1658) - Miadzioł (1659) - Konotop (1659) - Lachowicze (1660) - Borysów (1660) - Połonka (1660) - Mohylew (1660) - Lubar (1660) - Słobodyszcze (1660) - Basia (1660) - Cudnów (1660) - Kuszliki (1661) - Witebsk (1664) - Szkłów (1664) - Stawiszcze (1664) - Głuchów (1664)

Potop szwedzki

Ujście - Sobota - Piątek - Żarnów - Nowy Dwór - Kraków (1) - Wojnicz - Kościan (1655) - Jasna Góra - Krosno - Gołąb - Jarosław - Nisko - Kozienice - Warka - Kłecko - Kcynia - Warszawa (1) - Tykocin - Warszawa (2) - Łowicz - Lubrze - Prostki - Filipów - Chojnice - Skałat - Warszawa (3) - Magierów - Czarny Ostrów - Kraków (2) - Toruń - Szkudy

Bitwa pod Gródkiem Jagiellońskim miała miejsce 29 września 1655 roku podczas wojny polsko-rosyjskiej 1654-1667.

W sierpniu 1655 roku na tereny kontrolowane przez armię koronną wkroczyła kilkudziesięciotysięczna armia rosyjsko-kozacka dowodzona przez Wasyla Szeremietewa i Bohdana Chmielnickiego. Próbował im się przeciwstawić hetman wielki koronny Stanisław "Rewera" Potocki, mający przy sobie zaledwie kilka tysięcy jazdy, w tym znaczny procent lekkich chorągwi tatarskich. Ze względu na dużą dysproporcję sił wojska polskie były w stanie jedynie opóźniać marsz nieprzyjaciela, który systematycznie spychał je na zachód. Idąca przodem jazda rosyjska zmusiła cofającą się jazdę koronną do bitwy na groblach leżących wśród błot i stawów w pobliżu Gródka Jagiellońskiego. Gdy Polacy odparli natarcie rosyjskiej rajtarii, sami przeszli do ataku. Spowodowało to, że dostali się między dwie kolumny piechoty zaporoskiej, która tym sposobem znalazła się na obu skrzydłach atakującej jazdy polskiej. Zaskoczony nagłym pojawieniem się Zaporożców hetman Potocki natychmiast nakazał swym oddziałom odwrót. Początkowo wojska Potockiego wycofywały się zachowując należyty porządek, jednak wieść o zbliżających się szybko nowych siłach nieprzyjacielskich zmieniła spokojny odwrót w paniczną ucieczkę. Potockiemu udało się częściowo opanować panikę w swych oddziałach w okolicach miasteczka Bruchnal. Tam część polskich sił, które nie uległy rozproszeniu, próbowała stawić czoło nadciągającym siłom rosyjsko-kozackim. Walka była zacięta, ale ogromna i wciąż narastająca różnica sił zdecydowała o zwycięstwie Rosjan i Kozaków. Według uczestnika wydarzeń Mikołaja Jemiołowskiego hetman wielki dał podczas tej walki przykład wielkiego męstwa, a od utraty życia uchroniła go interwencja zaufanego żołnierza Modrzejowskiego i rotmistrza tatarskiego Kryczyńskiego.

W ręce zwycięskich Rosjan i Kozaków dostał się cały tabor wojsk koronnych, które ścigane były aż pod Jaworów. Pościg przerwały ostatecznie zapadające ciemności. Po tym zwycięstwie Rosjanie i Kozacy oblegli Lwów, który musiał się okupić a następnie zdobyli Lublin i dotarli aż do Wisły w okolicach Kazimierza i Puław. Hetman wielki Stanisław Potocki, chcąc uratować resztki swych sił przed ostateczną zagładą 28 października 1655 roku poddał się królowi Szwecji Karolowi Gustawowi.

Literatura[edytuj | edytuj kod]