Bitwa pod Sluys

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bitwa morska pod Sluys
Wojna stuletnia
Ilustracja
Bitwa pod Sluys
(w ilustracji Jamesa W.E. Doyle'a)
Czas 24 czerwca 1340
Miejsce w pobliżu Sluis (zach. Flandria)
Terytorium Francji
Przyczyna roszczenia króla Anglii Edwarda III do korony Francji
Wynik zwycięstwo Anglików
Strony konfliktu
Anglia
Flamandowie
Francja
najemnicy genueńscy
Dowódcy
Edward III Hugues Quiéret
Nicolas Béhuchet
Egidio Boccanegra
Siły
210 statków
24 000 zbrojnych
190 statków
25 000 zbrojnych
Straty
nieznaczne 15 000
Położenie na mapie Francji
Mapa konturowa Francji, blisko górnej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „miejsce bitwy”
51,3727893°N 3,3610833°E/51,372789 3,361083
Dramatyczna scena z przedstawienia bitwy (fragment miniatury z Kronik Jeana Froissarta)

Bitwa pod Sluys (Sluis)bitwa morska pomiędzy flotą angielską i francuską, stoczona 24 czerwca 1340 roku na wodach koło portu Sluys w zachodniej Flandrii.

Była drugą bitwą morską wojny stuletniej. Po stronie angielskiej pod wodzą króla Edwarda III uczestniczyło 210 okrętów wobec 190 po stronie francuskiej[1], dowodzonych przez admirałów Huguesa Quiéreta i Nicolasa Béhucheta, w tym 20 genueńskich galer pod komendą Egidio Boccanegry (zwanego też Barbanera – „Czarnobrody”).

Działania poprzedzające[edytuj | edytuj kod]

Celem działania Francuzów było zablokowanie portu Brugii, gdzie Anglicy mogliby wysadzić swe wojska dla podjęcia przeciw nim operacji lądowych i w ich następstwie skierować się na Paryż. Na obszarze rozległego ujścia Skaldy Francuzi rozmieścili swe siły w zatoce poprzedzającej dojście, z przepustem chronionym dodatkowo przez Sluys (dosł. „śluza”), jako swoistym awanportem Brugii. Edward III, który ze swą flotą zakotwiczył 23 czerwca pod Blankenberghe (na wysokości Brugii), rozpoznał ich pozycje, a rano dnia następnego jego okręty wpłynęły na wody zatoki pod Sluys.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Flota francuska została uszykowana w 4 linie wzdłuż brzegu w szyku czołowym, przy czym zakotwiczone okręty dodatkowo spięto łańcuchami, zgodnie z ówczesnymi zasadami walki w defensywie. Nie miały one jednolitego dowództwa (dowodzili równocześnie Quieret z Béhuchetem), a najemnymi kusznikami dysponowały głównie na okrętach genueńskich, które (wobec sprzeciwu Boccanegry), dla swobody manewru pozostawiono poza zwartym szykiem liniowym.

Szyk floty angielskiej składał się z dwóch linii okrętów, z których drugą dowodził sam król. Główną siłę zbrojną na ich pokładach stanowili łucznicy wyposażeni w długie łuki angielskie. Na czoło wysunięto w parach największe kogi z łucznikami, pomiędzy nimi umieszczając mniejszy okręt ze zbrojnymi. Z tyłu wspierały je pomniejsze jednostki, na ogół też obsadzone łucznikami.

Do starcia doszło około południa. Kogi angielskie przeszły przed frontem zakotwiczonych jednostek przeciwnika, a potem wykonały zwrot i zajmując pozycję na wprost, rozpoczęły atak czołowy, na wstępie silnie ostrzeliwując z łuków okręty przeciwnika. W następnej kolejności atakowane były one przez mniejsze jednostki i zdobywane abordażem lub niszczone przez podpalenie. W tym czasie reszta zakotwiczonych i spiętych okrętów szyku francuskiego pozostawała unieruchomiona i bezczynna.

Po kilkugodzinnym boju strona angielska osiągnęła widoczną przewagę, rozbijając pierwszą linię Francuzów, wobec czego załogi okrętów z dalszych linii ich szyku zaczęły opuszczać swe jednostki, uchodząc łodziami wiosłowymi na brzeg. Na lądzie rozproszone załogi zostały zaatakowane przez sprzymierzonych z Anglikami Flamandów, co ostatecznie przesądziło o klęsce Francuzów.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

Spośród dowodzących Quieret zginął (według niektórych źródeł, został wzięty do niewoli i ścięty w odwecie za masakrę angielskich jeńców po bitwie pod Arnemuiden w 1338), Béhuchet został ujęty i powieszony na rei. Starcie zakończyło się niemal całkowitym zniszczeniem floty francuskiej (zdobyto bądź zatopiono 170 okrętów) i stratą ok. 15 tysięcy żołnierzy; z pogromu udało się ocalić jedynie czterem genueńskim galerom Boccanegry, który poza tym zdobył 2 kogi angielskie.

Bitwa ta wykazała niezwykłą skuteczność użycia angielskich łuczników nie tylko w starciach lądowych, lecz także w bitwach na morzu, we wstępnej fazie walki. Fakt, iż rozpoczęto ją regularnym starciem czołowym, które następnie przekształciło się w szereg indywidualnych walk okrętów, zdecydował o zwycięstwie Anglików, którzy w pełni wykorzystali czynnik manewrowości, jakiego zabrakło przeciwnikowi[2].

Uzyskana w wyniku tej batalii kontrola nad akwenem kanału La Manche umożliwiła Anglikom operację lądowania ich wojsk we Flandrii[3] dla podjętego następnie oblężenia Tournai.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Według danych w Encyclopædia Britannica, dz. cyt. Według Z. Ryniewicza (dz. cyt., s. 398) siły te liczyły odpowiednio ok. 147 i ok. 120 okrętów; E. Kosiarz podaje natomiast liczby 250 i 190.
  2. Edmund Kosiarz: Bitwy morskie, dz. cyt., s. 53.
  3. Maciej Salamon (red.), Wielka Historia Świata, t. 5. Późne średniowiecze, Kraków: Oficyna Wydawnicza Fogra, 2005, s. 306, ISBN 83-85719-89-X.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]