Przejdź do zawartości

Bomis (spółka internetowa)

To jest dobry artykuł
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy spółki internetowej. Zobacz też: Bomis (inne znaczenia).
Bomis
Ilustracja
Typ strony

serwis ogłoszeniowy

Data powstania

1996

Autor

Jimmy Wales
Tim Shell
Michael Davis

Właściciel

Tim Shell

Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Bomis – spółka internetowa założona w 1996 roku przez Jimmy’ego Walesa, Tima Shella i Michaela Davisa. Firma była inicjatorem projektów takich jak Nupedia i Wikipedia. W 2003 roku z Bomis wyodrębniono Wikimedia Foundation, organizację zarządzającą encyklopedią. W 2007 roku działalność firmy została zakończona.

Początkowo firma koncentrowała się na treściach skierowanych do męskiej publiczności, obejmujących informacje o sporcie, motoryzacji oraz kobietach, w tym również materiały erotyczne. Usługa „Bomis Premium”, dostępna w formie płatnej subskrypcji, oferowała dodatkowe treści przeznaczone dla dorosłych i stanowiła główne źródło dochodu przedsiębiorstwa.

W 2000 roku Bomis uruchomiła Nupedię – darmową encyklopedię internetową tworzoną przez ekspertów. Rok później powstała Wikipedia, początkowo jako projekt wspierający Nupedię. Materiały z Nupedii zostały ostatecznie włączone do Wikipedii, a sama Nupedia zakończyła działalność w 2003 roku.

W tym samym roku rozpoczęła działalność Wikimedia Foundation, której pierwszym zarządem byli trzej założyciele Bomis. Rok później fundacja wystąpiła o rejestrację nazwy „Wikipedia” jako znaku towarowego. Wszystkie zasoby związane z projektem encyklopedii zostały przekazane fundacji. Od 2007 roku Bomis pozostaje nieaktywna.

Historia

[edytuj | edytuj kod]

Początki

[edytuj | edytuj kod]

W 1994 roku Jimmy Wales został zatrudniony przez Michaela Davisa, dyrektora generalnego firmy finansowej Chicago Options Associates, jako handlowiec[1]. W tym okresie Wales chciał uczestniczyć w internetowych przedsięwzięciach biznesowych, które cieszyły się coraz większą popularnością i odnosiły sukcesy w połowie lat 90.[2]

W 1996 roku Wales wraz z Timem Shellem[3] i ówczesnym menedżerem Michaelem Davisem założyli firmę Bomis[a][2]. Wales był jej dyrektorem naczelnym[4]. W 1998 roku Wales przeniósł się z Chicago do San Diego, aby pracować dla Bomis[5], a następnie do St. Petersburga na Florydzie[6]. Strona początkowo była portalem internetowym, na którym testowano szereg pomysłów, między innymi służyła jako spis przedsiębiorstw w Chicago[5]. Później skupiła się na treściach skierowanych do mężczyzn, w tym na informacjach o sporcie, motoryzacji i kobietach[7].

Bomis Babes

[edytuj | edytuj kod]
Pracownicy Bomis, 2000

W ramach projektu Open Directory Project Bomis tworzył strony połączone systemem webring, poświęcone tematom związanym z kulturą męską[8]. W 1999 roku firma wprowadziła przeglądarkę Bomis Browser[5]. Przedsiębiorstwo odniosło sukces, koncentrując się na treściach erotycznych i przeznaczonych dla dorosłych[9]. Reklamy generowały przychody, które pozwalały finansować inne projekty internetowe[10], a na stronie publikowano sugestywne zdjęcia kobiet[11]. Około dziesięciu procent przychodów przedsiębiorstwa pochodziło z filmów pornograficznych i blogów[12].

Witryna zawierała segment poświęcony materiałom erotycznym – „Bomis Babes”[13] – oraz funkcję umożliwiającą użytkownikom przesyłanie linków do innych stron skierowanych do męskiej publiczności[14]. Serwis oferował także usługi pomagające w znajdowaniu witryn poświęconych celebrytkom, m.in. Annie Kurnikowej i Pameli Anderson[15]. W ramach sekcji „Bomis Babes” od 2000 roku prowadzono blog „Bomis Babe Report”, gdzie publikowano zdjęcia aktorek filmów pornograficznych. Zawierał on również oryginalne materiały erotyczne, w tym informacje o aktorach filmów pornograficznych oraz celebrytach, którzy pozowali nago[16].

Sekcja subskrypcyjna „Bomis Premium” oferowała dostęp do treści dla dorosłych i materiałów erotycznych; trzydniowy okres próbny kosztował 2,95 USD (ok. 4,65 USD w 2021[b])[9]. Podczas gdy Bomis Babes udostępniało subskrybentom fotografie nagich kobiet[17], „Bomis Premium” zawierało także materiały przedstawiające kobiecą anatomię oraz sceny o charakterze erotycznym[16]. Firma stworzyła również wyszukiwarkę Babe Engine, umożliwiającą użytkownikom znajdowanie treści erotycznych w Internecie[9]. Terry Foote, dyrektor ds. reklamy Bomis, oświadczył w 2008 roku, że 99% wyszukiwań na stronie dotyczyło nagich kobiet[18].

Nupedia

[edytuj | edytuj kod]
Nupedia, 2003

Na początku 2000 roku Larry Sanger, znajomy Jimmiego Walesa, wysłał do niego e-mail, w którym przedstawił pomysł stworzenia bloga o tematyce kulturowo-politycznej. W odpowiedzi Wales opisał własną koncepcję publicznej encyklopedii i zaproponował Sangerowi współpracę[19]. W rezultacie wspólnie założyli Nupedię – darmową encyklopedię internetową opartą na zasadach otwartego oprogramowania. Serwis uruchomiono w marcu; Sanger został redaktorem naczelnym Nupedii[20], a Wales pełnił funkcję dyrektora generalnego Bomis[21]. Udostępnienie projektu zostało sfinansowane przy wsparciu firmy Bomis[22]. W 2000 roku przedsiębiorstwo zgodziło się przeznaczyć część swoich zysków na wczesne finansowanie projektu[23].

Początkowo Nupedia nie zawierała żadnych artykułów. Celem Sangera było pozyskanie jak największej liczby edytorów, aby w pewnym momencie oferować więcej treści niż encyklopedia Britannica[20]. Proces pisania i recenzowania artykułów, składający się z siedmiu etapów, okazał się czasochłonny[24]. Do listopada 2000 roku opublikowano dwa artykuły, a 115 było w trakcie weryfikacji. W pracach redakcyjnych uczestniczyło ponad 80 osób, z których większość posiadała doktoraty. W tym okresie Bomis poszukiwał także możliwości uzyskania przychodów z reklam dla serwisu, licząc, że pozwoli to sfinansować projekt[25].

Wikipedia

[edytuj | edytuj kod]
Wikipedia, 2002

Aby przyspieszyć proces weryfikacji w Nupedii, 15 stycznia 2001 roku Bomis uruchomił Wikipedię, początkowo przeznaczoną jedynie do tworzenia wersji roboczych artykułów[26][27]. W 2003 roku Wikipedia zawierała już ponad 100 tysięcy artykułów[28][29]. Nupedia w całym okresie swojego istnienia (2000–2003) opublikowała natomiast jedynie 24 ukończone artykuły[21].

Początkowo Bomis planowała uczynić Wikipedię projektem komercyjnym. Środki firmy przeznaczono m.in. na utrzymanie serwerów Wikipedii[30]. Wraz ze wzrostem popularności projektu rosły jednak także koszty jego utrzymania, podczas gdy przychody Bomis spadły w wyniku krachu internetowego[31]. Pod koniec 2000 roku firma zatrudniała około 11 osób, lecz na początku 2002 roku zespół zredukowano do około pięciu pracowników[32]. W 2002 roku z firmy odszedł Larry Sanger, będący w sporze z Jimmym Walesem o to, kto jest pomysłodawcą Wikipedii[33]. W 2006 roku Sanger uruchomił projekt Citizendium, będący odgałęzieniem Wikipedii[34]. Materiały opracowane w ramach Nupedii zostały następnie włączone do Wikipedii, a sam projekt zakończono w 2003 roku[33].

Wikimedia Foundation

[edytuj | edytuj kod]
Rada dyrektorów Wikimedia Foundation, 2006

Wraz ze wzrostem popularności Wikipedii rosły także koszty jej utrzymania. W 2003 roku Jimmy Wales przeznaczył około 100 tysięcy dolarów z przychodów firmy Bomis na dalszy rozwój projektu[35]. W czerwcu tego samego roku Wikipedia została przekazana nowo powstałej organizacji – Wikimedia Foundation. Na rzecz fundacji przeniesiono wszystkie prawa do serwisu, nieodpłatnie przekazano sprzęt obsługujący projekt, a sama Wikipedia zaczęła działać w modelu non-profit[36].

Rada dyrektorów fundacji Wikimedia początkowo składała się z trzech współzałożycieli Bomis. Pierwsze wybory do rady odbyły się w 2004 roku, w wyniku których wybrano Florence Devouard i Angelę Beesley[37]. 14 września 2004 roku fundacja złożyła wniosek o rejestrację nazwy „Wikipedia” jako znaku towarowego w Stanach Zjednoczonych. W 2005 roku Wikimedia Foundation uzyskała status publicznej organizacji charytatywnej, co umożliwiło odliczanie darowizn od federalnego podatku dochodowego[38]. W 2007 roku siedziba organizacji została przeniesiona do San Francisco. W tym samym roku Jimmy Wales przyznał w wywiadzie, że firma Bomis nie prowadzi już działalności[39].

Uwagi

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Nazwa firmy pochodzi od „Bitter Old Men in Suits”[11]
  2. ↑ Wartość obliczana na podstawie danych inflacji Stanów Zjednoczonych:

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ Lih 2009 ↓, s. 36.
  2. ↑ a b Lih 2009 ↓, s. 37.
  3. ↑ Meyer 2013 ↓, s. 29–35, 56–58, 84–86.
  4. ↑ Friedman 2007 ↓, s. 121.
  5. ↑ a b c Lih 2009 ↓, s. 38.
  6. ↑ Lih 2009 ↓, s. 199.
  7. ↑ Weinberger 2008 ↓, s. 138.
  8. ↑ Lih 2009 ↓, s. 47.
  9. ↑ a b c Adam Wears, 5 Websites That Started Out As Something WAY Different [online], Cracked.com, 7 grudnia 2016 [dostęp 2025-09-07] (ang.).
  10. ↑ Zittrain 2008 ↓, s. 133.
  11. ↑ a b Walter Isaacson: You Can Look It Up: The Wikipedia Story. [w:] The Daily Beast [on-line]. 2014-10-19. [dostęp 2014-10-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-10-20)]. (ang.).
  12. ↑ Stacy Schiff: Annals of Information: Know It All – Can Wikipedia conquer expertise?. The New Yorker, 2006-07-31. [dostęp 2014-01-19]. (ang.).
  13. ↑ Evan Hansen, Wikipedia Founder Edits Own Bio, „Wired” [dostęp 2025-09-14] (ang.).
  14. ↑ Camilla Long. Hi, I’m the guy who blacked out the world. „The Sunday Times”, 2012-01-22. (ang.). 
  15. ↑ Keen 2007 ↓, s. 41–42.
  16. ↑ a b Stephen Hutcheon: Facts and friction. The Sydney Morning Herald, 2007-04-22. [dostęp 2014-01-27]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-04-25)]. (ang.).
  17. ↑ Rhys Blakely: Wikipedia founder edits himself. The Times, 2005-12-20. [dostęp 2013-12-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-02-21)]. (ang.).
  18. ↑ Brain scan: The free-knowledge fundamentalist. The Economist Newspaper Limited; Technology Quarterly, 2008-06-05. [dostęp 2014-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-12-03)]. (ang.).
  19. ↑ Lih 2009 ↓, s. 33.
  20. ↑ a b Liane Gouthro: Building the world’s biggest encyclopedia. PC World, 2000-03-10. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-19)]. (ang.).
  21. ↑ a b Ken S. Myers. Wikimmunity: fitting the Communications Decency Act to Wikipedia. „Harvard Journal of Law & Technology”. 20 (1), s. 163, 2006. Harvard Law School. [dostęp 2014-10-04]. [zarchiwizowane z adresu]. (ang.). 
  22. ↑ Henderson 2008 ↓, s. 500.
  23. ↑ Howe 2008 ↓, s. 58–60.
  24. ↑ Lih 2009 ↓, s. 56–57.
  25. ↑ Mark Frauenfelder: The Next Generation of Online Encyclopedias. CNN, 2000-11-21. [dostęp 2019-02-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-08-14)]. (ang.).
  26. ↑ Curley 2012 ↓, s. 35–38.
  27. ↑ Lih 2009 ↓, s. 80.
  28. ↑ Kendra Mayfield, Not Your Father’s Encyclopedia, „Wired” [dostęp 2025-09-16] [zarchiwizowane z adresu 2022-06-25] (ang.).
  29. ↑ Lih 2009 ↓, s. 114.
  30. ↑ Amy Chozick: Jimmy Wales Is Not an Internet Billionaire. The New York Times, 2013-06-30. [dostęp 2014-01-21]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-06-30)]. (ang.).
  31. ↑ Rupert Neate: Wikipedia founder Jimmy Wales goes bananas. The Daily Telegraph, 2008-10-07. [dostęp 2013-10-01]. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-11-10)]. (ang.).
  32. ↑ DiBona i Stone 2006 ↓, s. 7, 310–334.
  33. ↑ a b Katherine Mangu-Ward, Wikipedia and Beyond [online], 30 maja 2007 [dostęp 2025-09-16] [zarchiwizowane z adresu 2025-02-06] (ang.).
  34. ↑ Lih 2009 ↓, s. 211.
  35. ↑ Martin Hickman, GeneviAve Roberts: Wikipedia under the microscope over accuracy. [w:] The Independent [on-line]. Independent Print Ltd, 2006-02-13. [dostęp 2014-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-02-05)]. (ang.).
  36. ↑ Duval 2010 ↓, s. 74–75, 80–81.
  37. ↑ Lih 2009 ↓, s. 199–200.
  38. ↑ Vipin Nair: Growing on volunteer power. 2005-12-05. [dostęp 2008-12-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-11)]. (ang.).
  39. ↑ Danielle Abril, The Business of Wikipedia: How Jimmy Wales Built the Free Encyclopedia [online], D. Magazine, 12 maja 2016 [dostęp 2025-09-07] (ang.).

Bibliografia

[edytuj | edytuj kod]
  • Robert Curley, Issues in cyberspace: from privacy to piracy, Nowy Jork: Britannica Educational Pub, 2012, ISBN 978-1-61530-738-8.
  • Chris DiBona, Mark Stone, Open sources 2.0: the continuing evolution, O’Reilly, 2006, ISBN 978-0-596-00802-4.
  • Jared Duval: Next Generation Democracy: What the Open-Source Revolution Means for Power, Politics, and Change. Bloomsbury, 2010. ISBN 978-1-60819-066-9.
  • Thomas L. Friedman, The world is flat: a brief history of the twenty-first century, Nowy Jork: Picador, 2007, ISBN 978-0-312-42507-4.
  • Harry Henderson, Encyclopedia of Computer Science and Technology, Nowy Jork: Facts On File, 2008, ISBN 978-1-4381-1003-5.
  • Jeff Howe, Crowdsourcing: Why the Power of the Crowd Is Driving the Future of Business, Westminster: Crown, 2008, ISBN 978-0-307-44932-0.
  • Andrew Keen, The cult of the amateur, Nowy Jork: Doubleday, 2007, ISBN 978-0-385-52081-2.
  • Andrew Lih, The Wikipedia revolution: how a bunch of nobodies created the world’s greatest encyclopedia, Nowy Jork: Hyperion, 2009, ISBN 978-1-4013-0371-6.
  • Susan Meyer, Jimmy Wales and Wikipedia, Nowy Jork: The Rosen Publishing Group, 2013, ISBN 978-1-4488-6912-1.
  • David Weinberger, Everything is miscellaneous: the power of the new digital disorder, Melia, 2008, ISBN 978-0-8050-8811-3.
  • Jonathan Zittrain, The Future of the Internet And How to Stop It: And How to Stop It, New Haven: Yale University Press, 2008, ISBN 978-0-300-14534-2.

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Ruch Wikimedia
Serwisy
Serwisy niezależne
Organizacje
Społeczność
Ludzie
Różne

Logo Wikimedia

Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bomis_(spółka_internetowa)&oldid=77848828”