Wikimedia Foundation

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wikimedia Foundation Inc.
Wikimedia Foundation RGB logo with text.svg
Data założenia 20 czerwca 2003
Adres San Francisco, Stany Zjednoczone
Strona internetowa
brak współrzędnych

Wikimedia Foundation Inc. (WMF) – organizacja typu non-profit z siedzibą w San Francisco, zarządzająca serwisami internetowymi typu wiki o otwartej treści. Prowadzi Wikipedię, jedną z najpopularniejszych witryn internetowych[1], oraz „projekty siostrzane” Wikipedii: słownik o nazwie Wikisłownik (Wiktionary), zbiór cytatów Wikicytaty (Wikiquote), serwis z podręcznikami Wikibooks, serwis z tekstami źródłowymi Wikiźródła (Wikisource), serwis informacyjny Wikinews, serwis turystyczny Wikipodróże (Wikivoyage), repozytorium mediów Wikimedia Commons, serwis gromadzący dane Wikidane (Wikidata) oraz katalog gatunków biologicznych – Wikispecies. Organizacja została założona przez Jimmy’ego Walesa w 2003 w celu finansowania Wikipedii i jej „projektów siostrzanych”[2].

W 2016 fundacja zatrudniała ok. 300 pracowników i osiągnęła przychody rzędu 50 milionów USD. Przewodniczącym rady powierniczej (zarządu) jest Patricio Lorente, a tymczasową dyrektor wykonawczą jest Katherine Maher[3].

Historia[edytuj]

Siedziba Wikimedia Foundation w San Francisco

20 czerwca 2003 Jimmy Wales ogłosił decyzję o założeniu fundacji utrzymującej Nupedię i Wikipedię. Siedzibą fundacji został St. Petersburg na Florydzie[4]. Nazwa Wikimedia została zaproponowana przez Sheldona Ramptona na anglojęzycznej liście dyskusyjnej Wikipedii w marcu 2003. Nieco później Daniel Mayer zarejestrował domeny wikimedia.org i wikimediafoundation.org. Wraz z ogłoszeniem powstania Wikimedia Foundation, Jimmy Wales oznajmił przekazanie prawa własności do domen Wikipedii, Wikisłownika i Nupedii na rzecz Wikimedia Foundation. Również prawa autorskie do wszystkich materiałów związanych z tymi projektami, które zostały stworzone przez pracowników Bomisu lub samego Walesa, stały się własnością Wikimedia Foundation. Sprzęt komputerowy, na którym działają projekty Wikimedia, został przekazany Wikimedia Foundation.

25 września 2007 rada powiernicza postanowiła, że nową siedzibą fundacji będzie San Francisco. Decyzję tę uzasadniono usytuowaniem podobnych organizacji, potencjalnych partnerów, wyspecjalizowanym rynkiem pracy oraz lepszą i tańszą komunikacją międzynarodową (szczególnie z rozwijającymi się krajami azjatyckimi)[5].

Działalność[edytuj]

Statut fundacji określa, że celem jest gromadzenie i rozwijanie zasobów edukacyjnych, a także ich efektywne rozpowszechnianie na całym świecie. Misją organizacji jest utrzymywanie otwartych serwisów internetowych typu wiki, dostępnych bezpłatnie.

Fundacja utrzymuje się z darowizn zarówno osób fizycznych, jak i prawnych, oraz z licencjonowania prawa do użycia nazw i logo projektów na produktach i w ramach usług komercyjnych.

Projekty i inicjatywy[edytuj]

Projekty Wikimedia

Oprócz Wikipedii, fundacja prowadzi działalność innych wiki, które następują darmowy model zawartości z ich głównym celem jest rozpowszechnianie wiedzy. Obejmują one:

Wikibooks logo Nazwa: Wikibooks
Opis: zbiór podręczników
strona WWW: wikibooks.org
Wikinews logo Nazwa: Wikinews
Opis: gazeta online
strona WWW: wikinews.org
Wikispecies logo Nazwa: Wikispecies
Opis: taksonomiczny katalog gatunków
strona WWW: wikimedia.org
Wikidata logo Nazwa: Wikidata
Opis: baza wiedzy
strona WWW: wikidata.org
Wikipedia logo Nazwa: Wikipedia
Opis: wolna encyklopedia
strona WWW: wikipedia.org
Wikiversity logo Nazwa: Wikiversity
Opis: zbiór ćwiczeń i szkoleń, a także posłużyć jako punkt hostingu celu koordynacji badań.
strona WWW: wikiversity.org
Wikimedia Commons logo Nazwa: Wikimedia Commons
Opis: Repozytorium obrazów, dźwięków, filmów i ogólnych mediach.
strona WWW: commons.wikimedia.org
Wikiquote logo Nazwa: Wikiquote
Opis: zbiór cytatów
strona WWW: wikiquote.org
Wikivoyage logo Nazwa: Wikivoyage
Opis: przewodnik turystyczny
strona WWW: wikivoyage.org
Wikimedia Meta logo Nazwa: Meta-Wiki
Opis: centralna koordynacja wszystkich projektów Wikimedia.
strona WWW: meta.wikimedia.org
Wikisource logo Nazwa: Wikisource
Opis: biblioteka cyfrowa
strona WWW: wikisource.org
Wiktionary logo Nazwa: Wiktionary
Opis: słownik online i tezaurus
strona WWW: wiktionary.org

Partnerzy[edytuj]

     Chaptery (na niebiesko)

     Grupy użytkowników Wikimedia skupiające się na określonym terytorium (na zielono)

Wikimedia Foundation współpracuje z kilkudziesięcioma organizacjami należącymi do ruchu Wikimedia. Nie są to jednak oddziały WMF przez nią zarządzane, lecz partnerzy, którzy zawarli umowy precyzujące zasady współpracy między nimi a Wikimedia Foundation. Model partnerski WMF przewiduje cztery typy organizacji partnerskich:

  • chapteryosoby prawne typu non-profit reprezentujące ruch Wikimedia i współdziałające w celach określonych globalnie, prowadzące działalność skupioną na określonym terytorium. Ich nazwa składa się z członu „Wikimedia” oraz nazwy geograficznej (narodowej lub węższej). Mogą one używać znaków towarowych należących do Wikimedia Foundation i uczestniczą w zbiórce funduszy prowadzonej przez WMF[6]. W marcu 2016 było 41 chapterów, w tym Wikimedia Polska[7],
  • organizacje tematyczne – osoby prawne typu non-profit reprezentujące ruch Wikimedia; ich działalność dotyczy określonego tematu, który niekoniecznie związany jest z obszarem geograficznym. Mają takie same prawa do wykorzystywania znaków towarowych WMF i uczestnictwa w zbiórce funduszy co chaptery[6]. W marcu 2016 była jedna organizacja tematyczna[8];
  • grupy użytkowników – grupy wolontariuszy z wyznaczonymi osobami kontaktowymi, pracujące nad wspólnymi projektami. Podstawową ich cechą jest łatwość zakładania i prowadzenia. Mają ograniczone prawo użycia znaków towarowych WMF, nie muszą być wyposażone w osobowość prawną[6]. W marcu 2016 było 55 grup użytkowników[9],
  • partnerzy ruchu – organizacje podzielające wartości wyznawane przez uczestników ruchu Wikimedia, aktywnie wspierające działalność ruchu, mające ograniczone użycia znaków towarowych WMF. W marcu 2016 trwały prace nad utworzeniem tej kategorii partnerów Wikimedia Foundation[6].

Zarządzanie[edytuj]

Patricio Lorente, przewodniczący Rady Powierniczej od 2015
Rada Powiernicza na sesji pytań i odpowiedzi w czasie Wikimanii 2015

Na czele Fundacji stoi Rada Powiernicza. W jej skład wchodzi dziesięć osób: fundator (Jimmy Wales), dwóch członków wybranych przez chaptery i organizacje tematyczne, trzech nominowanych przez społeczność Wikimedia w drodze głosowania (wśród nich prof. Dariusz Jemielniak, kadencja 2015–2017) oraz czterech dokooptowanych przez Radę ze względu na kompetencje (wśród nich Guy Kawasaki, kadencja 2015–2016)[10]. Od lipca 2015 przewodniczącym Rady jest Patricio Lorente[11].

W styczniu 2016 Rada dokooptowała Arnnona Geshuriego, zarządzającego działem HR Tesla Motors[12]. W tym samym miesiącu społeczność wolontariuszy wystosowała petycję przeciwko wyborowi Rady. Była to reakcja na informacje o związkach Geshuriego z aferą płacową w Dolinie Krzemowej i niewyjaśnione usunięcie Jamesa Heilmana z Rady[13]. Geshuri zrezygnował pod koniec stycznia 2016[14].

Funkcjonuje także kilka gremiów doradczych, podległych Radzie Powierniczej, m.in. Funds Dissemination Committee (opiniuje plany budżetowe[15]), Affiliations Committee (rekomenduje przyjęcie organizacji do grona partnerów WMF[16]) i Advisory Board (grono ekspertów wspomagających członków Rady Powierniczej[17]).

Przypisy

  1. Alexa Top 500 Global Sites (ang.). alexa.com. [dostęp 2015-06-04].
  2. Rupert Neate: Wikipedia founder Jimmy Wales goes bananas (ang.). telegraph.co.uk, 2008-11-07. [dostęp 2015-06-04].
  3. Press releases/Katherine Maher appointed as interim executive director for the Wikimedia Foundation - Wikimedia Foundation, wikimediafoundation.org [dostęp 2016-04-04] (ang.).
  4. Jimmy Wales: Announcing Wikimedia Foundation (ang.). lists.wikimedia.org. [dostęp 2015-06-05].
  5. Ryan Kim: Wikimedia abandons Florida for San Francisco (ang.). sfgate.com. [dostęp 2015-06-05].
  6. a b c d Wikimedia movement affiliates/Models, meta.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  7. Wikimedia chapters – Meta, meta.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  8. Wikimedia thematic organizations – Meta, meta.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  9. Wikimedia user groups – Meta, meta.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  10. Rada Powiernicza Wikimedia Foundation, meta.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  11. Board of Trustees, wikimediafoundation.org [dostęp 2016-03-11].
  12. Kelly Battles and Arnnon Geshuri join Wikimedia Foundation Board of Trustees, blog.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  13. Wikipedia just turned 15 years old. Will it survive 15 more?, dailyherald.com, 23 stycznia 2016 [dostęp 2016-03-11].
  14. Wikipedia editors sign vote of no confidence, bbc.com [dostęp 2016-03-11] (ang.).
  15. Funds Dissemination Committee/Framework for the Creation and Initial Operation of the FDC, meta.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  16. Affiliations Committee, meta.wikimedia.org [dostęp 2016-03-11].
  17. Advisory Board, wikimediafoundation.org [dostęp 2016-03-11].

Linki zewnętrzne[edytuj]