Bychów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bychów
ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Białoruś
Obwód mohylewski
Rejon bychowski
Populacja (2010)
• liczba ludności

17 000[1]
Kod pocztowy 213352
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Bychów
Bychów
Ziemia53°31′N 30°15′E/53,516667 30,250000
Portal Portal Białoruś

Bychów (biał. Быхаў, ros. Быхов) – miasto rejonowe na wschodniej Białorusi, w obwodzie mohylewskim, położone nad Dnieprem, 44 km na południe od Mohylewa, stolica rejonu bychowskiego. Ludność 17 tys. mieszkańców (2010). Określany też w literaturze jako Stary Bychów.

Historia[edytuj]

W końcu XVI wieku ośrodek dóbr hetmana wielkiego litewskiego Jana Karola Chodkiewicza, który po 1590 roku dzięki przywilejowi Zygmunta III Wazy rozbudował zamek wznoszący się na brzegu Dniepru. Intensywną rozbudowę prowadzono w latach 1610–1619, ale ostateczny kształt umocnieniom nadał hetman Lew Sapieha, który wszedł w jego posiadanie w 1625 roku[2]. Bychów stał się twierdzą, otoczoną nowoczesnymi fortyfikacjami systemu staroholenderskiego (ziemny wał wzmocniony 5 bastionami i 6 rawelinami). Odrębne umocnienia – kamienne mury i otaczający je ziemny wał z bastionami, posiadał też położony w głębi miasta zamek. Do obrony Bychowa w razie potrzeby Sapiehowie zaciągali oddziały zaciężne do 1000 ludzi, utrzymywane z reguły z ich prywatnego skarbu, a w miejscowym arsenale zgromadzono silną artylerię. Dzięki temu powstała, obok należącego do Radziwiłłów Słucka, jedna z najpotężniejszych twierdz na wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

Oblężenie w 1648 roku[edytuj]

W 1648 roku twierdza w Bychowie odparła oblężenie Kozaków pod dowództwem F. Harkuszy.

Oblężenie w 1654 roku[edytuj]

Bychów w połowie XVII wieku

Podczas kampanii letniej 1654 roku Bychów znalazł się w pasie działań liczącego około 20 tys. żołnierzy korpusu kozackiego dowodzonego przez pułkownika Iwana Zołotareńkę. Po zajęciu Nowego Bychowa, 8 września 1654 roku Kozacy rozpoczęli oblężenie Bychowa, który miał stać się głównym ośrodkiem opanowanych przez nich obszarów. Załogę twierdzy stanowiło: 2000 mieszczan, 600 żołnierzy zaciężnych, 200 hajduków, 100 dragonów, 300 szlachty i około 1000 Żydów, artyleria składała się z 4 dział ciężkich i 26 polowych. Obrońcy Bychowa nie ograniczali się do działań defensywnych i podczas trwającego od 8 września do 26 listopada 1654 roku oblężenia dokonywali licznych wypadów na pozycje Kozaków, zadając im dotkliwe straty. Zołotarenko nie odważył się podjąć w tym czasie żadnego szturmu na miasto i ograniczył się do blokady, licząc na to, że odcięci od zaplecza i pozbawieni nadziei na odsiecz obrońcy w końcu zdecydują się na kapitulację. Niepowodzenia, duże straty zadawane przez obrońców, nadejście pory zimowej i konflikty z oddziałami moskiewskimi spowodowały, że w końcu listopada zdecydował się na przerwanie oblężenia i odszedł na leże zimowe do położonego około 20 kilometrów na południe Nowego Bychowa[2]. W dniu 28 grudnia pod Bychów dotarły oddziały woluntarskie Samuela Oskierki[3].

Obrona ta odbiła się głośnym echem w ówczesnej Rzeczypospolitej, a król Jan Kazimierz aby wynagrodzić mieszczan za mężną postawę w dniu 31 maja 1655 r. specjalnym aktem prawnym uwolnił Bychów od podatków na dwadzieścia lat.

Oblężenie w 1655 roku[edytuj]

Wobec skupienia się od 16 lutego 1655 roku armii Rzeczypospolitej na oblężeniu Mohylewa, na przełomie kwietnia i maja 1655 r.oddziały Zołotarenki opuściły Nowy Bychów i w połowie maja rozpoczęły drugie oblężenie Bychowa, którego załoga wiosną 1655 r. została wzmocniona przez Kazimierza Leona Sapiehę nowymi regimentami dragonii i piechoty, częściowo opłacanymi ze skarbu Rzeczypospolitej. Miasto odrzuciło propozycję kapitulacji i stawiło Kozakom zacięty opór. W związku z widmem przedłużającego się oblężenia pod Bychowem pozostał jedynie pułkownik borżniański Jachno Korobko z częścią piechoty, blokując załogę. Do zdobycia twierdzy nie przyczynił się nawet trzytygodniowy pobyt pod nim 10 tys. korpusu Aleksego Trubeckiego w lipcu i sierpniu 1655 roku, ponieważ obrońcy bohatersko odpierali kolejne ataki, zadając przeciwnikowi duże straty. W trakcie tego oblężenia w dniu 17 października 1655 r. od ognia obrońców zginął sam Iwan Zołotoreńko[4].

W 1655 roku Sejm wydał konstytucję „Securitas Bychowa”, w której postanowiono wzmocnić załogę tego zamku, utrzymywanego przez podkanclerzego litewskiego Kazimierza Leona Sapiehę – 300 żołnierzami piechoty niemieckiej, opłacanymi z państwowego skarbu Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Oblężenie w 1659 roku[edytuj]

W czerwcu 1659 roku wojska moskiewskie pod dowództwem Iwana Iwanowicza Łabanowa Rostowskiego i Siemiena Zmijewa rozpoczęły oblężenie twierdzy, której jednak nie były w stanie zdobyć przez kilka miesięcy. Stary Bychów aż do grudnia 1659 r. pozostawał niezwyciężoną fortecą, stanowiąc jedyną enklawę władzy Rzeczypospolitej nad Dnieprem, a postawa jego załogi na dziesięciolecia stała się przykładem dla kolejnych pokoleń. Twierdza została opanowana przez wojska moskiewskie na skutek zdrady dopiero w dniu 14 grudnia 1659 roku[5]. Dowodzący obroną pułkownik kozacki Iwan Nieczaj został przez Rosjan zesłany na Syberię. Jednak już zimą 1660/61 twierdzę odzyskały wojska polskie pod wodzą Stefana Czarnieckiego.

Oblężenie w 1707 roku[edytuj]

Podczas wojny północnej twierdza będąca w posiadaniu Kazimierza Jana Sapiehy, który był stronnikiem Stanisława Leszczyńskiego, została zdobyta przez generała Krzysztofa Sienickiego herbu Bończa. Później Sienicki przeszedł na stronę króla szwedzkiego Karola XII, w związku z czym twierdza była oblegana w 1707 (1709?) i zdobyta przez wojska rosyjskie.

Po tych wydarzeniach zamek znajdujący się w obrębie twierdzy przebudowano na barokowy pałac z wieżą zegarową.

W 1772 r. po I rozbiorze Rzeczypospolitej miasto zostało zajęte przez Rosję.

W 1917 roku w Bychowie mieściło się więzienie rosyjskiego rządu Kiereńskiego dla rosyjskich generałów, m.in. Ławra Korniłowa, Antona Denikina.

Po traktacie ryskim w 1921 roku Bychów znalazł się w ZSRR.

We wrześniu 1941 r. Niemcy rozstrzelali pod miastem, nad rzeką Dniepr 4000 Żydów z Bychowa oraz okolic.

Zabytki[edytuj]

  • synagoga – z poł. XVII w. – w stylu późnego renesansu, przebudowana w XX w. Obecnie jako magazyn.
  • zamek w Bychowie z XVI w. – teren ogrodzony i zarośnięty, na wysokiej skarpie nad rzeką, ok. 2 km od dworca kolejowego. Zamek na przełomie XVII i XVIII w. został przebudowany na barokową rezydencję i ponownie przebudowany gruntownie w XIX w. Do współczesnych czasów zachował się korpus pałacu i mury obronne, dawne koszary, narożna wieża. Obecnie zamek używany jest przez zakład przemysłowy.
  • cerkiew prawosławna Trójcy Świętej z XIX wieku
  • cerkiew prawosławna Kazańskiej Ikony Matki Bożej z 1904 roku[6]
  • muzeum historyczno-krajoznawcze (archeologia, historia, przyroda) w budynku obok pałacu.

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. Численность населения по Республике Беларусь, областям и г. Минску (тысяч человек) на 1 января 2010 года (ros.).
  2. a b http://muzeum-zamojskie.pl/wp-pdf/cz1_zamki.pdf.
  3. Konrad Bobiatyński, Od Smoleńska do Wilna. Wojna Rzeczypospolitej z Moskwą 1654–1655, Zabrze 2004, ​ISBN 83-89943-00-X​.
  4. Konrad Bobiatyński. Stary and Novy Bychaŭ in the war between the Polish-Lithuanian Commonwealth and Muscovy (1654–1655). | Беларускі Гістарычны Агляд, www.belhistory.eu [dostęp 2017-04-12] (ros.).
  5. Konrad Bobiatyński, Stary i Nowy Bychów podczas wojny Rzeczypospolitej z Moskwą w latach 1654–1655, [w:] Belarusskij gistarićnyj agljad, Belarusian Historal Review. Volume 10, Fascicle 1–2 (18–19) December, 2003.
  6. Достопримечательности Быховского района Могилевский облисполком, mogilev-region.gov.by [dostęp 2016-05-06].

Linki zewnętrzne[edytuj]