Cmentarz Mater Dolorosa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Cmentarz Mater Dolorosa
Obiekt zabytkowy nr rej. A/1354/87 26 listopada 1987
Ilustracja
Kaplica cmentarna Mater Dolorosa na cmentarzu Mater Dolorosa I w Bytomiu w 2018 roku
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miejscowość Bytom
Adres ul. Piekarska 71 (cmentarz Mater Dolorosa I), ul. Piekarska 75 (cmentarz Mater Dolorosa II)[1]
Typ cmentarza wyznaniowy
Wyznanie rzymskokatolickie
Stan cmentarza czynny
Data otwarcia 1868 (cmentarz Mater Dolorosa I), 1886 (cmentarz Mater Dolorosa II)
Zarządca Parafia Świętej Trójcy w Bytomiu[2]
Położenie na mapie Bytomia
Mapa lokalizacyjna Bytomia
Kaplica Mater Dolorosa na cmentarzu Mater Dolorosa I
Kaplica Mater Dolorosa na cmentarzu Mater Dolorosa I
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Kaplica Mater Dolorosa na cmentarzu Mater Dolorosa I
Kaplica Mater Dolorosa na cmentarzu Mater Dolorosa I
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kaplica Mater Dolorosa na cmentarzu Mater Dolorosa I
Kaplica Mater Dolorosa na cmentarzu Mater Dolorosa I
Ziemia50°21′13,6″N 18°55′10,9″E/50,353778 18,919694
Strona internetowa
Grobowiec Rodziny Paikertów
Grobowiec Rodziny Novotnych
Grobowiec z XIX wieku
Grobowiec Rodziny Urbańczyków

Cmentarz Mater Dolorosa − położony jest w Bytomiu przy ulicy Piekarskiej 71. Cmentarz został wpisany do rejestru zabytków dnia 26 XI 1987 (nr rej.: A/1354/87)[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki bytomskiego cmentarza parafialnego sięgają XVII wieku. Dzięki przemysłowi, w drugiej połowie XIX wieku, miasto gwałtownie się rozwijało. Około 1800 r. istniał, oprócz kościoła parafialnego, kościół przy klasztorze franciszkanów. Na cmentarzu, który był tuż za murami miejskimi powoli zaczęło brakować miejsca. Rozpoczęły się starania o utworzenie nowej parafii i budowę kościoła. Wyznaczono teren, na którym cmentarz miał się rozciągać (między dzisiejszymi ul. Kraszewskiego i ul. Piekarską) i rozpoczęło się kupowanie działek. W 1866 r. poświęcono ziemię pod cmentarz. Ostatecznie powstały dwa cmentarze: w 1868 r. Mater Dolorosa I przy ul. Piekarskiej 71 i w 1886 r. Mater Dolorosa II przy ul. Piekarskiej 75.

Cmentarz "Mater Dolorosa" szczyci się neogotycką kaplicą cmentarną z 1882 r. według projektu wiedeńskiego architekta, Hugo Heera.

Cmentarz Mater Dolorosa jest najważniejszą nekropolią Bytomia, zarówno od strony historycznej jak i zabytkowej. Oprócz cmentarza, który został wpisany na listę zabytków, wpisano również poszczególne grobowce, kaplice cmentarne o bardzo wysokich walorach architektonicznych. Aleje cmentarne mogą poszczycić się starodrzewiem. Cenne jest nawet ogrodzenie cmentarza. Administratorem cmentarza jest parafia pod wezwaniem świętej Trójcy.

Stan dzisiejszy cmentarza (2016)[edytuj | edytuj kod]

Towarzystwo Miłośników Bytomia wspólnie z redakcją "Życia Bytomskiego" zainicjowało w 2000 r. zbiórkę środków finansowych na odnowienie zabytków znajdujących się na bytomskim cmentarzu Mater Dolorosa. Dzięki zbiórkom TMB odnowiono m.in. kaplice: Schastoków, Peikertów, grobowce rodziny Hakubów, Nowotnych, Pisaków, Goetzlerów, Proszydłów i Garusów. Od 2013 lat trwa zbiórka na rzecz wybrukowania alejek prowadzących do nagrobków.

Pochowani[edytuj | edytuj kod]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Pochowani na Cmentarzu Mater Dolorosa.
  • Jan Biały (1897–1984) – cichociemny[4]
  • Norbert Bonczyk (1837−1893) − ksiądz katolicki, poeta, autor artykułów do Zwiastuna Górnośląskiego, działacz na rzecz polskości Górnego Śląska i orędownik czystości mowy polskiej na Górnym Śląsku. Wieloletni współpracownik księdza Józefa Szafranka
  • Georg Brüning (1851−1932) − burmistrz i nadburmistrz Bytomia w latach 1882−1919[4]
  • Tomasz Cieplik (1861−1925) − nauczyciel muzyki, organista, z Michałem Wolskim podczas Powstań Śląskich i Plebiscytu organizował koncerty przybywających na wschodnie tereny Górnego Śląska polskich artystów[4]
  • Paweł Jackisch (1825−1913) − najsłynniejszy bytomski architekt[5]
  • Jan Ligoń (1851−1917) − pisarz ludowy i działacz kulturalny[6]
  • Ernst Oderski (1880−1941) − właściciel znanej kawiarni i cukierni na Rynku. Była to pierwsza cukiernia w mieście, w której wyrabiano specjalne słodycze dla diabetyków[6]
  • Józef Szafranek (1807−1874) − proboszcz kościoła Najświętszej Marii Panny w Bytomiu, współczesny patron szkoły gimnazjalnej Gimnazjum nr 1 z Oddziałami Integracyjnymi przy ul. Tarnogórskiej[7]
  • Edward Józef Szymkowiak (1932–1990) – polski piłkarz występujący na pozycji bramkarza, reprezentant Polski, olimpijczyk.
  • Jerzy Wielkoszyński (1930–2010) – polski lekarz specjalizujący się w medycynie sportowej, fizjoterapeuta.
  • Emil Nikodemowicz (1929–2013) – polski hokeista, reprezentant Polski, trener hokejowy.

Do interesujących fragmentów cmentarza należy aleja przy zachodnim murze, przy której znajdują się kaplice grobowe i nagrobki, znanych rodzin bytomskich, pochodzące z XIX wieku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Historia. W: Mater Dolorosa. Cmentarz w Bytomiu [on-line]. [dostęp 2018-03-02].
  2. Sprawy pogrzebowe i cmentarne. Rzymskokatolicka Parafia Świętej Trójcy w Bytomiu. [dostęp 2018-03-02].
  3. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków: Rejestr zabytków w Bytomiu (pol.). [dostęp 10 sierpnia 2010].
  4. a b c Kaganiec 1999 ↓, s. 40.
  5. Kaganiec 1999 ↓, s. 41.
  6. a b Kaganiec 1999 ↓, s. 42.
  7. Kaganiec 1999 ↓, s. 44.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Małgorzata Kaganiec: Znane osobistości spoczywające na cmentarzu „Mater Dolorosa”. W: Cmentarze bytomskie od średniowiecza do współczesności. Jan Drabina (red.). Bytom: Towarzystwo Miłośników Bytomia, 1999. ISBN 83-908018-2-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]