Cryptostephanus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Cryptostephanus
Ilustracja
Cryptostephanus vansonii
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina amarylkowate
Nazwa systematyczna
Cryptostephanus Welwitsch ex J.G. Baker
J. Bot. 16: 193 (1878)[2]
Typ nomenklatoryczny
Cryptostephanus densiflorus Welw. ex Baker[3]

Cryptostephanus Welw. ex Bakerrodzaj roślin z rodziny amarylkowatych, obejmujący trzy gatunki występujące naturalnie w południowej Afryce, na obszarze Angoli, Mozambiku, Namibii, Kenii, Tanzanii i Zimbabwe[2].

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckiego słów κρυπτός (kryptos – ukryty) i στεφάνι (stephani – korona) i odnosi się do częściowo ukrytego, podobnego do korony, przykoronka obecnego w kwiatach tych roślin[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Cryptostephanus densiflorus
Pokrój
Wieloletnie rośliny zielne[2], rosnące pojedynczo lub tworzące kępy[4].
Pęd
Krótkie kłącze z wieloma mięsistymi korzeniami[2], które u C. haemanthoides są w dolnej części bulwiaste.
Liście
Siedzące, trwałe, taśmowate, często skręcone, tępe[2], wyrastające w dwóch przeciwległych rzędach z nibyłodygi, zimozielone (C. vansonii) albo występujące jedynie w okresie lata (C. densiflorus, C. haemanthoides)[4].
Kwiaty
Małe, zebrane w gęsty baldach wsparty wolnymi podsadkami, wyrastający na spłaszczonym, wąsko oskrzydlonym głąbiku[2]. Listki okwiatu białe, jasnoróżowe, brązowawe lub purpurowokasztanowe[4], zrośnięte u nasady w cylindryczną lub lejkowatą rurkę, powyżej, na długości krótszej od rurki, wolne, jajowate lub podługowate[2]. Przykoronek zbudowany z 6 lub 12 wąskich przydatków, osadzonych u nasady każdego listka okwiatu[4]. Pręciki wolne[2], ukryte wewnątrz rurki okwiatu lub nieco wystające[4]. Zalążnia dolna, kulista[4], trójkomorowa, z licznymi zalążkami[2], wzniesiona[2]. Szyjka słupka nitkowata[2], biała, znamię spłaszczone, główkowate[4].
Owoce
Okrągłe, błyszczące lub matowe, jasnoczerwone lub różowawoczerwone, mięsiste jagody, zawierające twarde, białe, mięsiste nasiona[4].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Owoce Cryptostephanus vansonii
Rozwój
Geofity ryzomowe. Cryptostephanus densiflorus i C. haemanthoides to rośliny rosnące latem i pozostające w stanie spoczynku zimą, natomiast C. vansonii jest wiecznie zielony. Rośliny kwitną od października do marca. Kwiaty tych roślin są samopylne, krótkotrwałe. Mięsiste owoce dojrzewają do dziewięciu miesięcy i prawdopodobnie są zjadane i rozprzestrzeniane przez ptaki i małpy[4].
Zasięg występowania i siedlisko
C. densiflorus występuje w Kaokoveld w Namibii i Angoli. Rośnie pojedynczo lub w małych grupach w lasach liściastych, na polanach, w pełnym słońcu, zwykle na piaszczystych glebach między skałami. C. vansonii występuje endemicznie na wschodnich wyżynach Zimbabwe w chłodnych, wilgotnych lasach gór Vumba i Chimanimani oraz w lasach zachodniego Mozambiku. Rośnie w skupiskach w rozkładającej się ściółce liściowej wśród skał na dnie lasu, w głębokim cieniu. C. haemanthoides jest gatunkiem najbardziej rozpowszechnionym. Występuje w południowej Kenii, jest szeroko rozpowszechniony w całej Tanzanii, a także w południowo-zachodniej Angoli. Jego siedliska obejmują zbiorowiska trawiaste w pełnym słońcu, na glebach piaszczystych lub gliniastych, a także w półcieniu na skalistych zboczach w pobliżu rzek i w zalesionych wąwozach, zwykle między lub czasami na granitowych głazach (litofit)[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna
Rodzaj z plemienia Haemantheae, podrodziny amarylkowych Amaryllidoideae z rodziny amarylkowatych Amaryllidaceae[5].
Wykaz gatunków[2]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2021-02-18].
  2. a b c d e f g h i j k l Plants of the World Online (ang.). The Royal Botanic Gardens, Kew, 2019. [dostęp 2021-02-18].
  3. Farr E. R., Zijlstra G. (ed.): Index Nominum Genericorum (Plantarum) (ang.). Smithsonian Institution, 1996–. [dostęp 2021-02-18].
  4. a b c d e f g h i j k Dee Snijman: Plantz Africa: Cryptostephanus. South African National Biodiversity Institute, 2004.
  5. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. 2020. Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) (ang.). National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2021-02-18].