Cybernetyka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Symbol cybernetyki i innych nauk o systemach

Cybernetyka (gr. κυβερνήτης kybernetes 'sternik; zarządca' od κυβερνᾶν kybernán, 'sterować, kontrolować')[1]nauka o systemach sterowania oraz związanym z tym przetwarzaniu i przekazywaniu informacji (komunikacja).

Definicja[edytuj kod]

Cybernetics is the science of effective organization, of control and communication in animals and machines.

Cybernetyka jest nauką o faktycznej organizacji, mechanizmach kontroli i komunikacji u zwierząt i maszyn.

Chris Lucas

W znaczeniu nauki rządzenia (fr. la science du gouvernement des hommes) pierwszy terminu tego użył André Marie Ampère w Eseju o filozofii nauki, albo analitycznym przedstawieniu naturalnego podziału wiedzy ludzkiej, choć jeszcze starożytni Grecy rozszerzyli znaczenie poza sterowanie statkiem[2]. W języku polskim po raz pierwszy użyte przez filozofa Bronisława F. Trentowskiego w pracy Stosunek filozofii do cybernetyki, czyli sztuki rządzenia narodem z 1843 roku.

Cybernetyka analizuje (odnajduje) analogie (homologie) między zasadami działania organizmów żywych, układów społecznych (społeczności) i maszyn (holizm), odkrywa ogólne prawa wspólne dla różnych nauk i umożliwia przenoszenie tych praw z jednej dziedziny na drugą; jest więc nauką interdyscyplinarną, znajdującą wiele zastosowań praktycznych. Uznaje się ją często za jeden z nurtów w tzw. badaniach systemowych.

Za twórcę cybernetyki jako samodzielnej dyscypliny naukowej uważa się amerykańskiego matematyka Norberta Wienera. Jego praca Cybernetics or Control and Communication in the Animal and the Machine, wydana w 1948 roku, jest klasycznym dziełem w tej dziedzinie. Wiener dowiedział się o tym, że termin Cybernetyka został wcześniej zaadaptowany przez Ampera dopiero po wydaniu tej pracy. Jej tytuł „Cybernetyka czyli sterowanie i komunikacja w zwierzęciu i maszynie” był przez wielu autorów traktowany jako pierwsza definicja cybernetyki.

Klasyfikacja[edytuj kod]

Cybernetykę można podzielić na dwie gałęzie:

Cybernetyka w Polsce[edytuj kod]

Przedstawiciele polskiej szkoły psychocybernetyki i cybernetyki społecznej, m.in. Marian Mazur i Józef Kossecki, naukę o sterowaniu definiowali jako cybernetykę.

W maju 1962 roku w Warszawie powstało Polskie Towarzystwo Cybernetyczne[3] (obecnie zlikwidowane[4]). Od 1994 roku we Wrocławiu w środowisku tamtejszej politechniki działa konkurencyjne Polskie Towarzystwo Systemowe.

Zobacz też[edytuj kod]

Przypisy

  1. Słownik Wyrazów Obcych
  2. Platon, dialog Gorgiasz 511d, Sokrates: τὴν κυβερνητικήν, ἣ οὐ μόνον τὰς ψυχὰς σῴζει ἀλλὰ καὶ τὰ σώματα καὶ τὰ χρήματα ἐκ τῶν ἐσχάτων κινδύνων („umiejętność sternika, która nietylko życie ratuje, ale i ciało i mienie; z największych niebezpieczeństw” przekład Władysław Witwicki).
  3. Polskie Tow. Cybernetyczne Ośrodek Przetwarzania Informacji [strona z roku 2006 zarchiwizowana przez WayBack Machine]
  4. Cybernetyka w bazie instytucji naukowych portalu Nauka Polska (OPI).

Linki zewnętrzne[edytuj kod]