Czepiak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czepiak
Ateles[1]
É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1806[2]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – czepiak czarnoręki (Ateles geoffroyi)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

naczelne

Podrząd

wyższe naczelne

Nadrodzina

małpy szerokonose

Rodzina

czepiakowate

Podrodzina

czepiaki

Rodzaj

czepiak

Typ nomenklatoryczny

Simia paniscus Linnaeus, 1758

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Zasięg występowania
Mapa występowania

Czepiak[6] (Ateles) – rodzaj nadrzewnego ssaka naczelnego z podrodziny czepiaków (Atelinae) w rodzinie czepiakowatych (Atelidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w gęstych lasach Ameryki Środkowej i Południowej – od Meksyku po dorzecze Amazonki[7][8][9].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała samic 30–66 cm, samców 37–70 cm, ogona 64–93 cm; masa ciała samic 5–10,5 kg, samców 7,4–10,4 kg[8]. Czepiaki z tego rodzaju charakteryzują się smukłą sylwetką przystosowaną do szybkiego przemieszczania się pomiędzy konarami drzew. Bardzo sprawnie poruszają się metodą brachiacji, wykorzystują również długi, chwytny ogon do przytrzymywania się gałęzi.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Ateles: gr. ατελης atelēs „niedoskonały”; w aluzji do braku kciuka[10].
  • Paniscus: gr. Πανισκος Paniskos, od zdrobnienia Παν Pan, w mitologii greckiej syn Hermesa i Dryope, bóg opiekuńczy lasów i pól, strzegący pasterzy oraz ich trzód wywodzący się z Arkadii[11]. Gatunek typowy: Simia paniscus Linnaeus, 1758.
  • Montaneia: Luis Montané Dardé (1849–1936), kubański lekarz i antropolog[4]. Gatunek typowy: †Montaneia antropomorpha Ameghino, 1911.
  • Ameranthropoides: nowołac. Americanus „Amerykanin, z Ameryki”[12]; gr. ανθρωπος anthrōpos „człowiek”[13]; -οιδης -oidēs „przypominający”[14]. Gatunek typowy: Ameranthropoides loysi Montandon, 1929 (= Ateles hybridus I. Geoffroy Saint-Hilaire, 1829).

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Do rodzaju należą następujące gatunki[7][6]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ateles, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. É. Geoffroy Saint-Hilaire. Mémoire Sur les Singes à main imparfaite ou les Atéles. „Annales du Muséum d’Histoire Naturelle”. 7, s. 262, 1806 (fr.). 
  3. C.S. Rafinesque: Analyse de la nature: or, Tableau de l’univers et des corps organisés. Palerme: Aux dépens de l’auteur, 1815, s. 53. (fr.)
  4. a b F. Ameghino. Montaneia antropomorpha un género de monos hoy extinguido de la isla de Cuba. „Anales del Museo Nacional de Buenos Aires”. Serie III. 13, s. 317, 1911 (hiszp.). 
  5. G. Montandon. Un singe d’apparence anthropoide en Amérique du Sud. „Comptes rendus hebdomadaires de l’Académie des Sciences”. 188, s. 817, 1929 (fr.). 
  6. a b Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 43–44. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  7. a b C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 216. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.)
  8. a b A.B. Rylands, R.A. Mittermeier, F.M. Cornejo, T.R. Defler, K.E. Glander, W.R. Konstant, L.P. Pinto & M. Talebi: Family Atelidae (Howlers, Spider and Woolly Monkeys and Muriquis). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands & D.E. Wilson: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 537–541. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)
  9. D.E. Wilson & D.M. Reeder (red.): Genus Ateles. W: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-11-07].
  10. Palmer 1904 ↓, s. 127.
  11. Palmer 1904 ↓, s. 509.
  12. Etymologia za: The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World [online], S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).
  13. Jaeger 1944 ↓, s. 18.
  14. Jaeger 1944 ↓, s. 152.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]