Czepiak czarny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Czepiak czarny
Ateles paniscus
(Linnaeus, 1758)
Czepiak czarny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada ssaki żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd Haplorrhini
Nadrodzina małpy szerokonose
Rodzina czepiakowate
Podrodzina czepiaki
Rodzaj Ateles
Gatunek czepiak czarny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[1]
Status iucn3.1 VU pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Czepiak czarny (Ateles paniscus) jest jednym z czterech gatunków czepiaków, żyjących w Ameryce Południowej.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Czepiak czarny ma wyjątkowo długie kończyny i ogon. Jeśli tylko może wspina się w koronach drzew na wszystkich czterech kończynach. Tam, gdzie drzewa są bardziej oddalone od siebie, skacze z jednego na drugie. Budowa stawów ramieniowych umożliwia mu osiąganie dużej prędkości przy przeskakiwaniu z drzewa na drzewo. Rzadko spotyka się go na ziemi. Kiedy jednak się na niej znajdzie ogon trzyma wyprostowany, wzdłuż pleców.

Czepiak czarny żyje w luźno powiązanych stadach. Ich wielkość uzależniona jest od lokalnych warunków. Przeciętnie na 1 km² żyje 12 czepiaków, lecz gdy na terenie jest nadmiar pożywienia ich liczba może wynieść nawet 100 zwierząt.

Pomiędzy dorosłymi samcami w stadzie obowiązuje hierarchia, dzięki czemu mogą obejść się bez kłótni - najsilniejszy samiec kieruje stadem, strzeże go i zapewnia pożywienie.

Czepiaki są zwierzętami dziennymi. O zmroku cała grupa idzie spać. Zwierzęta śpią przytulone z ogonem okręconym wokół szyi. Ogon jest na końcu nie owłosiony i wyposażony w odpowiednik linii papilarnych.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Czepiak czarny nie ma określonej pory godowej. Czepiaki dojrzewają dość późno - samce w 5 roku życia, samice w 4. Od tego czasu samice regularnie mają ruję co 24-27 dni. Parzą się wówczas z dowolnym samcem ze swojego stada. Samce kopulują z wieloma samicami - nie tworzą trwałych związków.

Młode rodzi się po 30 tygodniowej ciąży. Waży przy porodzie 600 g. Pierwsze cztery miesiące spędza trzymając się brzucha matki. Później przechodzi na jej grzbiet, gdzie owija swój ogon wokół ogona matki. Nawet gdy młode jest już duże nie oddala się od matki na większą odległość. Tak długi okres opieki sprawia, że czepiaki dożywają dorosłości. Matka podczas opieki nad dzieckiem nie parzy się, co sprawia, że rozrodczość czepiaków jest niska - matka rodzi jedno dziecko średnio co trzy lata.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Co rano stado czepiaków dzieli się na 2-3 małe grupy, które wyruszają na żer. W trakcie polowania zwierzęta utrzymują ze sobą kontakt za pomocą głośnych dźwięków, przypominających rżenie konia. Czepiaki jedzą głównie owoce i orzechy, ale mogą też zjadać liście, pąki kwiatów, ptasie jaja, owady i pająki. Owoce stanowią ich główne źródło pożywienia. Podczas jedzenia czepiak zwisa często na jednej nodze lub ogonie.

Czepiak czarny i ludzie[edytuj | edytuj kod]

Na większości terytorium, gdzie żyją, człowiek poluje na nie. Jest to dość duże i głośne zwierzę, dlatego myśliwemu nie sprawia trudności jego odnalezienie. Zwierzę to dojrzewa dość późno, co grozi wytępieniem czepiaków, co w wielu miejscach już nastąpiło.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Kiedyś obszar występowania czepiaka czarnego sięgał daleko na północ, aż po Meksyk. Obecnie występuje głównie w centrum dorzecza Amazonki, w Gujanie, północno-zachodniej Brazylii, na wschodnie Peru i w północnej Boliwii.

Przystosowanie do życia[edytuj | edytuj kod]

Ręce - cztery długie, nieowłosione palce i krótki kciuk. Rąk używa głównie do mocnego przytrzymywania się przy skakaniu z gałęzi na gałąź, rzadziej do chwytania przedmiotów.

Ogon - używa go jako dodatkowej kończyny. Czubek ogona jest nieowłosiony i małpa wykorzystuje go do zbierania małych przedmiotów lub kawałków pożywienia.

Stopy - tak samo jak ręce mają bardzo długie palce. Długie stopy pomagają utrzymać równowagę, przy poruszaniu się.

Dane w liczbach[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała: Samiec 38-58 cm, samica 40-62 cm

Długość ogona: Samiec 63-85 cm, samica 64-92 cm

Masa ciała: Samiec 7,8-9,5 kg, samica 7,5-8,8 kg

Dojrzałość płciowa: 4-5 rok życia

Pora godowa: Cały rok

Długość ciąży: 201-225 dni

Liczba młodych: 1

Długość życia: Do 20 lat. Najstarszy znany okaz miał 33 lata.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia Zwierząt od A do Z. ISBN 83-908277-3-5.

Przypisy

  1. Ateles paniscus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)