Czepiakowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czepiakowate
Atelidae[1]
J.E. Gray, 1825
Przedstawiciel rodziny – wyjec brązowy (Alouatta guariba)
Przedstawiciel rodziny – wyjec brązowy (Alouatta guariba)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd naczelne
Podrząd wyższe naczelne
Infrarząd małpokształtne
Parvordo małpy szerokonose
Rodzina czepiakowate
Podrodziny
  • Alouttinae
  • Atelinae

Czepiakowate[2] (Atelidae) – rodzina nadrzewnych ssaków naczelnych z infrarząędu małpokształtnych (Simiiformes) obejmująca czepiaki i wyjce – największe i najgłośniejsze małpy Nowego Świata, dawniej włączane do rodziny płaksowatych.

Zasięg występowania[edytuj]

Czepiakowate zamieszkują Amerykę Południową i Środkową – od Meksyku po północną Argentynę[3]. Zasiedlają lasy różnych typów, głównie gęste lasy pierwotne, ale występują również w młodszych i rzadszych formacjach leśnych.

Charakterystyka[edytuj]

Osiągają długość ciała od 38 do ponad 90 cm. Masa ciała największych gatunków osiąga 15 kg. Chwytny i długi ogon ma 50-90 cm długości i jest aktywnie wykorzystywany jako piąta kończyna, do przytrzymywania się gałęzi. Ubarwienie od płowożółtego, przez szare do czarnego. Kończyny wielu gatunków są bardzo długie.

Wzór zębowy I C P M
36 = 2 1 3 3
2 1 3 3

Niektóre gatunki czepiakowatych poruszają się wśród koron drzew metodą brachiacji. Żyją w stadach. Prowadzą dzienny tryb życia. Dużo czasu przeznaczają na odpoczynek. Przebywają niemal wyłącznie w koronach drzew, sporadycznie obserwowano osobniki schodzące na ziemię. Żywią się różnymi częściami roślin, głównie owocami, oraz owadami. Wyjce znane są z sygnalizowania swojej obecności głośnym wyciem.

Po ok. 7-miesięcznej ciąży samica rodzi jedno, rzadziej dwa młode. Młodymi opiekuje się matka – dotychczas nie stwierdzono, by samce uczestniczyły w wychowie młodych. Czepiakowate żyją średnio 16-20 lat w warunkach naturalnych, ok. 25 lat w niewoli, a wiek najstarszego z obserwowanych osobników wynosił 48 lat.

Systematyka[edytuj]

Czepiakowate zaliczane były wcześniej w randze podrodziny Atelinae do rodziny płaksowatych (Cebidae). W wyniku rewizji systematyki przeprowadzonej na podstawie wyników badań molekularnych oraz ponownego zbadania eksponatów muzealnych zaklasyfikowane zostały wraz z Alouattinae, do której zaliczane są wyjce, jako odrębna rodzina Atelidae. Do rodziny należą następujące podrodziny[3][4][2]:

Przypisy

  1. Atelidae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński, W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 42–44. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.)
  3. a b A.B. Rylands, R.A. Mittermeier, F.M. Cornejo, T.R. Defler, K.E. Glander, W.R. Konstant, L.P. Pinto, M. Talebi: Family Atelidae (Howlers, Spider and Woolly Monkeys and Muriquis). W: R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, D.E. Wilson: Handbook of the Mammals of the World. Cz. 3: Primates. Barcelona: Lynx Edicions, 2013, s. 484–549. ISBN 978-84-96553-89-7. (ang.)
  4. Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Atelidae. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2016-11-28]

Bibliografia[edytuj]

  1. Dewey, T.: Atelidae (ang.). (On-line), Animal Diversity Web, 2007. [dostęp 17 maja 2008].
  2. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971.
  3. Zwierzęta : encyklopedia ilustrowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2005. ISBN 83-01-14344-4.