Czołowo (województwo kujawsko-pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Czołowo
Tablica upamiętniająca mieszkańców Czołowa poległych w trakcie II wojny światowej
Tablica upamiętniająca mieszkańców Czołowa poległych w trakcie II wojny światowej
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat radziejowski
Gmina Radziejów
Liczba ludności (2011) 441[1]
Strefa numeracyjna (+48) 54
Kod pocztowy 88-200
Tablice rejestracyjne CRA
SIMC 0868017
Położenie na mapie gminy Radziejów
Mapa lokalizacyjna gminy Radziejów
Czołowo
Czołowo
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Czołowo
Czołowo
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Czołowo
Czołowo
Ziemia 52°36′03″N 18°29′30″E/52,600833 18,491667

Czołowowieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie radziejowskim, w gminie Radziejów[2][3].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa włocławskiego.

Wieś sołecka - zobacz jednostki pomocnicze gminy Radziejów w BIP[4]

Integralne części miejscowości
Identyfikator miejscowości Nazwa Miejscowości Rodzaj miejscowości
0868023 Kontrewers część miejscowości

Historia wsi[edytuj]

Dzieje miejscowości Czołowo sięgają średniowiecza. Pierwsze wzmianki pojawią się w roku 1488, kiedy to wieś jest wymieniania wśród stanowiących własność królewską dóbr brzeskich.

Z najstarszego inwentarza dóbr starostwa brzeskiego datowanego w 1494r. wynika, że prawdopodobnie była ona włączona do zabudowy miejskiej Radziejowa.

W 1500r. król Jan I Olbracht, zapisując dług 1800 florenów na dochodach Radziejowa i przynależnych do niego dóbr starostwa radziejowskiego, wymienia wśród nich między innymi Czołowo.

W 1631r. Czołowo nadal było wsią królewską w posiadaniu starosty radziejowskiego Macieja Sokołowskiego. Według lustracji z lat 1628-1632 we wsi był mieć i rataj. Wieś posiadała 4 łany. Bilans urodzaju folwarku przedstawiony w kopach szacował się następująco: 97 żyta, 12 pszenicy, 6,5 grochu i 48 owsa.

Czołowo w 1662 r. liczyło około 24 mieszkańców zamieszkujących w 4 domy. Wieś posiadała 17 łanów. Stan demograficzny w 1675 r. wynosił: 3 szlachciców i 25 osób pochodzenia plebejskiego.

W 1779 r. Czołowo przechodzi na własność Antoniego Biesiekierskiego. Wieś liczyła 95 osób zamieszkujących 22 domostwa. Osada przynależała do wójtostwa radziejowskiego. We wsi mieszkało 4 rolników, 6 chałupników i 2 komornice. W wyniku II rozbioru Polski w 1793 r. wieś została zagarnięta przez Prusy, od 1807 r. należała do Księstwa Warszawskiego, po Kongresie Wiedeńskim w 1815r. znalazła się w Królestwie Polskim. Ustawa konstytucyjna Królestwa Polskiego z dnia 27 lipca 1815 r. wprowadziła nowy podział administracyjny kraju. Granica przebiegała przez wieś Czołowo do Wąsewa, a następnie do Piotrkowa Kujawskiego, gdzie mieścił się posterunek graniczny. W Czołowie znajdowało się przejście graniczne. Stacjonowała jednostka wojskowa i działał urząd celny.

W 1827 r. wieś liczyła 116 mieszkańców zamieszkujących 14 domów[5]. Na powstałą ekonomię radziejowską, utworzoną ze starostw, królewszczyzn i majątków poduchownych składa się w XIX wieku również wieś Czołowo[6].

W latach 1866-1868 wśród majoratów, jakimi obdzielono zasłużonych urzędników carskich, znalazł się folwark Czołowo, który był darowany generałowi adiutantowi baronowi Pawłowi Korffowi[7].

Czołowo w latach 1921-1926 jako własność Skarbu Państwa zostało rozparcelowane przez Urząd Ziemski w większości pomiędzy repatriantów przybyłych z USA. W wyniku tego przedsięwzięcia powstało około 50 gospodarstw rolnych o powierzchni od 7 do 9 ha[8].

W dwudziestoleciu międzywojennym w Czołowie powstała ferma rolna. Stanowiła ona własność komunalną o wartości 42 783,94 zł. W lutym w 1930 r. sejmik powiatowy nieszawski przeznaczył fundusz 8000 zł, na wyremontowanie tego ośrodka głównie na naprawę znajdujących się w nim pomieszczeń.

Według ustawy samorządowej z grudnia 1933 r. Czołowo (wieś, kolonie, Kontrewers, parcele i ośrodek) i Czołówek wraz z folwarkiem - Bielawy weszły w skład gminy Radziejów. Wieś Czołowo liczyła 410 mieszkańców[8].

Miejscowość Czołowo leży obecnie w województwie kujawsko-pomorskim, na Kujawach w powiecie radziejowskim. Miejscowość wchodzi w skład gminy Radziejów.

Czołowo położone jest około 2 km. na południowy zachód od miasta Radziejów. Należy do parafii pod Wezwaniem Najświętszej Marii Panny w Radziejowie, zajmuje powierzchnie 7,7 km2.

Przypisy

  1. Bank danych lokalnych GUS. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-08-28].
  2. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2014-08-05].
  3. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 1867, 2013-02-15. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2015-08-05]. 
  4. Biuletyn informacji publicznej Gminy Radziejów. Urząd Gminy Radziejów. [dostęp 2014-08-05].
  5. Czołowo w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom I (Aa – Dereneczna) z 1880 r.
  6. Borucki ↓, s. 198-199.
  7. Borucki ↓, s. 204.
  8. a b Krygier ↓, s. 3-23.

Bibliografia i źródła[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Zobacz też: Czołowo, Czołowo-Kolonia.