Daniel Chodowiecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Daniel Mikołaj Chodowiecki
Adolf Friedrich Erdmann von Menzel 018.jpg
Daniel Mikołaj Chodowiecki, portret wykonany przez Adolpha von Menzla w 1859
Data i miejsce urodzenia 16 października 1726
Gdańsk
Data i miejsce śmierci 7 lutego 1801
Berlin
Dziedzina sztuki malarstwo
Styl klasycyzm

Daniel Mikołaj Chodowiecki (ur. 16 października 1726 w Gdańsku, zm. 7 lutego 1801 w Berlinie) – polsko-niemiecki malarz i rysownik.

Życiorys i pochodzenie[edytuj]

Urodził się w Gdańsku ze związku hugenotki, córki złotnika Daniela Ayrera, Marie Henriette, urodzonej w Szwajcarii, oraz Godfryda Chodowieckiego, wywodzącego się ze strony ojca od szlachty polskiej spod Gniezna[1]. Jego dziadek Christian Chodowiecki był kupcem i ze względu na interesy zdecydował się osiąść w Gdańsku, gdzie zajął się handlem zbożem. Początkowo zgodnie z rodzinną tradycją Daniel również wykonywał zawód kupca. W siedemnastym roku życia wysłano go na praktykę handlową do Berlina[2], gdzie spędził większość życia. Został tam dyrektorem Pruskiej Akademii Sztuki(niem.).

Pomimo mieszkania w Niemczech Chodowiecki czuł się po trosze Francuzem (ze względu na matkę, pochodzącej z hugenockiej rodziny), po trosze gdańszczaniniem i Polakiem[3]. Po rozbiorze Polski w 1772 roku napisał do hrabiny Solms-Laubach:

Quote-alpha.png
Z ojca jestem Polakiem, potomkiem dzielnego narodu, który wkrótce przestanie istnieć.

Natomiast w liście do Józefa Łęskiego napisał z kolei:

Quote-alpha.png
Za zaszczyt sobie poczytuję być prawdziwym Polakiem, chociaż jako pierwszy z Chodowieckich w Niemczech osiadłem[1][4].

Część swojej twórczości poświęcił Polsce oraz polskim tematom historycznym. Najbardziej znany w Polsce jest cykl jego 108 rysunków powstałych w roku 1773 w Gdańsku[3].

Daniel miał brata Jana Sereniusza, ministra braci czeskich.

Twórczość[edytuj]

Exlibris Daniela Chodowieckiego

W latach pięćdziesiątych XVIII wieku poświęcił się malarstwu, następnie zainteresował się akwafortą i z czasem stał się wziętym ilustratorem książek. Swymi dziełami zwrócił uwagę berlińskiej Akademii Umiejętności, która zleciła mu wykonanie ilustracji do wydawanego przez siebie kalendarza. Od tego czasu zaczął otrzymywać liczne zamówienia i zyskał sławę. W pewnym okresie trudno było znaleźć wydawnictwo nie zawierające choćby jednej winiety jego autorstwa. Jeden z poetów, którego tomik ozdobiły grafiki Chodowieckiego, napisał, że „gdyby Chodowieckiego nie było – cały szereg książek nie znalazłby czytelnika”[1]. Stworzył ponad 2 tysiące sztychów, wiele scen rodzajowych z życia mieszczaństwa – zwykle w technice tuszu i piórka, oraz kilka obrazów olejnych.

Wydany w 1774 traktat Das Elementarwerks autorstwa Johannesa Basedowa, za sprawą swojej formy i treści odmienił oblicze osiemnastowiecznej edukacji. Czterotomowe dzieło ilustrowane przez Daniela Chodowieckiego zawierało całokształt ówczesnej wiedzy o świecie ujętej w sposób przystępny dla młodych odbiorców[5].

Upamiętnienie[edytuj]

  • W 1992 roku Günter Grass założył Fundację im. Daniela Chodowieckiego z siedzibą w Akademii Sztuk w Berlinie, której celem jest współpraca między artystami niemieckimi i polskimi. Od 1993 roku organizuje Konkurs o Nagrodę im. Daniela Chodowieckiego na polski rysunek i grafikę[6].
  • W Gdańsku, Krakowie, Sopocie i Berlinie znajdują się ulice poświęcone Danielowi Chodowieckiemu.

Przypisy

  1. a b c „Daniel Chodowiecki”, Wydawnictwo Sztuka, Warszawa 1953.
  2. Hanna Górska, Eryk Lipiński, „Z dziejów karykatury polskiej”, Wiedza Powszechna, Warszawa 1977, s. 54.
  3. a b Marcin Stąporek. Do Gdańska wjechał na koniu. „Trójmiasto.pl”, 2015-06-11. 
  4. 2. Charlotte Steinbrücker: Listy D. Chodowieckiego. Berlin, 1921.
  5. MIĘDZY SŁOWAMI. DANIEL CHODOWIECKI (1726 – 1801). ILUSTRACJE DO PODRĘCZNIKA JOHANNESA BERNARDA BASEDOWA, CZYLI, CO KAŻDE DZIECKO WIEDZIEĆ POWINNO. [dostęp 20 lipca 2016].
  6. „KONKURS O NAGRODĘ IM. DANIELA CHODOWIECKIEGO NA POLSKI RYSUNEK I GRAFIKĘ. LAUREACI I WYRÓŻNIENI UCZESTNICY Z LAT 1993-2007”.

Bibliografia[edytuj]

Literatura dodatkowa[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]