Dmitrij Prianisznikow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dmitrij Prianisznikow
Ilustracja
Państwo działania Rosja/ZSRR
Data i miejsce urodzenia 6 listopada 1865
Kiachta
Data i miejsce śmierci 30 kwietnia 1948
Moskwa
Specjalność: chemia rolna, fizjologia roślin
Alma Mater Pietrowska Akademia Rolnicza (Moskiewska Akademia Rolnicza)
1889-1948
Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Pracy Socjalistycznej
Order Lenina Order Lenina Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Czerwonego Sztandaru Pracy Order Wojny Ojczyźnianej I klasy Nagroda Stalinowska

Dmitrij Nikołajewicz Prianisznikow (ros. Дмитрий Николаевич Прянишников, ur. 6 listopada 1865 w Kiachcie (wschodnia Syberia), zm. 30 kwietnia 1948 w Moskwie) − rosyjski chemik rolny i fizjolog roślin.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od śmierci ojca w 1868 mieszkał z matką w Irkucku, gdzie w 1883 skończył gimnazjum, po czym podjął studia na Wydziale Fizyczno-Matematycznym Uniwersytetu Moskiewskiego, w 1887 ukończył studia przyrodnicze. W 1889 ukończył Pietrowską Akademię Rolniczą (obecnie Moskiewska Akademia Rolnicza im. Timiriazewa), w 1891 został magistrem, a w 1900 doktorem nauk, był delegowany naukowo do Niemiec, Francji i Szwajcarii. Od 1894 do końca życia był profesorem i kierownikiem katedry Moskiewskiego Instytutu Rolniczego (od 1923: Moskiewskiej Akademii Rolniczej im. Timiriazewa), 1891-1931 był wykładowcą Uniwersytetu Moskiewskiego, 1907-1913 zastępcą dyrektora ds. naukowych, 1916-1917 dyrektorem instytutu, a 1919-1929 kierownikiem wydziału agrotechnicznego tego Moskiewskiego Instytutu Rolniczego/Moskiewskiej Akademii Rolniczej. W 1913 został członkiem Petersburskiej Akademii Nauk (późniejszej Akademii Nauk ZSRR), a od 1935 Ogólnozwiązkowej Akademii Nauk Rolniczych. Prowadził badania dotyczące m.in. nawożenia mineralnego i organicznego, odżywiania się roślin (zwłaszcza roli związków azotowych w roślinach). Jego badania soli potasowych i fosforytów przyczyniły się do rozwoju przemysłu nawozowego w ZSRR i rozpowszechnienia chemizacji rolnictwa. Opracował nowe metody badawcze w analizach chemiczno-rolniczych. Był twórcą rosyjskiej szkoły agrochemicznej. Od 1920 do 1925 był członkiem Państwowego Komitetu Planowania (Gospłanu) ZSRR, a 1925-1929 pracował w Komitecie ds. Chemizacji Gospodarki Narodowej, 1929-1941 kierował katedrą chemii agrochemicznej Wydziału Biologicznego Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego. W 1929 został akademikiem Akademii Nauk ZSRR. Zwalczał błędne koncepcje Trofima Łysenki. Wyróżniał się wyjątkową przyzwoitością i odwagą cywilną, przez kilka lat próbował ratować z więzienia genetyka Nikołaja Wawiłowa, interweniując w jego sprawie u Berii i jego zastępcy Kobułowa i pisząc listy do Stalina; przedstawił też uwięzionego Wawiłowa do nagrodzenia Nagrodą Stalinowską. Jego ważniejsze prace to Czastnoje ziemledielije (1898, wyd. 8 1931) i Agrochimija (1934, wyd. 3 1940), wydane także w Niemczech, Jugosławii i Bułgarii. Był honorowym członkiem Szwedzkiej Królewskiej Akademii Nauk Rolniczych (1925), Czechosłowackiej Akademii Rolniczej (1931), Niemieckiej Akademii Przyrodniczej w Halle (1923), członkiem Niemieckiej Akademii Przyrodniczej "Leopoldina" (1925), członkiem Niemieckiego Towarzystwa Botanicznego (1931), Niemieckiego Towarzystwa Botaniki Stosowanej (1931), Amerykańskiego Towarzystwa Fizjologii Roślin (1931), Królewskiego Towarzystwa Botanicznego Niderlandów (1931), członkiem-korespondentem Francuskiej Akademii Nauk (1946) i doktorem honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego (1925).

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

I medale.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]