Dom pomocy społecznej

DPS w Wysocku

Jeden z Domów Pomocy Społecznej w Tomaszowie Mazowieckim (województwo łódzkie)

DPS w Lyskach w powiecie rybnickim

DPS w Kozarzach w powiecie wysokomazowieckim

Dom pomocy społecznej (skr. DPS) lub (dawniej) Dom Opieki – placówka świadcząca usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne osobom wymagającym całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności.

Historia

W Polsce do początku XX wieku pomoc osobom niesamodzielnym była nieuregulowana prawnie. Jej organizowaniem zajmowały się instytucje dobroczynne i związki wyznaniowe. Nie było państwowych ośrodków. Nie stosowano wówczas terminu "dom pomocy" a na przykład "przytułek dla ubogich", "szpitalik", "szpital". Pierwsza w Polsce ustawa o opiece społecznej z 1923 roku wprowadziła zakłady opiekuńcze. W okresie PRL zakłady opieki całkowitej zaczęły funkcjonować w resorcie zdrowia. Ośrodki te zmieniły wówczas nazwę z "zakłady opieki" w "domy opieki" a następnie w "domy pomocy społecznej". W tym okresie były to instytucje totalne. Nowy model ukształtowała ustawa o pomocy społecznej z 1990 roku. Kolejne rozporządzenia zwiększały specjalizację poszczególnych instytucji, wprowadzały standardy świadczeń i budowały bardziej otwarty i demokratyczny model funkcjonowania. Domy pomocy społecznej były dawniej znane w Polsce jako domy opieki.

Typy

Ustawa o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r., uwzględniając kryterium przeznaczenia, dzieli Domy Pomocy Społecznej na placówki dla:

• osób w podeszłym wieku;
• osób przewlekle somatycznie chorych;
• osób przewlekle psychicznie chorych;
• dorosłych niepełnosprawnych intelektualnie;
• dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie;
• osób niepełnosprawnych fizycznie;
• osób uzależnionych od alkoholu.

Mogą być one prowadzone łącznie dla:

• osób w podeszłym wieku i chorych przewlekle somatycznie;
• osób chorych przewlekle somatycznie oraz niepełnosprawnych fizycznie;
• osób w podeszłym wieku i niepełnosprawnych fizycznie;
• osób dorosłych oraz dzieci i młodzieży niepełnosprawnych intelektualnie.

Nie można zatem łączyć DPS dla uzależnionych od alkoholu z jakimkolwiek innym typem DPS. Według ustawy o pomocy społecznej DPS (jako jednostka organizacyjna pomocy społecznej zapewniająca całodobowe usługi) nie może być także prowadzony w jednym budynku z placówką opiekuńczo-wychowawczą, interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym, regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną, jednostką organizacyjną wymiaru sprawiedliwości i izbą wytrzeźwień.

Uprawnieni do prowadzenia domów

Zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z 12 marca 2004 roku domy pomocy społecznej mogą prowadzić:

• jednostki samorządu terytorialnego,
• Kościół katolicki, inne związki wyznaniowe,
• fundacje i stowarzyszenia,
• pozostałe osoby prawne,
• osoby fizyczne.

Usługi świadczone przez domy

DPS oferują usługi bytowe, opiekuńcze, wspomagające i edukacyjne.

• Usługi bytowe obejmują zakwaterowanie, wyżywienie oraz utrzymanie higieny.
• Usługi opiekuńcze to pomoc w codziennych czynnościach, opieka zdrowotna i pielęgniarska.
• Usługi wspomagające obejmują terapię zajęciową, wsparcie psychologiczne oraz organizację wydarzeń kulturalno-rekreacyjnych.
• Usługi edukacyjne dotyczą szkoleń i kursów dla mieszkańców.

DPS mogą również świadczyć usługi opiekuńcze dla osób spoza placówki, w tym usługi wsparcia krótkoterminowego w formie pobytu całodobowego lub dziennego, przyznawane na czas określony. Organizacja i zakres usług uwzględniają wolność, intymność, godność i poczucie bezpieczeństwa mieszkańców, dostosowując je do indywidualnych potrzeb.

Struktura wiekowa mieszkańców domów

W strukturze mieszkańców zakładów stacjonarnych pomocy społecznej w wieku 60 lat i więcej dominowały osoby z najstarszej grupy wiekowej, tj. mające 80 lat i więcej, których udział w 2022 r. wyniósł 39,3%.

Te dane GUS potwierdza raport o demografii i kondycji osób poszukujących miejsca w domach opieki. Miejsca w DPS najczęściej poszukiwane są dla osób wymagających doraźnej opieki (51,4%) lub osób leżących (24%). Zdecydowaną większość stanowią kobiety (63%), cierpiące na różnego rodzaju choroby przewlekłe (92%). Osoby, dla których poszukiwane jest miejsce w DPS, to w przeważającej liczbie przypadków osoby w wieku powyżej 80 roku życia, które stanowią 60% ogółu. W podziale na grupy wiekowe, osoby w wieku 70–79 lat stanowią 25% mieszkańców, osoby w wieku 80–90 lat 40%, a osoby powyżej 90 roku życia 20%.

Zezwolenia

Organem wydającym zezwolenie na prowadzenie DPS-u jest wojewoda właściwy ze względu na położenie domu. Zezwolenie jest wydawane wówczas, jeśli ubiegający się o nie:

• spełnia warunki wymienione w ustawie o pomocy społecznej
• spełnia standardy
• przedstawi dokumentację dotyczącą:

1. tytułu prawnego do nieruchomości, na której znajduje się dom
2. spełnienia wymagań określonych w odrębnych przepisach
3. regulaminu organizacyjnego domu pomocy społecznej.

Takie zezwolenie wydaje się na czas nieokreślony po wizytacji obiektu.

Zobacz też

• zakład opiekuńczo-leczniczy
• dom międzypokoleniowy